Ekonomi

Kosova Merkez Bankası (BQK) Başkanı Ahmet Ismaili, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası Grubu’nun 2026 Yıllık Toplantıları kapsamında, IMF Başkan Yardımcısı Bo Li ile ikili şme gerçekleştirdi. Merkez Bankası tarafından yapılan açıklamaya göre görüşmede, ülkedeki finansal gelişmeler, finansal sistemin istikrarı, stratejik reformların uygulanması ve iki kurum arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi ele alındı. BQK Başkanı Ismaili, Kosova’nın finans sektörünün istikrarını ve iyi performansını koruduğunu belirterek bankacılık sektörünün güçlü sermaye yapısı, likiditesi ve dayanıklılığıyla öne çıktığını ifade etti. Ismaili, risk odaklı denetimin güçlendirilmesi, makro ihtiyati çerçevenin geliştirilmesi ve düzenleyici ve denetleyici sistemin Avrupa ile uluslararası standartlara uyumunun sürdürülmesi konusunda BQK’nın çalışmalarına dikkat çekti. Ismaili, giderek daha karmaşık ve belirsiz hale gelen uluslararası ortamda karşılaşılan zorluklara yanıt verebilmek için reformların sürdürülmesinin ve kurumsal hazırlığın güçlendirilmesinin önemini vurguladı. BQK Başkanı, Kosova’nın finans sektörünün gelişimine ve kurumsal reformlarına sağladığı destek nedeniyle IMF ile uzun vadeli ortaklığa teşekkür etti. Ayrıca reformların etkin ve sürdürülebilir biçimde uygulanması, kurumsal kapasitenin geliştirilmesi ve uluslararası uzmanlığın aktarılması amacıyla koordineli teknik desteğin devam etmesi gerektiğini belirtti. Bu kapsamda, IMF’nin Güneydoğu Avrupa Bölgesel Teknik Destek Merkezi’nin (SEETAC) kurulması ve faaliyete geçirilmesi konusundaki BQK’nin kararlılığı da yeniden teyit edildi. Görüşmenin sonunda taraflar, mevcut kazanımları temel alarak teknik desteğin, bilgi paylaşımının ve kurumsal iş birliğinin geliştirilmesi yoluyla BQK ile IMF arasındaki stratejik ortaklığı daha da derinleştirme konusunda mutabık kaldı.

Ticaret ve Sanayi Bakanı Mimoza Kusari-Lila, döngüsel ekonominin ülke sanayisini daha rekabetçi, yenilikçi ve sürdürülebilir hale getirmek için önemli fırsatlar sunduğunu belirterek ekonomik kalkınma ile çevrenin korunmasının birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı. Kusari-Lila, Facebook hesabından yaptığı paylaşımda, CDF Direktörü Nermin Mahmuti ve Rilindja e Gjelbër’den Urim Xharavina’nın daveti üzerine “Western Balkans Circular Economy Expo 2026” etkinliğinin ikinci edisyonuna katıldığını bildirdi. Etkinliğe Bakan Fitore Pacolli, İsveç’in Kosova Büyükelçisi Åsa Pehrson’ın yanı sıra Kosova’dan ve bölgeden kamu kurumları, iş dünyası, akademi ve kalkınma kuruluşlarının temsilcileri de katıldı. Kusari-Lila, etkinlik kapsamında döngüsel ekonominin sanayinin dönüşümündeki rolü, yeşil dönüşüm ve işletmeler için yeni fırsatların oluşturulması konularında fikir alışverişinde bulunulduğunu kaydetti. Sanayi stratejisinde 2030 hedefi Sanayi ve İşletme Destekleme Stratejisi 2030 aracılığıyla daha modern, üretim kapasitesi yüksek ve katma değerli ürünler geliştiren bir sanayi yapısı oluşturmak için çalıştıklarını belirten Kusari-Lila, sanayi bölgeleri ve eko-sanayi parklarının yatırımların önünü açacağını, işletmeler arası iş birliğini geliştireceğini ve kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlayacağını ifade etti. Kusari-Lila, hedeflerinin ülke içinde daha fazla katma değer üreten ve Kosovalı işletmelerin Avrupa pazarlarındaki varlığını güçlendiren bir sanayi yapısı oluşturmak olduğunu vurguladı. Döngüsel ekonomi ve sanayi parkları aracılığıyla yatırım ve inovasyon olanaklarını artırmayı amaçladıklarını belirten Kusari-Lila, ekonomik büyümeyi çevrenin korunmasıyla birleştiren, daha rekabetçi ve sürdürülebilir bir Kosova ekonomisi oluşturmayı hedeflediklerini kaydetti.

