13 Temmuz Karadağ Devlet Gününe Dair 

 

13 Temmuz, Karadağ’ın takvimindeki sıradan bir resmî tatil değildir. 

1878’de Berlin Kongresi’nde bağımsızlığın uluslararası alanda tanınması ile 1941’de faşizme karşı başlatılan direniş, Karadağ’ın devlet hafızasında aynı anlam etrafında birleşmiştir: Hür ve bağımsız yaşama iradesi.

 

Karadağ’ın bugün Balkanlar’ın en istikrarlı ülkelerinden biri olarak gösterilmesinin temelinde yalnızca siyasî başarılar değil, farklı dinlerin ve kültürlerin aynı devlet çatısı altında birlikte yaşama tecrübesi bulunmaktadır. Ortodokslar, Müslümanlar ve Katolikler; Karadağ’ın ortak geleceğini birlikte inşa eden asli unsurlardır.

 

Osmanlı Devleti ile Karadağ arasındaki ilişkiler de sadece savaşlardan ibaret değildir. Özellikle Sultan II. Abdülhamid döneminde diplomasi, karşılıklı saygı ve şahsî dostluk ön plana çıkmıştır. Sultan Abdülhamid’in Karadağ Prensi Nikola’yı İstanbul’da büyük bir misafirperverlikle ağırlaması, kendisine Emirgân’da bir yalı tahsis etmesi ve iki hükümdar arasında gelişen samimi diplomatik ilişkiler, geçmişte yaşanan mücadelelere rağmen geleceğin dostluk üzerine kurulabileceğinin güzel örneklerinden biridir. (⁠DergiPark)

 

Aslında bu diplomatik yaklaşım, bugün Türkiye ile Karadağ arasında gelişen dostluğun da tarihî temellerinden birini oluşturmaktadır.

 

Karadağ’ın modern tarihinde Müslüman toplumun yeri ise ayrı bir önem taşımaktadır. Boşnaklar, Arnavutlar, Türkler ve diğer Müslüman topluluklar, yalnızca ülkenin kültürel zenginliğini temsil etmekle kalmamış, devletin istikrarına ve demokratik gelişimine de önemli katkılar sunmuştur.

 

Bu süreçte Karadağ İslam Birliği (Mešihat), her zaman itidalin, toplumsal barışın ve ortak vatandaşlık bilincinin yanında yer almıştır. Özellikle 2006 yılında Karadağ’ın bağımsızlık referandumu sürecinde Mešihat’ın sergilediği yapıcı tutum, Müslüman toplumun demokratik sürece aktif katılımını teşvik etmiş; bağımsız, çok kültürlü ve Avrupa değerlerini benimseyen bir Karadağ vizyonuna destek vermiştir.

 

Karadağ Reisü’l-uleması Rifat Fejzić de yıllardır yaptığı açıklamalarda Müslümanların bu ülkenin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulamakta; dinî kimlik ile devlet aidiyetinin birbirini tamamlayan değerler olduğunu ifade etmektedir. Onun liderliğinde Mešihat, din hizmetlerinin yanında eğitim, sosyal dayanışma, dinler arası diyalog ve toplumsal uzlaşı alanlarında da örnek çalışmalar yürütmektedir.

 

Karadağ’da din hizmetleri müşaviri olarak görev yaptığım yıllarda buna yakından şahit oldum. Devlet kurumları ile Mešihat arasındaki yapıcı diyalog, farklı dinî toplulukların birbirine gösterdiği saygı ve ortak meselelerde sergilenen sağduyu, Balkanlar’da özlenen birlikte yaşama kültürünün mümkün olduğunu gösteriyordu.

 

13 Temmuz’un gerçek anlamı da burada gizlidir. Devlet olmanın en sağlam temeli, farklılıkları tehdit olarak değil, ortak zenginlik olarak görebilmektir.

 

Bugün Karadağ’ın Devlet Günü vesilesiyle, bağımsızlık mücadelesine emek veren bütün Karadağ vatandaşlarını saygıyla anarken; bu ülkenin çok kültürlü yapısının korunmasına katkı sağlayan Karadağ İslam Birliği’ni, Reis Rifat Fejzić’i ve toplumsal barış için sorumluluk üstlenen bütün dinî ve sivil kurumları da takdirle selamlıyorum.

 

Dilerim ki Sultan II. Abdülhamid ile Kral Nikola arasında bir asırdan fazla zaman önce kurulan karşılıklı saygı ve diplomasi dili, bugün de Türkiye ile Karadağ arasındaki dostluğun ilham kaynaklarından biri olmaya devam eder. Çünkü Balkanlar’ın geleceği, geçmişin ihtilaflarını değil, ortak medeniyet mirasını ve birlikte yaşama iradesini büyütebildiği ölçüde aydınlık olacaktır.