1 Mart Bosna-Hersek’in Bağımsızlık Günü Kutlu Olsun

_Sretan Dan nezavisnosti!_

M. Tevfik Yücesoy

Bu yazımda, gönlümde müstesna bir yeri olan; gönül coğrafyamızın incisi, Aliya’mızın yurdu Bosna-Hersek’in 1 Mart Bağımsızlık Günü’nü ele alacağım. Aynı zamanda Bosna’nın önünde duran umutları ve tehditleri kısaca değerlendirmeye çalışacağım.

Bismillah diyerek başlayalım…

1 Mart, Bosna-Hersek için yalnızca bir takvim yaprağı değildir; halkın kendi kaderini tayin iradesini dünyaya ilan ettiği tarihî bir eşiktir. 29 Şubat–1 Mart 1992’de yapılan referandum, dönemin Yugoslavya çatısı altından ayrılarak egemen ve bağımsız bir devlet olma kararlılığının açık bir beyanıdır. Sandığa giden 2 milyonu aşkın seçmenin yüzde 63,6’lık katılım oranıyla iradesini ortaya koyması ve oy kullananların yüzde 99,7’sinin bağımsızlık yönünde tercih yapması, demokratik meşruiyet bakımından güçlü bir tarihî kayıttır.

Ne var ki bu irade beyanı, kısa süre sonra ağır bir saldırı ve büyük acılarla sınanmıştır. Bağımsızlık, Bosna için aynı zamanda bir varoluş mücadelesine dönüşmüştür. Fakat bütün yıkıma rağmen Bosna-Hersek toplumu, çok kültürlü yapısını ve birlikte yaşama idealini bütünüyle kaybetmemiştir. Bugün Bağımsızlık Günü; hem geçmişin bedelini hem de geleceğin sorumluluğunu hatırlatan derin bir anlam taşımaktadır.

Bosna-Hersek’in Geleceği: Umutlar ve Tehditler

Bosna-Hersek’in geleceği, umut verici potansiyeller ile kırılgan gerçeklikler arasında şekillenmektedir.

Umutlar
      1.Avrupa perspektifi: Avrupa-Atlantik kurumlarıyla bütünleşme hedefi, hukukun üstünlüğünün güçlenmesi ve demokratik standartların yükselmesi açısından önemli bir çıpa işlevi görmektedir. Reform iradesi güçlendikçe ekonomik istikrar ve yatırım ortamı da iyileşme potansiyeline sahiptir.
      2.Genç ve dinamik nüfus: Eğitimli genç kuşaklar; dijital ekonomi, girişimcilik ve sivil toplum alanlarında yeni bir Bosna vizyonunu mümkün kılabilecek kapasiteye sahiptir.
      3.Çok kültürlü miras: Farklı kimliklerin bir arada yaşama tecrübesi, doğru bir siyasal irade ile çatışma değil zenginlik üretebilir. Bosna-Hersek’in tarihsel birikimi, Balkanlar’da uzlaşı kültürünün güçlü bir örneği olabilir.

Tehditler
      1.Siyasi tıkanıklık ve etnik gerilimler: Karmaşık kurumsal yapı ve zaman zaman yükselen ayrılıkçı söylemler, devlet işleyişini zorlaştırmakta ve toplumsal güveni zedelemektedir.
      2.Ekonomik kırılganlık ve göç: İşsizlik oranları ve genç nüfusun yurt dışına yönelmesi, uzun vadede hem demografik hem de ekonomik riskler doğurmaktadır.
      3.Bölgesel ve küresel jeopolitik etkiler: Balkanlar, tarih boyunca büyük güç rekabetlerinin sahnesi olmuştur. Dış aktörlerin nüfuz mücadelesi, ülke içindeki hassas dengeleri etkileyebilmektedir.

Gerçek bağımsızlık; yalnızca uluslararası tanınma değil, güçlü kurumlar, kalıcı toplumsal barış ve refahın adil paylaşımıyla anlam kazanacaktır.

*Türkiye ile İlişkiler*

Türkiye ile Bosna-Hersek arasındaki ilişkiler, tarihî ve kültürel bağların ötesinde derin bir insani dayanışmaya dayanmaktadır. Türkiye, Bosna’nın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkeler arasında yer almış; savaş sonrası yeniden inşa sürecinde diplomatik ve ekonomik destek sağlamıştır.

Bugün ilişkiler üç temel eksende ilerlemektedir:
      •Diplomatik destek ve toprak bütünlüğü vurgusu: Türkiye, Bosna-Hersek’in egemenliği ve anayasal düzeninin korunmasına uluslararası platformlarda destek vermektedir.
      •Ekonomik ve ticari iş birliği: Altyapı projeleri, yatırımlar ve artan ticaret hacmi ilişkileri somut zeminde güçlendirmektedir.
      •Kültürel ve toplumsal bağlar: Eğitim, kültür ve sivil toplum alanındaki etkileşimler, iki halk arasındaki gönül köprülerini sağlamlaştırmaktadır.

Ancak bu ilişkilerin sürdürülebilirliği; karşılıklı saygı, iç dengelere hassasiyet ve Bosna-Hersek’in çok aktörlü yapısına uygun dengeli bir diplomatik dil ile mümkündür. Türkiye’nin rolü; istikrarı, diyaloğu ve uzlaşıyı teşvik eden yapıcı bir ortak olmaktır.

Özellikle soykırım gibi ağır mağduriyetler ve büyük mazlumiyetler yaşamış Müslüman Boşnakların; uluslararası hukuk, insan hakları ve kolektif güvenlik mekanizmaları çerçevesinde korunması ve haklarının titizlikle gözetilmesi büyük önem arz etmektedir.

Bu hassasiyet, herhangi bir ayrıcalık talebinden ziyade; geçmişte yaşanan trajedilerin tekrar etmemesi, toplumsal barışın kalıcı hâle gelmesi ve adaletin evrensel ölçekte tesis edilmesi bakımından ahlaki ve hukuki bir sorumluluktur.

Uluslararası toplumun, Bosna-Hersek’in egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve tüm vatandaşlarının eşitliğini kararlılıkla savunması; özellikle de savaşın en ağır bedelini ödemiş olan Boşnakların güvenlik, temsil ve temel haklarının teminat altına alınmasına duyarlı yaklaşması, bölgesel istikrar açısından hayati bir gerekliliktir.

Netice-i kelam:
Bağımsızlık, Bosna-Hersek için tamamlanmış bir süreç değil; her neslin yeniden anlamlandırması gereken bir sorumluluktur. 1 Mart, geçmişin fedakârlıklarını anarken geleceğin barış, hukuk ve refah temelinde inşa edilmesi gerektiğini hatırlatır.

Bosna-Hersek’in egemenliği, toprak bütünlüğü ve çok kültürlü toplumsal yapısı daim olsun.

Bağımsızlık Günü kutlu olsun.

Yaşasın Türkiye Bosna kardeşliği…

Sretan Dan nezavisnosti Bosne i Hercegovine – neka je vječna i suverena!