AB’den Sırbistan’a Ultimatom

Avrupa Birliği Konseyi’nin Sırbistan ve genişleme sürecine ilişkin hazırladığı taslak sonuçlarında, Sırbistan’ın hukuk devleti alanındaki reformları ciddi biçimde hızlandırması, medya yasaları ile birleşik seçmen listesi hakkındaki mevzuatı eksiksiz uygulaması gerektiği vurgulanıyor.

"Danas" Gazetesi'nin aktardığına göre, taslak metin, Avrupa Komisyonu’nun Sırbistan’ın rekabet ve kapsayıcı büyüme konularını içeren 3. müzakere kümesini açmaya teknik olarak hazır olduğunu hatırlatıyor. Ancak AB Konseyi, bu başlığın açılması için net bir tarih vermeden konunun ileride yeniden ele alınacağını belirtiyor.

Taslak, özellikle hukuk devleti ve Priştine ile ilişkilerin normalleşmesi alanlarında kaydedilecek ek ilerlemelere bağlı olarak üye ülkelerin sonraki adımlara karar vereceğini ifade ediyor. Bu değerlendirme, müzakere çerçevesi ve 2025 İlerleme Raporu ile uyumlu olacak.

 “Derin Kutuplaşma” ve Medya Özgürlüğüne Dair Endişeler
AB, Sırbistan’daki artan toplumsal gerginlik ve “derin kutuplaşmadan” kaygı duyduğunu belirtiyor. İfade ve medya özgürlüğü alanındaki engellere dikkat çekiliyor ve hukuk devleti konusunda somut adımlar talep ediliyor. AB, Sırbistan’ın Avrupa entegrasyonunu stratejik bir hedef olarak göstermesini olumlu karşılasa da bunun “söz ve eylemle” kanıtlanması gerektiğini vurguluyor.

Bakanlar, Novi Sad’daki tren istasyonunda yaşanan olay sonrası düzenlenen “kitlesel protestoları” da anımsatıyor. Barışçıl toplanma özgürlüğüne genel olarak saygı duyulduğu belirtilirken, gazetecilerin güvenliğinin sağlanması gerektiği ve protestolarda yaşanan aşırı güç kullanımına yönelik bağımsız, kapsamlı soruşturma çağrısı yapılıyor.

 Diyalog, Medya Reformu ve Seçim Süreci
Sırbistan'ın tüm paydaşlarla, sivil toplum dahil, kapsayıcı bir diyalog geliştirmesi, temel hakları ve medya özgürlüğünü güvence altına alması isteniyor. Yeni medya yasalarının kabulü olumlu karşılanırken, bunların “harfi harfine ve ruhuna uygun” uygulanması talep ediliyor.

AB ayrıca, REM Konseyi üyelerinin acilen atanmasını, dezenformasyon ve dış manipülasyonla mücadelede kararlı olunmasını bekliyor. Yargı alanında ilerleme kaydedilmediği, yolsuzluk ve organize suçla mücadelede ise sınırlı gelişme olduğu belirtiliyor.

Birleşik seçmen listesine ilişkin yeni düzenlemeler olumlu bulunsa da özellikle seçmen listesinin gözden geçirilmesiyle doğru şekilde uygulanması gerektiği vurgulanıyor. Seçim süreçleri için ODIHR ve Avrupa Konseyi’nin kalan tavsiyelerinin de kabul edilmesi isteniyor.

Kosova–Sırbistan Diyalogu: Şartsız ve Gecikmesiz Uygulama Talebi
Taslakta, hem Kosova’nın hem de Sırbistan’ın AB’ye ilerlemesinin, Normalleşme Yolu Anlaşması, Ohri Ek Maddesi ve önceki tüm anlaşmaların “gecikmeden ve koşulsuz” uygulanmasına bağlı olacağı açıkça belirtiliyor.

Sırbistan’ın; Kosova’nın belgelerini ve sembollerini 2023 anlaşması doğrultusunda tanıması, Kosova’nın uluslararası örgütlere üyeliğine karşı çıkmaması
gerektiği vurgulanıyor.

AB ayrıca, Sırbistan’ın Kosova’daki Sırp finansmanlı kamu hizmetlerinin, eğitim ve sağlık gibi, statüsü konusunda şeffaf ve koordineli bir çözüm üretmesini bekliyor. Kosovalı Sırpların yargıdan polise kadar tüm kurumlara geri dönmesi yönünde de çağrı yapılıyor.

Konsey, Sırbistan’ın 2023 Banjska saldırısıyla ilgili sorumluluklarını yerine getirmemiş olmasından “derin endişe” duyduğunu belirtiyor.

Dış Politika, Rusya ve Güvenlik Endişeleri
Taslakta, hızlandırılmış prosedürle Rus vatandaşlarına pasaport verilmesine yönelik kaygılar dile getiriliyor ve bunun AB güvenliği için potansiyel risk oluşturduğu belirtiliyor.

Sırbistan’ın AB dış politikasıyla uyum oranının arttığı kabul edilse de, özellikle Rusya ve Belarus’a yönelik yaptırımlar konusunda daha hızlı ve tam uyuma ulaşması isteniyor. Ayrıca, AB'nin stratejik tutumlarıyla çelişen açıklama ve eylemlerden kaçınması gerektiği vurgulanıyor.

Ukrayna’ya sağlanan destek ise memnuniyetle karşılanıyor.

Ekonomik Kriterler ve Rekabet Gücü
AB Konseyi, Sırbistan’ın ekonomik kriterleri karşılamada “iyi bir hazırlık seviyesinde” olduğunu belirtiyor, ancak reformların sürdürülmesi ve AB iç pazarındaki rekabet koşullarına uyum kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.