ABD, Kosova ile Sırbistan Arasında Ohri Anlaşması’nın Uygulanmasını Talep Ediyor

ABD, Kosova ile Sırbistan arasında ilişkilerin normalleştirilmesini amaçlayan ve Şubat 2023’te Avrupa Birliği arabuluculuğunda varılan Ohri Anlaşması’nın uygulanmasında hızlı ilerleme sağlanması çağrısında bulundu.

Bu çağrı, ABD Kongresi’nin her iki kanadında kabul edilerek 18 Aralık’ta ABD Başkanı Donald Trump tarafından imzalanan Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nda (NDAA) yer aldı. Özgür Avrupa Radyosu'nun (REL) aktardığına göre, yasa metninde iki ülkenin anlaşmanın ek protokolünün uygulanmasında somut ve hızlı adımlar atması gerektiği vurgulandı.

Metinde, yeterli ilerleme sağlanması hâlinde ABD’nin Kosova ve Sırbistan ile ikili ilişkileri güçlendirecek girişimleri değerlendirmesi gerektiği belirtilirken, bu kapsamda stratejik diyaloglar, ekonomik iş birliği ve yatırım ilişkilerinin derinleştirilmesi öne çıkarıldı.

ABD’nin, Kosova ile Sırbistan arasında karşılıklı tanımaya dayalı kapsamlı ve nihai bir anlaşmayı desteklemeyi sürdüreceği ifade edildi. Yasada, Batı Balkanlar’da çatışmaların çözümü amacıyla toprak takası, bölünme veya etnik sınırlara dayalı sınır değişikliklerine destek verilmeyeceği açıkça belirtildi. Ayrıca bölgede çoğulcu demokrasilerin desteklenmesinin, etnik çatışmaların yeniden ortaya çıkmasını önlemenin en etkili yolu olduğu vurgulandı.

Ohri Anlaşması’nın İçeriği
11 maddeden oluşan ve Ohri Anlaşması olarak bilinen düzenleme;

Kosova’daki Sırp toplumu için belirli bir düzeyde öz yönetim,
Tarafların devlet sembollerini karşılıklı olarak tanıması,
Sırbistan’ın Kosova’nın uluslararası örgütlere üyeliğini engellememesi,
Diyalog sürecinde daha önce varılan tüm anlaşmaların uygulanması
gibi başlıkları içeriyor.

Rekor Savunma Bütçesi ve Balkanlar Vurgusu
2026 mali yılı için kabul edilen Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası, ABD ordusu için 901 milyar dolarlık rekor bir bütçeye izin veriyor. Bu rakam, Trump yönetiminin talep ettiğinden 8 milyar dolar daha fazla.

Yasa metninde Batı Balkanlar’a ilişkin çok sayıda değerlendirme yer aldı. Bölge ülkelerinin Rusya’ya enerji bağımlılığının, hem ekonomik hem de siyasi olarak Moskova’ya bağlılığı artırdığı ve Avrupa entegrasyonunu zorlaştırdığı belirtildi. Ayrıca, üst düzey siyasi liderler dâhil olmak üzere yolsuzluğun, bölgenin ekonomik ve demokratik gelişiminin önündeki en büyük engellerden biri olmaya devam ettiği ifade edildi.

ABD’nin ulusal çıkarları doğrultusunda Batı Balkanlar’ın Rus gazı ve fosil yakıtlara bağımlılığının azaltılması, bölge ülkelerinin AB ve NATO üyelik süreçlerinin desteklenmesi gerektiği vurgulandı.

Çin ve Rusya Etkisine Dikkat Çekildi
Yasa metninde, Çin’in Batı Balkanlar’daki artan etkisinin stratejik rekabet, demokrasi ve Avrupa ile ekonomik entegrasyon açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceği belirtildi. ABD Dışişleri Bakanı’nın, Savunma Bakanlığı ve Ulusal İstihbarat Direktörü ile koordinasyon içinde, Rusya ve Çin’in bölgedeki olumsuz etkileri konusunda Kongre’ye düzenli rapor sunması istendi.

Sırbistan’daki Demokrasiye “Derin Endişe”
Yasada, Sırbistan’daki demokrasi durumu da ele alındı.
17 Aralık 2023’te yapılan parlamento ve yerel seçimlerin ardından ortaya çıkan gelişmelerin, demokrasinin durumu konusunda derin endişe yarattığı ifade edildi. Metinde, AGİT/ODIHR’in nihai raporuna atıf yapılarak, seçimlerde adil olmayan koşullar, çok sayıda usul eksikliği, oy gizliliğinin ihlali ve grup hâlinde oy kullanma gibi sorunların tespit edildiği hatırlatıldı.

AGİT ayrıca, Sırp yetkililerin barışçıl protestocuları, muhalefeti ve sivil toplumu hükümeti istikrarsızlaştırmakla suçlamasının, toplumun önemli kesimlerinin güvenliği açısından endişe verici olduğuna dikkat çekti.

Bosna-Hersek ve EUFOR’a Destek
ABD Kongresi, Bosna-Hersek’teki EUFOR misyonunun tam yetkiyle sürdürülmesini, ABD’nin ulusal güvenliği açısından önemli gördüğünü belirtti. NATO ve AB’den de ülkedeki misyonlarının yetki ve konuşlanmalarını gözden geçirerek daha proaktif bir rol üstlenmeleri talep edildi.

Batı Balkanlar’ın Avrupa-Atlantik Entegrasyonu
Yasa metninde Kosova, Arnavutluk, Bosna-Hersek, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Sırbistan’dan oluşan Batı Balkanlar’ın, Avrupa’nın kalbinde yer alan çok etnili ve çoğulcu bir bölge olduğu vurgulandı. Bölgenin barış, istikrar ve refahının, demokratik ve ekonomik ilerlemeyle doğrudan bağlantılı olduğu ifade edildi.

ABD’nin;

Hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesi,
Enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi,
Demokratik ve ekonomik reformların desteklenmesi,
Yoksulluğun azaltılması
konularında müttefikleriyle iş birliğini artırması gerektiği kaydedildi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’dan, Batı Balkanlar’da demokratik ve ekonomik kalkınmayı teşvik eden girişimleri desteklemesi, yolsuzlukla mücadele stratejilerini güçlendirmesi ve bağımsız medyanın rolünü teşvik etmesi istendi.

“Balkanlar ABD’nin Gündeminde”
Belgenin Batı Balkanlar bölümünün yazarı olan Demokrat Temsilciler Meclisi üyesi William Keating, Insajder televizyonuna yaptığı açıklamada, yasanın kabul edilmesinin Balkanlar’ın hâlâ ABD’nin radarında olduğunu gösterdiğini söyledi.

“Verilmek istenen mesaj açık: Amerika Batı Balkanlar’la ilgilenmeye devam ediyor. Bu bölgeyi yıllardır yakından takip ediyorum ve her zaman bizim için stratejik öneme sahip olduğunu düşündüm.” diyen Keating, yasama sürecinin Eylül ayında başladığını ve kabul edilmesini sağlamak amacıyla savunma yasasına dâhil edildiğini belirtti.

/REL/