Seçimler, Siyasi Tıkanıklığın Aşılması İçin Bir Fırsat Sunuyor

Merkez Seçim Komisyonu (MSK) Başkanı Kreshnik Radoniqi, Priştine’deki “1 Ekim” spor salonundaki sayım merkezini ziyaret ederek seçim sonrası oy sayım sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu. Radoniqi, oy sayımının genel olarak sorunsuz ilerlediğini belirterek tüm hazırlıkların sürecin düzgün yürütülmesi için tamamlandığını söyledi. “Süreç iyi gidiyor” Radoniqi, mevcut hızla sayımın hafta ortasına kadar ya da en geç haftanın sonuna doğru tamamlanabileceğini ifade etti. Ayrıca şu ana kadar ciddi bir sorun yaşanmadığını, yalnızca Vuçitırın’da kısa süreli internet bağlantı problemi olduğunu ve bunun hızla çözüldüğünü açıkladı. Saat 12:00 itibarıyla Priştine'deki toplam 262 sandıktan 16'sının sayımı tamamlandı. Bu arada, aynı saatte ülke genelinde 2.498 sandıktan 558'inin sayımı tamamlandı. Bu arada, nihai sonuçların ne zaman açıklanmasının beklendiği sorulduğunda Radoniqi, kesin bir tarih veremeyeceğini ancak bunun bu ayın sonuna doğru olabileceğine inandığını söyledi. Planlamaya göre resmi takvim 6 Temmuz’u gösterse de, Radoniqi sonuçların Haziran ayı sonuna doğru tamamlanabileceğini düşündüğünü ifade etti.

Cumhurbaşkanı Vekili Albulena Haxhiu, İsveç Genel Sayıştayı Christina Gellerbrant Hagberg ve beraberindeki heyeti Priştine’de kabul etti. Görüşmede, iki ülke arasındaki mükemmel ilişkiler ve İsveç’in Kosova kurumlarının güçlendirilmesine verdiği sürekli destek ele alındı. “Bağımsız denetim şeffaflık için kritik” Haxhiu, kamu kaynaklarının şeffaf, hesap verebilir ve sorumlu şekilde yönetilmesi için bağımsız denetimin önemine dikkat çekti. Kosova Ulusal Sayıştayı’nın çalışmalarını da değerlendiren Haxhiu, kurumun vatandaşların devlete olan güvenini güçlendirmede önemli rol oynadığını vurguladı. İsveç’in desteğine teşekkür Görüşmede, İsveç Ulusal Sayıştay Ofisi’nin Kosova Sayıştayı’na yıllardır verdiği teknik ve kurumsal desteğe özel olarak teşekkür edildi. Bu desteğin, profesyonel kapasitenin geliştirilmesi ve uluslararası denetim standartlarının uygulanmasına katkı sağladığı ifade edildi. İşbirliğinin devamı vurgulandı Taraflar, iki ülkenin sayıştay kurumları arasındaki işbirliğinin sürdürülmesi konusunda mutabık kaldı. Görüşmede ayrıca, profesyonel kapasitenin artırılması, deneyim paylaşımı  ve uluslararası standartların uygulanması gibi alanlarda işbirliğinin güçlendirilmesi ele alındı.  

İngiltere’nin Priştine Büyükelçisi Jonathan Hargreaves, 7 Haziran seçimlerinin ardından oy sayım sürecinin yürütüldüğü Priştine’de ‘1 Ekim’ salonundaki Belediye Oy Sayım Merkezi’ni ziyaret etti. Ziyaret sırasında Merkez Seçim Komisyonu (MSK) yetkilileri ve merkez yönetimiyle görüşen Hargreaves, sayım sürecinin şeffaf ve düzenli şekilde ilerlediğini belirtti. Büyükelçi, seçim görevlilerinin çalışmalarını takdir ederken sürecin güvenilirliğine dikkat çekti ve sonuçların kısa sürede açıklanmasının önemini vurguladı. “Hızlı şekilde kurumlar kurulmalı” Hargreaves, seçim sonrası sürece ilişkin yaptığı değerlendirmede, siyasi partilere Meclis’in kurulması, Hükümet’in oluşturulması ve Cumhurbaşkanı’nın seçilmesi yönünde açık çağrıda bulundu. Büyükelçi, bu adımların Kosova’nın siyasi istikrarı için kritik olduğunu ifade etti ve partilerin mümkün olan en kısa sürede uzlaşmaya varması gereğini dile getirdi. Katılım oranı hakkında değerlendirme Seçmen katılımına da değinen Hargreaves, bu seçimde katılımın beklenenden düşük göründüğünü belirtti. Bunun nedenlerinden biri olarak ise son dönemde art arda yapılan seçimlerin yarattığı “seçim yorgunluğunu” gösterdi. İngiltere Büyükelçisi Hargreaves sonuçlara ilişkin kesin değerlendirme için ise sayım sürecinin tamamlanması gerektiğini vurguladı.  

