Ekonomi

Kosova İşletmeler Birliği (AKB), ülkede yaşanan kurumsal tıkanıklığın derin bir siyasi krize ve olası erken seçimlere yol açabileceği uyarısında bulundu. AKB’ye göre bu durum, devlet ve ekonomi açısından ağır sonuçlar doğurabilir. Yapılan açıklamada, işletmelerin ve ekonominin yeni bir siyasi krizi ya da işlevsel kurumların olmadığı uzun bir dönemi kaldıramayacağı vurgulandı. Süregelen belirsizliğin yatırım kaybına, ekonomik güvensizliğe ve kalkınmanın durmasına yol açtığı ifade edildi. AKB Başkanı Agim Shahini, Kosova’nın siyasi hesaplara rehin kalmaması gerektiğini belirterek, ülkenin istikrar ve güçlü bir liderliğe ihtiyaç duyduğunu, yeni bir krizin ise ciddi sonuçlar doğuracağını söyledi.

KESCO, Evrensel Hizmet Tedarikçisi sıfatıyla yaptığı açıklamada, 1 Nisan 2026’dan itibaren ticari tüketicilerin elektrik enerjisi serbest piyasasına geçişinin ikinci aşamasının yürürlüğe gireceğini duyurdu. Uygulamanın, Elektrik Enerjisi Yasası ve Enerji Düzenleme Ofisi (ZRRE) talebi doğrultusunda hayata geçirileceği belirtildi. Mevcut yasal çerçeveye göre, 50’den fazla çalışanı olan veya yıllık cirosu 10 milyon Euro’nun üzerinde bulunan işletmeler artık evrensel hizmet kapsamında düzenlenmiş tarifelerle elektrik temin edemeyecek. Bu işletmeler, serbest piyasada lisanslı bir tedarikçi seçmekle yükümlü olacak. Vergi İdaresi’nin verilerine göre, bazı işletmeler artık evrensel tedarik kriterlerini karşılamıyor. Bu nedenle KESCO, 1 Nisan 2026’dan itibaren söz konusu işletmelere düzenlenmiş tarifeler üzerinden enerji sağlayamayacak. Etkilenen işletmelerin, yeni sözleşmenin yürürlüğe girmesinden en az 21 iş günü önce tedarikçi değişim sürecini başlatmaları gerekiyor. Lisanslı tedarikçilerin listesi ZRRE’nin resmi internet sitesinde yayımlanmış durumda. Bir işletmenin zamanında tedarikçi seçmemesi halinde, en fazla 60 gün süreyle “Son Kaynak Tedarikçisi” tarafından geçici olarak enerji sağlanacak. Bu süre içinde lisanslı bir tedarikçiyle sözleşme imzalanmazsa, yürürlükteki mevzuat gereği elektrik arzı kesilecek. Ayrıca bu tarihten itibaren, düzenlenmiş tarifeler kapsamındaki öz tüketici (prosumator) anlaşmaları da sona erecek. Şebekeye verilen elektrik enerjisi, seçilen yeni tedarikçiyle yapılan sözleşmeye göre değerlendirilecek. KESCO, işletmelere çalışan sayısı, yıllık ciro ve kullanılan sayaç noktalarına ilişkin bilgileri teyit etmeleri çağrısında bulunarak, serbest piyasaya geçişin sorunsuz şekilde tamamlanmasının önemine dikkat çekti.

