AB, Ratko Mladić’in Cenazesinin Ardından Sırbistan’a Karşı Tonunu Sertleştirdi

Avrupa Birliği, 7 Eylül’de Belgrad’da düzenlenen ve üst düzey Sırp yetkililerin de görüldüğü hüküm giymiş savaş suçlusu Ratko Mladić’in cenaze töreninin ardından Sırbistan’a yönelik söylemini belirgin şekilde sertleştirdi.

Avrupa Komisyonu başlangıçta töreni devlet töreni niteliğinde bir cenaze olarak değerlendirmemişti. Ancak Brüksel’in bir gün sonraki tepkisi çok daha sert oldu.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, Mladić’in cenazesine ilişkin görüntülerin “şok edici” olduğunu belirtti.

AB liderleri, üst düzey Sırp yetkililerin törene katılmasını ve tören sırasında görülen resmî destek unsurlarını eleştirerek, bunun Avrupa tarihinin en karanlık dönemlerinden biriyle yüzleşme konusunda yetersizliği gösterdiğini ifade etti.

Onlara göre savaş suçlarından hüküm giymiş bir kişinin yüceltilmesi, Sırbistan’ın Avrupa entegrasyonu sürecinin dayandığı değerlerle çelişiyor.

Brüksel’de somut yaptırım tartışması

Brüksel’den gelen tepkiler, Belgrad’a yönelik somut adımların atılıp atılmayacağı tartışmasını da gündeme getirdi.

Avrupa siyaseti profesörü John O’Brennan, AB’nin siyasi açıklamaların ötesine geçmesi gerektiğini savunarak, Sırbistan’ın üyelik sürecinin askıya alınması ihtimalini de gündeme getirdi.

O’Brennan’a göre Avrupa Birliği’ne aday bir ülke, Avrupa değerlerine bağlı olduğunu iddia ederken aynı zamanda hüküm giymiş savaş suçlularını yüceltemez.

Bazı Avrupa Parlamentosu milletvekilleri de Sırbistan’a yönelik mali desteğin askıya alınması veya azaltılması ihtimaline dikkat çekti.

Avrupa Komisyonu’nun eski Genişleme Direktörü Michael Leigh de Sırp yönetiminin tutum ve eylemlerinin ülkenin Avrupa yolunda doğrudan sonuçlar doğurabileceğini belirtti.

Leigh’e göre Sırbistan’ın AB’ye ilerleyişi, yönetimin demokrasi, hukukun üstünlüğü, topluluk hakları ve iyi komşuluk ilişkilerine bağlılığını somut adımlarla göstermesi durumunda daha hızlı olabilir.

Hırvatistan’dan da sert tepki

Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenković de sert tepki gösterdi.

Plenković, Mladić’in yüceltilmesinin Avrupa değerleriyle bağdaşmadığını belirterek, hüküm giymiş bir savaş suçlusunun devlet düzeyinde onurlandırılmasının demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan haklarına saygıyla çeliştiğini vurguladı.

Bu atmosferde Brüksel’in Sırbistan’a yönelik yeni tutumunun yakın zamanda iki somut konuda test edilmesi bekleniyor.

Bunlardan ilki, Ursula von der Leyen’in ekim ayında bölgeye yapması beklenen olası ziyaretle ilgili. Sırbistan’ın bu ziyaret turuna dâhil edilmeme ihtimali bulunuyor.

İkinci konu ise Batı Balkanlar Büyüme Planı kapsamında sağlanan fonlar. Bu fonlardan yararlanılması, iyi komşuluk ilişkileri ve bölgesel iş birliğini de içeren belirli koşulların yerine getirilmesine bağlı.

Brüksel’in söylemindeki değişikliğin Sırbistan’a yönelik somut adımlarla desteklenip desteklenmeyeceği ya da bunun yalnızca siyasi açıklamalar düzeyinde kalıp kalmayacağı önümüzdeki dönemde belli olacak.