Priştine 10–11 Haziran tarihlerinde düzenlenecek önemli bir uluslararası konferansa ev sahipliği yapacak. Etkinlikte savaş sonrası adalet, geçiş dönemi adaleti ve özellikle Kosova Özel Mahkemesi (Hollanda-Lahey) süreçleri ele alınacak. Konferans, Kosova’daki savaş sonrası yargı mekanizmaları ve uluslararası mahkemelerin rolü üzerine tartışmalara odaklanacak. Uluslararası katılım dikkat çekiyor Etkinliğe, uluslararası hukuk ve gazetecilik alanında tanınmış çok sayıda isim katılıyor. Bunlar arasında: Geoffrey Nice (Slobodan Miloşeviç davasının eski savcısı) Tim Judah Daan Everts (eski OSBE Kosova Şefi) Robert Bosch (eski Hollanda Priştine Büyükelçisi) Nevenka Tromp (Lahey Mahkemesi araştırmacısı) Ayrıca gazeteciler Dan Perry ve diğer medya uzmanları da konferansta konuşma yapacak. Tartışma konuları Konferansta şu başlıklar öne çıkacak: Geçiş dönemi adaleti mekanizmaları Uluslararası mahkemelerin Kosova’daki rolü Medyanın savaş suçları süreçlerindeki etkisi Sosyal medyada dezenformasyon ve tarih anlatısı Siyasi isimler de katılıyor Etkinlikte ayrıca bölge siyasetinden bazı eski dışişleri bakanları ve yetkililer de yer alacak. Katılımcılar arasında Gent Cakaj, Bujar Osmani ve Petrit Selimi gibi isimler bulunuyor. Konferans, Kosova’nın bağımsızlık sonrası yargı süreçleri ve özellikle Lahey’de devam eden davalar bağlamında uluslararası tartışmaların yeniden yoğunlaştığı bir dönemde düzenleniyor.        

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın (AGİT) Kosova Misyonu Başkanı Büyükelçi Gerard McGurk, 7 Haziran’da gerçekleştirilen erken parlamento seçimlerinin ardından Merkez Seçim Komisyonu’nu (MSK) seçim sürecinin başarılı şekilde yürütülmesinden dolayı tebrik etti. McGurk, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, seçimlerin ardından yeni kurumların zamanında oluşturulmasının önemine dikkat çekti. AGİT temsilcisi ayrıca, ülkenin siyasi istikrarı açısından Cumhurbaşkanı’nın siyasi partiler arasında yürütülecek diyalog ve uzlaşı süreciyle seçilmesi gerektiğini vurguladı. Büyükelçi McGurk, seçim sürecinin demokratik standartlara uygun şekilde tamamlanmasının ardından siyasi aktörlere yapıcı iş birliği çağrısında bulunarak, Kosova’nın kurumlarını gecikmeden oluşturmasının önemine işaret etti.