Kosova Özelleştirme Ajansı (AKP), tasfiye sürecindeki sosyal işletmelere ait taşınmaz ve diğer varlıkların satışına yönelik yeni ihale sürecini başlattı. Tasfiye Yoluyla Varlık Satışı’nın 76. turu kapsamında, Kosova’nın altı bölgesinde toplam 146 varlık satışa sunuldu. AKP tarafından yapılan açıklamaya göre satışa çıkarılan varlıklar arasında tarımsal birimler, konut amaçlı taşınmazlar, ticari yapılar, depolar ve iş yerleri bulunuyor. Söz konusu varlıkların tarım, konut, ticaret ve hizmet sektörlerinde yatırım fırsatları sunduğu belirtildi. Ajans, taşınmazların büyüklük ve geliştirme potansiyeli bakımından farklılık gösterdiğini bildirdi. Satış kapsamındaki varlıkların, bireysel yatırımcılara yönelik küçük ölçekli seçeneklerden tarımsal işletmecilik, kırsal kalkınma ve konut projelerinde değerlendirilebilecek daha büyük taşınmazlara kadar uzandığı kaydedildi. Kapalı teklifler 4 Kasım’da teslim edilecek İhaleye katılmak isteyenlerin kapalı tekliflerini 4 Kasım 2026 tarihinde, saat 10.00 ile 12.00 arasında Priştine’deki Grand Hotel’in konferans salonuna teslim etmeleri gerekiyor. Tekliflerin açılışı ise aynı gün saat 12.30’da başlayacak. AKP, tekliflerin her bir varlık için belirlenen koşullara uygun teminat bedeli ve teklif başvuru ücretini içermesi gerektiğini bildirdi. Ajans, bireyleri, işletmeleri, diaspora üyelerini ve yabancı yatırımcıları satış sürecine katılmaya davet etti. İhaleye ilişkin ayrıntılı bilgilere Kosova Özelleştirme Ajansının resmî internet sitesi olan www.pak-ks.org adresinden ulaşılabiliyor.

Gıda fiyatları bu yıl yüzde 7,8 arttı. Vatandaşlar hükümetten önlem alınmasını isterken ekonomistler, maliye politikalarının değiştirilmesini gerekli görüyor. Kosova İstatistik Ajansı’na (ASK) göre yıllık fiyat artışında, ulaştırma fiyatlarının yüzde 23,9 yükselmesi etkili oldu. Eğitim hizmetleri grubunda yüzde 0,3’lük düşüş kaydedilirken diğer tüm kategorilerde fiyat artışı yaşandı. Eylül ayında tüketici fiyatları, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 7,8 arttı. Kosova İstatistik Ajansı tarafından yayımlanan Uyumlaştırılmış Tüketici Fiyatları Endeksi’ne göre, bu yılın Ağustos ayıyla karşılaştırıldığında ise tüketici fiyatlarındaki artış yüzde 0,2 oldu. Fiyat artışları vatandaşların aile bütçelerini doğrudan etkiliyor. Bazı vatandaşlar, temel ürünlerdeki fiyat artışının yanı sıra kurumların işlevsizliği ve fiyat artışlarını frenlemeye yönelik önlemlerin eksikliğiyle de bağlantılı olduğunu düşünüyor. Kosova İstatistik Ajansı’na göre yıllık fiyat artışında en önemli etkenlerden biri, ulaştırma fiyatlarının yüzde 23,9 yükselmesi oldu. Ekonomist: Maliye politikalarında acil değişiklik gerekiyor Ekonomist Shkumbin Misini, Kosova piyasası için maliye politikalarının değiştirilmesinin acil bir ihtiyaç olduğunu değerlendiriyor. Misini, “Bu artış, Kosova halkının her geçen gün daha da yoksullaştığını gösteriyor. Maliye politikalarında acil değişiklik yapılması gerekiyor.” dedi. Politika değişikliklerinin neleri kapsaması gerektiğini de açıklayan Misini, temel tüketim ürünlerinden katma değer vergisinin (KDV) kaldırılmasını ve bu ürünlere uygulanabilecek özel tüketim vergilerinin de kaldırılmasını önerdi. Misini ayrıca çiftçilerin temel ürünleri yetiştirmelerini kolaylaştıracak daha elverişli politikalar uygulanması gerektiğini belirtti. Ekonomist, yerli ürünlerin daha düşük fiyatlarla satışa sunulması hâlinde tüketicilerin bu ürünleri tercih edebileceğini ifade etti. Temel ürünlere yönelik geçici önlemler gündemde Eğitim hizmetleri grubu dışında tüm kategorilerde fiyat artışı kaydedildi. Eğitim hizmetlerinde ise yüzde 0,3’lük düşüş görüldü. Bu arada Sanayi Girişimcilik, Ticaret ve İnovasyon Bakanlığı (MINTI), piyasada belirli durumlarda yaşanabilecek istikrarsızlıklara karşı temel ürünlere yönelik geçici önlemleri düzenleyen 10/L-030 sayılı yasa kapsamında, Bağımsız Kurulun üç dış üyesinin seçilmesi için süreci başlattı. Söz konusu kurul, piyasada istikrarsızlık yaşanıp yaşanmadığını değerlendirecek. Böyle bir durumun tespit edilmesi hâlinde kurul, temel ürünlere yönelik geçici önlemler alabilecek. Bu önlemler arasında azami fiyatların ve ticari kâr marjlarının belirlenmesi de bulunuyor.  