Orta Doğu’daki çatışmaların tırmanması, Kosova’daki akaryakıt piyasasına da yansıdı. Son iki gün içinde motorin (dizel) fiyatları litre başına 3 ila 10 Cent arttı. Daha önce 1,15–1,21 Euro arasında olan litre fiyatı, şirketlere göre dün 1,18–1,27 Euro seviyesine yükseldi. Akaryakıt Derneği Başkanı Fadil Berjani, fiyat artışını Basra Körfezi’ndeki gerilimlerin küresel arz güvenliğinde yarattığı belirsizlikle gerekçelendirdi. Berjani, bu koridorda yaşanan her sorunun piyasalara anında yansıdığını ve genellikle tüketiciler için daha yüksek yakıt maliyetlerine yol açtığını söyledi. Küresel petrol fiyatları da İran’ın Orta Doğu’daki bazı ülkelere yönelik saldırılarının ardından yükseldi. Brent petrolünün fiyatı dün yüzde 10 artarak varil başına 82 doların üzerine çıktı. Hafta sonu Hürmüz Boğazı yakınlarında en az üç gemiye saldırı düzenlendiği bildirildi. Kosova doğrudan bu güzergâh üzerinden ithalat yapmasa da, Ticaret Odası Başkanı Lulzim Rafuna, sorunun Avrupa Birliği ülkelerinden yapılan ithalat üzerinden dolaylı şekilde yansıdığını belirtti. Rafuna, şirketlerin kısa dönemli alım yaptığını ve borsalardaki dalgalanmalara bağlı olduklarını ifade etti. Bu arada Ticaret Sanayi ve Girişimcilik Bakanlığı, fiyat hareketlerini yakından izlediklerini ve tüketiciyi korumak amacıyla denetimleri sıklaştırdıklarını açıkladı. Bakanlık, dört denetim ekibinin sahada akaryakıt türevleri satan işletmeleri özellikle fiyatlar açısından kontrol ettiğini ve denetimlerin önümüzdeki günlerde de yoğun şekilde süreceğini bildirdi. Açıklamada, olası suistimallere karşı gerekli önlemlerin alınacağı da vurgulandı.  

Kosova’nın 2026 yılı için 4 milyar Euroluk genel bütçesinden, Tarım Ormancılık ve Kırsal Kalkınma Bakanlığı’na toplam 95.684.279 Euro kaynak ayrıldı. Bakanlığın açıklamasına göre bu tutarın 71.530.000 Eurosu Doğrudan Ödemeler ve Kırsal Kalkınma Programı için tahsis edilirken, 3.000.000 Euro ise “Tarımda Doğal Afetler” alt programına ayrıldı. Genel sektör bütçesi kapsamında ayrıca 4.706.160 Euro Orman Ajansı’na, 5.252.981 Euro Gıda ve Veterinerlik Ajansı’na ve 1.137.830 Euro Kosova Tarım Enstitüsü’ne tahsis edildi. Bu kaynakların, ilgili kurumların işleyişinin ve kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesini amaçladığı belirtildi. 2026 Bütçe Yasası uyarınca, Tarım Ormancılık ve Kırsal Kalkınmadan sorumlu bakana, belirlenen bütçe çerçevesi ve yasal sınırlamalar doğrultusunda 2026 Doğrudan Ödemeler Programı ile Kırsal Kalkınma Programı kapsamındaki hibe ve destek programlarını alt düzenleyici işlemle uygulama yetkisi verildi. Açıklamada, yıllık programın 08/L-072 sayılı Tarım ve Kırsal Kalkınma Yasası hedefleri doğrultusunda yürütüleceği; üretim ve verimliliğin artırılması, rekabet gücünün güçlendirilmesi, doğal kaynakların korunması ve kırsal bölgelerde yaşam kalitesinin iyileştirilmesinin amaçlandığı ifade edildi.

İstatistik Ajansı (ASK), 2020–2025 dönemine ilişkin Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi verilerini yayımladı. Açıklanan verilere göre 2025 yılında tarımsal girdilerde genel bir fiyat artışı kaydedildi. ASK verilerine göre, 2024 yılıyla karşılaştırıldığında tarımsal girdi fiyat endeksi 2025’te yüzde 1,7 oranında arttı. Bu artış, çiftçilerin üretim maliyetlerinde yükseliş anlamına geliyor. Yayımlanan rapor, son yıllarda tarım sektöründe girdi maliyetlerindeki dalgalanmaların sürdüğünü ve 2025’te de yukarı yönlü seyrin devam ettiğini ortaya koyuyor.

