AB'de Tedbirlerin Kaldırılmasına İlişkin Tartışmalar Sürüyor

Avrupa Birliği'nin Kosova'ya yönelik tedbirlerinin, en azından kademeli olarak, kaldırılacağı yönündeki beklenti ve uyarılara rağmen bu henüz gerçekleşmedi. 

Geçen yaz AB, Kosova'nın Sırp çoğunluğunun yaşadığı kuzeydeki durumu hafifletmek için yeterli adımları atmadığını değerlendirerek, çok sayıda üst düzey toplantının iptali de dahil olmak üzere Kosova'ya karşı çok sayıda cezai tedbir aldı.

Kosova Hükümeti'nin Mayıs 2023'ün sonunda Sırp çoğunluğun yaşadığı belediyelere Arnavut belediye başkanlarını atamasından bu yana bu bölgede gerilimler arttı. 

Tedbirlerin kaldırılmasına ilişkin tavsiye, Haziran ayında AB'nin dış politika ve güvenlikten sorumlu yüksek temsilcisi Josep Borrell tarafından verilmiş ve bunu, Kosova'nın bu tedbirlerin kaldırılmasına ilişkin koşulları yerine getirmek için attığı adımlarla gerekçelendirmişti. 

AB'nin Dış Eylem Servisi'nin (EEAS), Yüksek Temsilcinin tedbirlerin kaldırılacağı duyurulacak beyan metni üzerinde üye ülkelerle istişarelere devam ettiği söyleniyor.

Ancak böyle bir deklarasyon metninin bazı versiyonları, tüm üye ülkelerin desteğini almayı başaramadı. 

AB'deki diplomatik kaynaklara göre, ülkelerin çoğu tedbirleri kaldırmayı kabul etti, bazıları sadece bir kısmını kaldırmak istedi, ancak bazıları da kuzeyde Kosovalı yetkililerin gerginliği artıracak tek taraflı ve koordinesiz her türlü adımı atması halinde tedbirlerin otomatik olarak geri alınabileceği bir madde konulmasını talep etti. 

AB'nin dış politika ve güvenlik sözcüsü Peter Stano, Borrell'in talep ettiği şekilde, raporu üye ülkelere gönderdiğini ve Haziran ayında bu konuda bir tartışma yapıldığını söyledi.

Ancak Stano, "bu raporun içeriğinin kamuya açıklanmayacağını" da söyledi. 

Özgür Avrupa Radyosu bu raporu görme fırsatı bulduğunu ve tedbirlerin kaldırılmasının tavsiye edildiğini duyurdu.

"Yüksek temsilci, 3 Haziran 2023 tarihli açıklamada ifade edilen AB gerekliliklerinin yerine getirilmesine yönelik Kosova tarafından atılan adımları dikkate alarak, [Avrupa] Konseye aynı şekilde. ‘kurumsal ayrıcalıklara’ saygı göstererek Kosova'ya yönelik tedbirlerin kaldırılması konusunda pozisyon almasını tavsiye ediyor" deniliyor Borrell'in raporunda.

Borrell tavsiyesinde, Konsey'in kararının, Priştine ile Belgrad arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesine yönelik AB'nin kolaylaştırdığı diyalogun ilerleyebileceği dengeli bir bağlama katkıda bulunacağını belirtti. 

Borrell'in raporunda, "Kosova'dan bu fırsatı gerilimi tırmandıracak şekilde hareket etmemek ve koordinasyonsuz eylemlerden kaçınmak için kullanması bekleniyor." ifadesine yer verildi.

Ancak tartışmalar sırasında bazı üye ülkeler, Kosova'nın şartları yerine getirmesinin "tamamlanmadığını" savundu. 

Stano, "Konsey'deki tartışmaların devam ettiğini" söylüyor. 

Avrupa Birliği'nde yetkililer, tedbirlerin ne zaman kaldırılabileceğine dair zaman çizelgesi hakkında konuşmak istemiyorlar, ancak AB yetkilileri – isimlerinin açıklanmaması koşuluyla - Kosova ve Sırbistan arasında yüksek düzeyde ve baş müzakereciler düzeyinde yapılan son toplantılarda "yapıcı olmayan davranıştan sonra" kararın daha da zorlaştığını söylüyor.

Haziran ayının sonunda Kosova Başbakanı Albin Kurti ve Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, yeni bir tur müzakere için Brüksel'e davet edildi, ancak Kurti'nin ileriye sürdüğü ve Vučić’in kabul etmediği bazı koşullar nedeniyle ortak toplantı gerçekleşmedi. 

Bazı AB kaynakları, bazı ülkelerin tedbirleri kaldırmak istememesinin nedenleri arasında Kosova makamlarına duyulan güvenin düşük olması ve Kosova'nın, Mitroviça'nın kuzeyi ve güneyini birbirine bağlayan, İbre nehri üzerindeki köprüyü açmak için tek taraflı adımlar atabileceği korkusunun yer aldığını söylüyor.