Kosova Ticaret Odası (OEK) eski Başkanı Safet Gërxhaliu, ülkenin sürdürülebilir kalkınma için gerekli adımları atmaması durumunda sosyal yardımlara bağımlı hale gelebileceği uyarısında bulundu. Gërxhaliu, yeni kurumların önceliğinin ekonomik kalkınma, özel sektörün desteklenmesi ve yerli üretimin artırılması olması gerektiğini söyledi. Verdiği bir röportajda bu tür değerlendirmelerde bulunan Gërxhaliu, seçimler sonucunda yeni kurumların oluşturulmasının ardından Kosova'nın bu fırsatı iş dünyasının güvenini yeniden kazanmak, yatırımları çekmek ve ekonomik kalkınmaya yönelik daha ortak bir politika geliştirmek için kullanması gereğini dile getirdi. Gërxhaliu, yerli işletmeler ve diasporadan gelecek yatırımcılar için uygun koşulların oluşturulmasının öncelikli olması gerektiğini vurgulayarak, ülkenin yalnızca sosyal yardımlara dayanamayacağını ifade etti. Ülkemizde yatırım güveninin yeniden tesis edilmesinin ve diasporanın finansal potansiyelinden yararlanılmasının temel zorluklar arasında yer aldığını kaydeden Gërxhaliu, son yıllarda Avrupa Birliği ve diğer bağışçıların sunduğu mali kaynaklardan yeterince yararlanılamadığını söyledi. Gërxhaliu bu durumun gelecekte de ekonomik sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu. Gërxhaliu ayrıca eğitim alanında reform yapılması gerektiğini belirterek, özellikle ikili eğitim ve mesleki eğitimin geliştirilmesine dikkat çekti. Gërxhaliu merkezi ve yerel kurumlar, özel sektör ve sosyal ortaklar arasındaki diyaloğun da güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Ekonomik kalkınmanın kurumsal iş birliği ve devletin, vatandaşların ve diasporanın çıkarlarını gözeten bir diplomasi anlayışı gerektirdiğini vurgulayan Gërxhaliu, yeni kurumların kurulmasının siyasi ayrılıkların aşılması ve ülkenin ekonomik kalkınmaya yönelmesi için bir fırsat olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.  

