2018 Balkanlar İçin Önemli Bir Yıl Olacak- Bayram POMAK

2018 yılı Balkanlar için, özellikle Batı Balkanlar için önemli bir yıl olacak. Avrupa Komisyonu Genişlemeden Sorumlu Üyesi Johanes Hahn’ın ifade ettiği gibi 2018 Balkanlar için karar verici bir yıl olacak. Çünkü ABD, Balkanların bir an önce Avro Atlantik kurumlarına entegre olmasını ve bölgenin olası bir Rus etkisine girmesini engellemek istiyor. Balkanlar nasıl tarih boyunca büyük güçlerin savaş alanı olmuşsa, bugün de savaş alanı olmaya devam etmektedir. 90’lı yıllar boyunca Rusya etkisini iyice yitirmiş ve NATO müdahalaleri sonucu Balkanlar Avrupa ve ABD’nin etkisine girmiştir ancak Rusya’nın toparlanmasıyla beraber Avrupa, ABD ve Rusya savaşı Ukrayna’da, Kafkasya’da, Ortadoğu’da ve Balkanlarda devam etmektedir.

Avrupa Birliği ve NATO üyelikleriyle birlikte Balkan devletlerinin tamamen Rusya etkisinden veya bu ülke kurumlarında oluşabilecek Rus etkisini kırmak istemektedir. Bu çatışmaların en önemli göstergelerinden biri Karadağ’ın NATO’ya üye olma sürecinde yapılan seçimlerde Sırbistan’dan sızan bir grupla Karadağ’da suikastler düzenleyerek karışıklık ortaya çıkarmak isteyen bir grubun yakalanmasıyla Rusya’nın etkisini somut bir şekilde ortaya çıkarmaya başladı. Rus haber ajanslarının bu grup hakkında yaptıkları yayınlar bile Rusya’nın bu grupla olan bağlantısını göstermektedir. Diğer somut çatışma ise Makedonya’da yaşandı. Batı yanlısı Zoran Zaev’e hükümeti kurma görevi verilmemesinden sonra ABD’nin Orta ve Güney Avrupa Sorumlusu Hoyt Yee bizzat gelerek Makedonya Cumhurbaşkanı İvanov ile görüşmüş, ondan sonra Zaev’e hükümeti kurma görevi verilmiştir. Ancak ona rağmen Meclis başkanı seçimlerinde bir grup ‘holigan’ tarafından basılmış ve milletvekilleri dövülmüştür. Bu meseleden sonra Makedonya ile Sırbistan arasında kriz çıkmış ve Sırbistan büyükelçilik görevlilerini geri çekerek diplomatik bir kriz ortaya çıkarmıştır. Bu olayların arkasında Sırbistan büyükelçiliğinin olduğu istihbarat raporlarında yer aldı. Diğer olay ise Kosova’da ortaya çıkan Sırbistan’dan gelen tren meselesi ve öldürülen Sırp siyasetçi İvanov meselesidir. Yani Avrupa ve ABD bölge konusunda adım atarken Rusya’da geri durmayarak hamleye hamle ile karşılık vermektedir.

ABD ve Avrupa süreçleri daha hızlı bir şekilde yürütmek için Avrupa’nın nasıl çalıştığını anlayan siyasetçiler istemektedir. Bu yüzden mesela Zaev göreve geldikten sonra ABD baskısıyla Yunanistan ile isim meselesi konusunda müzakereler başladı ve bu meselenin bu yılın ortasına kadar bitmesi bekleniyor. Bunun yanında Makedonya’da ki diller yasası da AB için önemli. İsim meselesinin ise Makedonya’nın NATO üyeliği için çok önemli. Stoltenberg’in dediği gibi ikinci bir alternatif yok. İsim sorunu bu yılın ortasına kadar çözülecek. Bunun için hem Makedonya’ya hem de Yunanistan’a ultimatom verildi. Aynı şekilde Kosova’da Özel mahkeme meselesi, İvanov’un öldürülmesi, bazı partilerin parçalanma sürecine girmesi hepsi bu stratejiden bağımsız değil. Yukarda da belirttiğimiz gibi ABD ve Avrupa, Avrupa’nın çalışmasını anlayan ve süreci yürüten siyasi aktörler istiyor. William Walker’ın dediği gibi artık Kosova’da eski savaşçıların dönemi bitti, artık Avrupa ve Amerika’da okumuş gençlerin ortaya çıkması için zaman olgunlaştı ifadesi her şeyi anlatıyor. İlerideki dönemde özel mahkeme süreci ile birlikte Kosova’nın siyasi arenası değişmeye, eski siyasilerin siyaset arenasından temizlenme dönemi başladı. Bazı partilerin parçalanması, süreçleri yürütecek ve Avrupa siyasi arenasını anlayacak bazı oluşumların ortaya çıkmasına neden olabilir.

Yani şu anda Balkanlarda gelişen olaylar o ülkeyle alakalı olarak gözükse bile, bu gelişmelerin ülkelerle alakasından çok bölgeyle alakaları bulunmaktadır. Avrupa Birliği ile NATO’nun Rusya’ya veya Rusya’nın Avrupa Birliği ve ABD’ye karşı attığı adımların neticeleri olarak önümüze çıkmaktadır. Gelişen olayların hepsi puzzle’ın parçaları. Makedonya’da Batı yanlısı bir hükümetin gelmesi ile hızlıca başlayan reformlar ve Yunanistan ile diyalog, Kosova’da özel mahkeme süreci, Karadağla sınır anlaşması, İvanov’un öldürülmesi, Kosova Sırbistan diyalogu, Arnavutluk’ta gelişen adli reformlar ve uyuşturucu meselesi hepsi birbiriyle alakalı ve büyük güçlerin hesaplaşmalarıyla alakalı meseleler.

2018 yılı önemli çünkü bu yıl Batı Balkan devletlerinin Avrupa Birliğine ve NATO’ya üye olmaları için somut adımların atıldığı ve statükoda kalmış sorunların çözümü için atılacağı adımlar oluşturacak. Yani Batı Balkanlar için tarihi olarak zor, ancak tarihi fırsatların olduğu bir yıl olacaktır. Tarihte olduğu gibi günümüzde de Balkan halklarının kaderini kendileri değil, ancak büyük güçlerin çıkarları tayin edecektir.