Kosova'da seçim süreçlerini izleyen Eylemde Demokrasi (Demokracia në Veprim-DnV), 7 Haziran'da yapılan erken genel seçimlere ilişkin ön değerlendirme raporunu yayımladı. Raporda seçimlerin serbest, rekabetçi ve sakin bir ortamda, demokratik standartlara uygun şekilde gerçekleştirildiği belirtildi. DnV temsilcisi Eugen Cakolli, seçim sürecinin profesyonel ve etkin biçimde yönetildiğini, vatandaşların oy kullanma haklarını ciddi bir engelle karşılaşmadan kullanabildiğini söyledi. Cakolli, seçimlerin olağan dışı bir siyasi ve kurumsal ortamda yapıldığına dikkat çekerek, bunun son bir buçuk yıl içinde gerçekleştirilen üçüncü parlamento seçimi olduğunu hatırlattı. MSK'nın performansına övgü Cakolli, Merkez Seçim Komisyonu'nun (MSK) seçim yönetimi ve kurumsal işleyiş konusunda önemli ilerleme kaydettiğini ifade etti. Cakolli, bununla birlikte, önceki seçimlere kıyasla seçmen katılımında belirgin bir düşüş yaşandığını vurgulayan Cakolli, bunun siyasi tekliflerin tekrar etmesi ve seçmen motivasyonunun azalmasıyla bağlantılı olduğunu söyledi. “Kosova son on yılın en düşük katılım oranlarından birini yaşadı” değerlendirmesinde bulundu DnV temsilcisi. Diaspora oylamasına olumlu not DnV, yurt dışındaki oy verme sürecinin de ciddi sorunlar yaşanmadan tamamlandığını belirtti. Verilere göre: 131 binden fazla seçmen yurt dışından oy kullanmak için kayıt yaptırdı. Yaklaşık 85 bin kişi posta yoluyla oy paketlerini başarıyla gönderdi. Diplomatik temsilciliklerde fiziksel oy kullanma oranı yaklaşık %82 olarak gerçekleşti. Seçim kampanyasında eşitlik tartışması DnV raporunda seçim kampanyasının genel olarak sakin ve rekabetçi geçtiği belirtilirken, yarışın eşitliği konusunda ciddi eleştiriler de yer aldı. Kuruluş, görevdeki hükümetin seçim öncesinde öğrencilere, özel sektör çalışanlarına, emeklilere ve ailelere yönelik mali destek kararlarının diğer siyasi partilere karşı haksız avantaj oluşturduğunu savundu. Ayrıca seçimlerden kısa süre önce diaspora seçmenlerinin ülkeye gelişini kolaylaştırmak amacıyla hava yolu şirketlerine mali destek verilmesinin de seçim yarışındaki eşitlik ilkesini zedelediği ifade edildi. Seçim günü en düzenli süreçlerden biri Cakolli, seçim gününün Kosova'nın yakın tarihindeki en düzenli seçim günlerinden biri olduğunu belirterek, ciddi olayların çok az yaşandığını ve önceki seçimlerde görülen birçok eksikliğin giderildiğini söyledi. DnV'nin dikkat çektiği olumlu gelişmelerden biri de yardım alarak oy kullanan seçmen sayısındaki belirgin düşüş oldu. Öte yandan kuruluş, oy sayım sürecini ülke genelinde 100 gözlemciyle izlemeye devam ettiğini ve bazı merkezlerde ekrana yansıyan oy pusulası verileri ile sisteme işlenen veriler arasında uyumsuzluklar tespit edildiğini açıkladı. Bu farklılıkların incelenmeye devam ettiği belirtildi.

Merkez Seçim Komisyonu (MSK), milletvekili adaylarına verilen oyların sayımını sürdürürken, siyasi partilerde en fazla destek alan kadın adaylar da ortaya çıkmaya başladı. Vetëvendosje Hareketi (LVV) Vetëvendosje bünyesinde en çok oy alan kadın adaylar şunlar oldu: Albulena Haxhiu – 18.844 oy Donika Gërvalla – 15.220 oy Mimoza Kusari-Lila – 10.281 oy Shqipe Mehmeti-Selimi – 7.025 oy Saranda Bogujevci – 4.452 oy Kosova Demokratik Partisi (PDK) Demokratik Parti listesindeki en çok oy alan kadın adaylar: Sala Jashari – 7.185 oy Vlora Çitaku – 6.934 oy Ganimete Musliu – 5.360 oy Kosovare Murseli – 4.390 oy Besa Kabashi-Ramaj – 3.717 oy Kosova Demokratik Birliği (LDK) Demokratik Birliği içinde en fazla oy alan kadın adaylar: Vjosa Osmani – 13.575 oy Doarsa Kica-Xhelili – 9.816 oy Hykmete Bajrami – 7.504 oy Janina Ymeri – 4.098 oy Jehona Lushaku-Sadriu – 3.416 oy Kosova’nın Geleceği İçin İttifak (AAK) İttifak listesindeki en çok oy alan kadın adaylar: Time Kadrijaj – 3.332 oy Albana Bytyqi – 1.847 oy