Kosova’da tüketici fiyatları, Eylül 2026’da geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 7,8 arttı. İstatistik Ajansı’nın yayımladığı Uyumlaştırılmış Tüketici Fiyat Endeksi’ne göre, fiyatlar Ağustos ayına kıyasla ise yüzde 0,2 yükseldi. İstatistik Ajansı tarafından yapılan açıklamada, Eylül 2026’da yıllık enflasyonun yüzde 7,8, aylık enflasyonun ise yüzde 0,2 olarak gerçekleştiği bildirildi. Yıllık fiyat artışında en büyük etki, yüzde 23,9 ile ulaştırma grubunda görüldü. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtların fiyatları yüzde 11,9 artarken, alkollü içecekler, tütün ve narkotik ürünlerde yüzde 6,3 yükseliş kaydedildi. Restoran ve konaklama hizmetlerinde fiyatlar yüzde 5,2, sağlık hizmetlerinde yüzde 4,5 arttı. Kişisel bakım, sosyal koruma ve çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 3,8; mobilya, ev aletleri ve rutin ev bakımında yüzde 3,5 artış görüldü. Giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 3,0, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 2,4, eğlence, spor ve kültür harcamaları yüzde 1,8 yükseldi. Bilgi ve iletişim hizmetlerinde yüzde 0,7, sigorta ve finansal hizmetlerde ise yüzde 0,3 artış kaydedildi. Buna karşılık, eğitim hizmetleri grubunda fiyatlar yüzde 0,3 geriledi.  

Ekonomist Lulzim Beqiri, Kosova Kurtuluş Ordusu'nun (UÇK) eski yöneticileri hakkında Lahey'deki Özel Mahkeme tarafından verilen kararın yanı sıra ülkedeki siyasi istikrarsızlığın da Kosova'ya yönelik yabancı yatırımları olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Beqiri, siyasi gelişmelerin uluslararası medyada yer almasının yatırımcıların Kosova'ya ilişkin algısını etkileyebileceğini belirtti. Kurumlar ve siyasi partiler arasındaki iş birliği eksikliğinin yanı sıra ülkenin yeniden seçime gitme ihtimalinin yatırımların azalmasına ve ekonomik durumun kötüleşmesine yol açabileceğini ifade etti. Mevcut gelişmelerin siyasi, duygusal ve ekonomik olmak üzere çeşitli alanlarda etkiler yarattığını anlatan Beqiri, kurumlar ve siyasi partiler arasında iş birliği sağlanmaması halinde yatırımlarda düşüş yaşanabileceği uyarısında bulundu. Ekonomist, Kosova'nın yaklaşık iki yıldır siyasi bir çıkmazla karşı karşıya olduğunu ve bunun ekonomik durgunluğa katkıda bulunduğunu savundu. Ekonomik büyümeye işaret eden istatistiklere rağmen ülkede fiyat artışlarının ve ithalata yüksek bağımlılığın sürdüğünü söyledi. Beqiri, “Kosova yaklaşık iki yıldır siyasi bir çıkmaz içinde ve ekonomik açıdan da durgunluk yaşanıyor. İstatistikler ekonomik büyümeye işaret etse de fiyatlar artıyor ve ithalata bağımlılık devam ediyor. Kosova ithalat konusunda neredeyse rekor kırdı. Bu durum hem ülkede iş yapma ortamını hem de vatandaşların yaşamını son derece olumsuz etkileyecek.” dedi. Beqiri, kurumlara ve siyasi partilere iş birliği yaparak ekonomik kalkınmaya katkı sağlayacak kararlar alma çağrısında bulundu. Uzman, fiyat artışları, akaryakıt maliyetleri ve enflasyonun yanı sıra siyasi kriz ve Lahey'deki gelişmelerin ülke ekonomisini ve vatandaşların yaşamını etkileyen faktörler olduğunu belirtti. Üretim sektöründeki yatırımlara da değinen Beqiri, yaklaşık 1 milyar avroluk yatırım açıklamalarına rağmen üretici işletmelerin devlet desteğini henüz yeterince hissedemediğini söyledi. Beqiri, elektrik enerjisi, iş yapma konusunda yaşanan zorluklar ve finansmana erişimin işletmelerin karşı karşıya olduğu başlıca sorunlar arasında bulunduğunu ifade etti.

