AB İlerleme Raporu Taslağı: Kosova’da Siyasi Tıkanıklık Nedeniyle Sınırlı İlerleme

Kosova’nın Avrupa Birliği (AB) gündemindeki ilerlemesi, iç siyasi bölünmeler ve 9 Şubat seçimlerinin ardından oluşan siyasi çıkmaz nedeniyle sınırlı kaldı. Buna rağmen, ülke Avrupa yoluna ve AB değerlerine güçlü şekilde bağlı ve kamuoyunun desteği yüksek durumda.

Bu değerlendirmeler, 2024 yılına ilişkin AB İlerleme Raporu taslağının Kosova bölümünde yer alıyor. Belge,  Özgür Avrupa  Radyosu tarafından elde edildi.

AB, bu tür raporları birliğe katılmayı hedefleyen ülkeler için hazırlıyor. Kosova, Aralık 2022’de üyelik başvurusunda bulunmasına rağmen, aday ülke statüsüne henüz sahip değil.

AB ile Uyum ve Kısıtlı İlerleme
Raporda, Kosova’nın dış politikasını gönüllü olarak AB’nin dış politikasına uyarladığı ve bunun “Birliğin değerlerine açık bir bağlılık göstergesi” olduğu vurgulandı. Ayrıca, Avrupa Komisyonu’nun Kosova’ya yönelik yaptırımların kademeli olarak kaldırılması sürecine başladığı belirtildi.

Kosova, 2023 yazında AB tarafından kuzeydeki Sırp çoğunluklu bölgelerde yaşanan olayları önlemede yetersiz kaldığı gerekçesiyle yaptırımlara maruz kalmıştı.

Raporda, “Yaptırımların kaldırılmasının, kuzeydeki gerginliğin kalıcı biçimde azalmasına bağlı olacağı” vurgulanıyor. Komisyon, yerel yönetimin seçimlerin ardından düzenli biçimde devredilmesinden sonra mali yaptırımların kaldırılacağını belirtiyor.

Kuzeyde Siyasi Durum ve Ekonomik Etkiler
12 Ekim’de yapılan yerel seçimlerde, kuzeydeki dört Sırp çoğunluklu belediye – Kuzey Mitroviça, Zveçan, Leposaviç ve Zubin Potok – yeniden Sırp Listesi’nin kontrolüne geçti. Bu bölgeler, 2022’den beri Kosovalı Arnavut belediye başkanları tarafından yönetiliyordu; Sırp yetkililer, Priştine hükümetinin bazı kararlarını protesto ederek görevlerinden çekilmişti.

GAP Enstitüsü tarafından Mayıs 2024’te yayımlanan bir rapora göre, AB yaptırımları Kosova’ya 613,4 milyon Euro maliyete yol açtı. Bu miktarın 7,1 milyon Euro'su tamamen kaybedildi, en çok etkilenen sektörler ise çevre, enerji, dijitalleşme ve kültür oldu.

Kosova–Sırbistan Diyalogu ve Zorunluluklar
AB taslak raporunda, Kosova–Sırbistan diyaloguna da geniş yer verildi. Tarafların, 2023 yılında varılan Normalleşme Anlaşması ve uygulama eki kapsamındaki tüm yükümlülükleri yerine getirmeleri istendi.

Kosova’dan, tüm toplulukların temel kamu hizmetlerine erişimini garanti altına alan uzun vadeli çözümler bulması talep edildi.

Son üst düzey görüşme Eylül 2023’te yapılmış, teknik düzeyde birkaç toplantı gerçekleşse de somut bir ilerleme sağlanmamıştı.

 Sırbistan’a Eleştiriler
Raporda, Sırbistan’ın 35 müzakere başlığından 22’sini açmasına rağmen, AB karşıtı söylemlerden kaçınması ve daha yapıcı iletişim kurması gerektiği belirtildi.

Belgede ayrıca, 2024 Kasımından bu yana süren öğrenci ve vatandaş protestolarının toplumdaki kutuplaşmayı derinleştirdiği, yolsuzluk, şeffaflık eksikliği ve aşırı güç kullanımı konularında ciddi endişeler bulunduğu ifade edildi.

Sırbistan, Rusya’ya yönelik AB yaptırımlarına katılmayan tek Batı Balkan ülkesi olarak eleştirildi. Ayrıca, Rus vatandaşlarına hızla Sırp pasaportu verilerek AB’ye vizesiz giriş imkânı sağlanmasının potansiyel bir güvenlik riski oluşturduğu vurgulandı.

Raporda, Sırbistan’ın yargı bağımsızlığını zayıflatma girişimleri, ifade ve toplanma özgürlüğüne yönelik sınırlamalar da eleştirildi.

 Arnavutluk ve Diğer Ülkelerde Hızlı İlerleme
AB, genişleme sürecinin son 15 yılın en hızlı döneminde olduğunu belirtti. 2024 yılı başından bu yana 11 hükümetler arası konferans düzenlendi; bunların beşi Arnavutluk ile yapıldı.

Rapora göre, Arnavutluk adalet reformunda ve yolsuzlukla mücadelede örnek ilerleme kaydetti. SPAK'in (Özel Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı) başarıları övgüyle anıldı. Ülkenin hedefi, tüm müzakere başlıklarını 2027’ye kadar tamamlamak.

Karadağ, neredeyse tüm başlıkları açarak en fazla ilerleme kaydeden ülke olarak gösterildi. Kuzey Makedonya, anayasa değişikliklerinde yavaş ilerleme nedeniyle uyarıldı. Bosna-Hersek içinse, Sırp Cumhuriyeti’nin eylemlerinden kaynaklanan iç siyasi gerilimlerin 2024 boyunca sürdüğü kaydedildi.

Raporda ayrıca, Moldova ve Ukrayna’nın ilerlemeleri övülürken, Gürcistan’ın geriye gittiği ve Türkiye’nin reformlarda yavaşladığı belirtildi.

 AB: “Genişleme, Avrupa’nın Güvenliği İçin Stratejik Araç”
Taslak raporun genel değerlendirmesinde, Avrupa’nın birlik, güvenlik ve istikrarını korumanın yolunun komşu ülkelerle yakın iş birliği olduğu vurgulandı:

“Bugünün dünyasında, genişleme politikası Avrupa’nın güvenlik ve ortak refahına en büyük katkıyı sağlayan jeopolitik araçtır.”

Belgede ayrıca, AB’nin daha geniş bir aileye uyum sağlaması gerektiği ve üyelik sürecinin tamamen ‘liyakat ilkesine’ dayanacağı ifade edildi.

AB’ye en son katılan ülke, 2013 yılında Hırvatistan olmuştu.

(Kaynak:  REL)