Kosova Demokratik Partisi (PDK) Başkanı Bedri Hamza, seçimlerin ardından olası koalisyon görüşmelerine ilişkin yaptığı açıklamada, hükümet ortaklığı konusunda herhangi bir “kırmızı çizgi” belirlemediklerini söyledi. Dün düzenlediği basın toplantısında konuşan Hamza, tercihinin a Vetëvendosje Hareketi dışında kalan muhalefet partilerinin bir araya gelerek hükümet kurması yönünde olduğunu, ancak hiçbir seçeneği dışlamadığını ifade etti. “Tercihimi daha önce de söyledim; ülke açısından en sağlıklı formül, muhalefette yer alan partilerin hükümet kurmasıdır. Ancak bu tamamen sayısal dengelere bağlıdır ve farklı formüller de mümkündür. Ben hiçbir zaman dışlayıcı olmadım. Hızlı ve istikrarlı kurumlar oluşturabilmek için, Meclis’in kuruluş süreci başlamadan önce siyasi anlaşmaların yapılması gerektiğini düşünüyorum” dedi. Hamza, Kosova’nın bekleyen önemli sorunları bulunduğunu ve siyasi belirsizliğin uzatılmaması gerektiğini vurguladı. “Kosova kurumlarının hızlı bir şekilde oluşturulmasını bekliyorum. Buna Meclis, hükümet ve Cumhurbaşkanlığı da dahildir. Bu süreci tamamlayıp yeniden işimize dönmeliyiz. Ülkenin öncelikleri beklemiyor” ifadelerini kullandı. Seçimlerdeki düşük katılım oranını da değerlendiren Hamza, yaklaşık 200 bin seçmenin sandığa gitmemesini siyasi sınıfa verilmiş net bir mesaj olarak yorumladı.

Merkez Seçim Komisyonu (MSK), milletvekili adaylarına verilen oyların %19,62’sinin sayımını tamamladı. Şu ana kadar toplam 2.498 sandığın 489’undan gelen sonuçlar sisteme işlendi. İlk sonuçlara göre parti liderlerinin aldığı oylar şöyle: Albin Kurti (VV) – 41.955 oy Bedri Hamza (PDK) – 20.357 oy Vjosa Osmani (LDK liste başı adayı) – 13.578 oy Ardian Gjini (AAK) – 7.519 oy Böylece şu ana kadarki sayımda en fazla oyu alan aday açık ara Albin Kurti olurken, onu Bedri Hamza, Vjosa Osmani ve Ardian Gjini takip ediyor. MSK’nın açıkladığı verilere göre sayım işlemleri devam ediyor. Kesin sonuçlar; tüm sandıkların yanı sıra diaspora, şartlı oylar ve özel ihtiyaç sahibi seçmenlerin oylarının da sayılmasının ardından netleşecek.  

7 Haziran seçimlerinde milletvekili adaylarına verilen oyların sayımı devam ediyor. Şu ana kadar Priştine’de oyların %4,58’i işlenmiş durumda. Saat 09.20’de yapılan son güncellemeye göre, Vetëvendosje içinde en fazla tercih oyunu Albin Kurti aldı. Vetëvendosje (LVV) Albin Kurti – 1.939 oy Glauk Konjufca – 1.621 oy Kosova Demokratik Birliği (LDK) Vjosa Osmani – 646 oy Doarsa Kica-Xhelili – 621 oy Kosova Demokratik Partisi (PDK) Bedri Hamza – 597 oy Uran Ismaili – 481 oy Kosova’nın Geleceği İçin İttifak (AAK) Ardian Gjini – 190 oy Ramush Haradinaj – 178 oy Sonuçlar geçici nitelikte olup, sayım işlemleri ilerledikçe adayların oy sayılarında değişiklik yaşanabileceği belirtiliyor.