Ticaret Sanayi Girişimcilik ve İnovasyon Bakanı Mimoza Kusari-Lila, ekonomik kriz dönemlerinde temel ürünlere yönelik geçici tedbirleri öngören ve kamuoyunda “Tavan Fiyat Kanunu” olarak bilinen kanun tasarısının başlatılmasına ilişkin prosedürü imzaladığını duyurdu. Bu adım, Hükümet tarafından yasama gündeminin onaylanmasının ardından geldi. Bakan, düzenlemenin Başbakan Albin Kurti’nin yeni görev döneminin başında bu tasarının kabul edilmesine yönelik verdiği sözün bir parçası olduğunu açıkladı. Kusari-Lila’ya göre tasarı, fiyatların ani yükselmesi, temel ürünlerde kıtlık yaşanması ya da tedarik zincirinde aksaklıklar ortaya çıkması durumunda hızlı ve adil müdahale için yasal zemin oluşturmayı amaçlıyor. “Amacımız piyasaya keyfi müdahale etmek değil; kriz dönemlerinde vatandaşları istismar ve spekülasyondan korumaktır. Önlemler geçici, orantılı ve ekonomik istikrarı korumaya yöneliktir.” Dedi Kusari-Lila. Bakan ayrıca, tasarının daha önce Anayasa Mahkemesi tarafından dile getirilen eleştirileri de dikkate aldığını ve daha güçlü, hukuki açıdan daha sağlam bir çerçeve oluşturduğunu ifade etti. Tasarı önce Hükümet’te görüşülecek, ardından onay için Meclis’e sevk edilecek.

Kosova’da tüketici fiyatları Ocak 2026’da, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5,8 artış gösterdi. Aylık bazda ise enflasyon, Aralık 2025’e kıyasla yüzde 1,2 olarak kaydedildi. Kosova İstatistik Ajansı (ASK) verilerine göre, Uyumlaştırılmış Tüketici Fiyat Endeksi’ndeki artış, çok sayıda mal ve hizmet grubunda yaşanan fiyat yükselişlerinden kaynaklandı. Yıllık enflasyona en büyük katkıyı uçak bileti fiyatlarındaki yüzde 50,4’lük artış sağladı. Su temini ve konutla bağlantılı hizmetler yüzde 44,4, katı yakıtlar (odun ve pelet) yüzde 17,2, elektrik enerjisi yüzde 16,7, meyve fiyatları yüzde 15,5 oranında yükseldi. Kişisel ulaşım araçlarının bakım ve onarımı yüzde 15,1, diğer kişisel ulaşım hizmetleri yüzde 14,5, paket tatiller yüzde 13,5, et fiyatları yüzde 13,1, kahve, çay ve kakao ise yüzde 10,3 artış gösterdi. Süt, peynir ve yumurta; otel ve restoran hizmetleri; ayakta tedavi hizmetleri; alkollü içecekler; ev bakım ürünleri ve hizmetleri; balık; kişisel bakım; şekerli ürünler; ev ve bahçe ekipmanları; ekmek ve tahıllar; yağlar; tütün; giyim; sebze ve ayakkabı gruplarında da fiyat artışları kaydedildi. Bu alt grupların Uyumlaştırılmış Tüketici Fiyat Endeksi üzerindeki toplam etkisi yüzde 6,2 olarak hesaplandı. Buna karşılık, kişisel ulaşım araçları için yakıt ve yağlayıcı fiyatları yıllık bazda yüzde 7,3 gerileyerek endekse negatif yönde yüzde 0,4 etki yaptı. Ocak ayındaki yüzde 1,2’lik aylık enflasyonun ise başlıca nedeni uçak bileti fiyatlarındaki yüzde 42,1’lik artış oldu. Su temini ve konut hizmetleri yüzde 41,4, katı yakıtlar yüzde 4,6, sebzeler yüzde 4,2, rekreasyon ve bahçe ekipmanları yüzde 1,8, elektrik yüzde 1,5, alkollü içecekler yüzde 1,0 ve et yüzde 0,7 oranında arttı. Bu kalemlerin toplam etkisi yüzde 1,4 olarak hesaplandı. Aynı dönemde yakıt ve yağlayıcı fiyatları aylık bazda yüzde 3,4 düşerek endekse yüzde 0,2 oranında negatif katkı yaptı.