Kosova Ticaret ve Sanayi Odası (DHTIK), Kosova ile Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkeleri İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn arasında imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması'nın yürürlüğe girmesini memnuniyetle karşıladı. DHTIK, anlaşmanın Kosovalı işletmeler için yeni pazarlara açılma, ihracatı artırma ve doğrudan yabancı yatırımları çekme açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirtti. Odaya göre anlaşma, ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi için daha elverişli bir çerçeve oluştururken; mal ve hizmet ticareti, ticaretin kolaylaştırılması, menşe kuralları ve yatırımları kapsıyor. DHTIK, Kosova kurumlarına çağrıda bulunarak, işletmelerin üretim kapasitelerini artırabilmeleri, yeni pazarlara girebilmeleri ve EFTA ülkelerindeki şirketlerle ortaklıklar kurabilmeleri için somut adımlar atılmasını istedi. Diasporanın yatırımlardaki rolüne dikkat çekildi DHTIK, söz konusu ülkelerde yaşayan Kosova diasporasından yatırım çekilmesine de özel önem verilmesi gerektiğini vurguladı. Odanın açıklamasında, “Diasporamız yalnızca döviz havalelerinin kaynağı olarak görülmemeli; aynı zamanda sermaye, yatırım, teknoloji, bilgi birikimi ve yeni pazarlara erişim için bir köprü olarak değerlendirilmelidir” ifadelerine yer verildi. Kosova Ticaret ve Sanayi Odası ayrıca ihracat potansiyeli yüksek sektörlerin belirlenmesi, EFTA ülkelerindeki işletmelerle B2B bağlantılarının kurulması ve Kosova menşeli ürün ve hizmetlerin kalite ile rekabet gücünün artırılması çağrısında bulundu.

ABD merkezli iki şirket, Kosova'da enerji depolama amacıyla kurulacak batarya sisteminin tasarımı ve inşası için teklif sundu. Haberi duyuran Ekonomi Bakanı Artane Rizvanolli, tekliflerin değerlendirilmesi sürecinin başlayacağını açıkladı. Rizvanolli, projenin inşasına gelecek yıl başlanmasının hedeflendiğini belirtti. Rizvanolli, “Son yıllardaki enerji sektörünün en büyük yatırımlarından birinin hayata geçirilmesine yaklaşıyoruz.” dedi. Planlanan enerji depolama sistemi 340 MWh kapasiteye sahip olacak ve İstog ile Ferizovik olmak üzere iki bölgede inşa edilecek. Proje, ABD'nin Millennium Challenge Corporation (MCC) ile Kosova hükümeti arasındaki iş birliği kapsamında finanse edilen 236,7 milyon dolarlık Kompakt Programının bir parçası.    

Kosova ve Lüksemburg'dan kamu kurumları, finans kuruluşları, yatırımcılar ve iş dünyası temsilcileri, Priştine'de düzenlenen “Etki İçin Finansman” Forumu'nda bir araya geldi. Forumda, Kosova'nın ekonomik ve enerji dönüşümü için özel yatırımların artırılması ve finansmana erişimin geliştirilmesi ele alındı. Kosova'nın Enerji Stratejisi'nin uygulanması için yaklaşık 3 milyar Euro'luk yatırım gerektiği belirtildi. Kosova, 2031 yılına kadar yenilenebilir enerji kapasitesini 1.600 MW'a çıkarmayı ve elektrik tüketiminin en az yüzde 35'ini yenilenebilir kaynaklardan karşılamayı hedefliyor. Ekonomi Bakanı Artane Rizvanolli, mevcut güneş enerjisi projelerinde 70 milyon Euro'luk özel yatırım bulunduğunu, ilk rüzgâr enerjisi ihalesinin ise 100 MW'lık proje için 100 milyon Euro yatırım sağlamasının beklendiğini söyledi. Lüksemburg ile iş birliği kapsamında planlanan yenilenebilir enerji ihalelerinin yaklaşık 200 MW yeni kapasite ve 200 milyon Euro'nun üzerinde özel yatırım oluşturması bekleniyor. Forumda ayrıca sermaye piyasaları, sürdürülebilir finansman, enerji verimliliği ve yeşil yatırımların finansmanı konuları ele alındı. Etkinliğin, Kosova ile Lüksemburg arasında yatırım ve kurumsal iş birliğinin geliştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.