Maliye Bakanı Hekuran Murati, Meclis’te 2026 Bütçe Kanun Tasarısı’nı gerekçelendirirken, bütçe gelirlerinin 3 milyar 640 milyon Euro olarak öngörüldüğünü, harcamaların kalan kısmının ise kredi veya bütçe açığı yoluyla karşılanacağını açıkladı. Murati, tasarının mevcut haliyle işleme alınmasının teklif edildiğini, hükümet yapısındaki değişikliklerin henüz bütçeye yansıtılmadığını, ancak bir ay içinde revize edileceğini belirtti. Murati, kanunda bütçe tablolarında değişiklik yapılmasının da öngörüldüğünü ifade etti. Murati, yılın başlangıcında idari personelin 13. maaşının verilmesinin beklendiğini duyurdu. "Bu bütçenin harcama limiti yaklaşık 4 milyar Euro. Bu giderler şu kategorilere ayrılabilir: 980 milyon Euro maaş ve ödenekler, 545 milyon Euro mal ve hizmetler, 1 milyar 358 milyon Euro sübvansiyon ve transferler, 998,4 milyon Euro sermaye harcamaları ve yatırımlarla finanse edilen 100 milyon Euro daha. Açığın geri kalan kısmının borçlanma veya bağışçılardan hibe yoluyla finanse edilmesi bekleniyor. Ayrıca 13. Maaşın da ödenmesi öngörülüyor. İlk 15 yıl için yıllık %0,25 olan iş deneyimi primi, tüm yıllar için yıllık %0,5'e geri dönecek." diye açıkladı Bakan Murati. Murati, emlak vergisinde ilerici vergi oranının yürürlüğe girişinin erteleneceğini ve bu konuda belediyelerle istişare içinde yeni bir kanun hazırlanacağını da sözlerine ekledi.

Kosova Demokratik Partisi (PDK) Genel Başkanı Bedri Hamza, Maliye Bakanı Hekuran Murati tarafından Meclis oturumunda sunulan 2026 yılı taslak bütçesini sert bir dille eleştirdi. Hamza, önerilen bütçenin kalkınmayı değil, mevcut durumu korumayı hedefleyen bir "statüko bütçesi" olduğunu savundu. "Yatırım Yok, Kötüleşme Var"Hamza’ya göre bu bütçe planlaması, ekonomik iyileşme sağlamak yerine şartların daha da zorlaşmasına neden olacak. Eleştirilerini şu noktalarla detaylandırdı: Operasyonel Harcama Artışı: Bütçenin büyük kısmının işletme giderlerine, transferlere ve sübvansiyonlara ayrılması, uzun vadeli yatırımların önünü kesiyor.Kısa Vadeli Tüketim Odaklılık: Mevcut harcama modelinin kısa vadede tüketimi artırabileceğini ancak sürdürülebilir olmadığını belirtti.Sermaye Yatırımlarının Azalması: Cari harcamalardaki artışın, ülkenin geleceği için kritik olan sermaye yatırımlarına ayrılan alanı daralttığını vurguladı. "2026 yılı için önerilen bütçe tasarısı, statükoyu yöneten bir bütçedir. Cari harcamaların artması, uzun vadede sermaye yatırımlarına ayrılan payın küçülmesine neden oluyor."dedi diğerleri arasında Bedri Hamza

Kosova İstihdam Ajansı, ‘Kosovo Generation Unlimited’ programı kapsamında gençlerin istihdamına yönelik aylık sübvansiyonun bu yıldan itibaren artırıldığını duyurdu. Söz konusu program, Kosova Hükümeti tarafından UNICEF ve Alman-Kosova Ticaret Odası iş birliğiyle uygulanıyor. Açıklamaya göre, işverenlere sağlanan aylık istihdam desteği 170’ten 300 Euro’ya çıkarıldı. Bu artışın, işletmelere verilen desteği güçlendirmesi ve gençlerin iş gücü piyasasında istihdam edilmesini teşvik etmesi amaçlanıyor. İstihdam Ajansı, bu tedbirin istihdam olanaklarının artmasına ve gençlerin sübvansiyonlu iş pratiği yoluyla güçlendirilmesine doğrudan katkı sağlamasının beklendiğini vurguladı. Programdan yararlanmak isteyen gençlerin, bilgi almak ve başvuru yapmak için en yakın istihdam ofisine başvurmaları talep ediliyor.