AJVATOVİCA (Ayvaz Dede): Azim ve Adanmışlığın Sembolü
Mufassal haber: M.Tevfik Yücesoy
Bosna-Hersek’in en büyük geleneksel dini etkinliklerinden biri olan Ajvatovica kapsamında, sembolik kayanın içinden geçilmesinin ardından Travnik Müftüsü Dr. Ahmed Efendi Adilović dua etti.
Müftü Adilović yaptığı konuşmada, Ajvatovica’nın temsil ettiği adanmışlık, sabır ve azim değerlerine dikkat çekti.
“Atalarımız burada zor zamanlarda ayakta kalma gücünü buldu. İslam’ı, Boşnak dilini, kültürünü ve geleneklerini korudular. Ajvatovica, halkımızın inancı ile vatan sevgisini, maneviyat ile vatanseverliği bir araya getirdiğinin canlı bir şahididir. Bu nedenle Ajvatovica bugün de bize Bosna-Hersek’in yalnızca bir toprak parçası değil, gelecek nesillere emanet edilmesi gereken kutsal bir emanet olduğunu hatırlatmaktadır.” dedi.
Müftü Adilović ayrıca, imanın Boşnak kimliğinin temel taşı olduğunu vurgulayarak şunları söyledi:
“Ajvatovica bize, maneviyat olmadan ahlaki güç; ahlaki güç olmadan da bir milletin ayakta kalamayacağını öğretmektedir. İnanç bizi bir araya getirir, birlik içinde tutar ve Allah’ın yardımıyla Bosna-Hersek’in, onu vatanı olarak gören herkes için özgür ve adil bir devlet olarak varlığını sürdürebileceğine dair umut verir.”
Duanın ardından imamlar, çok sayıda davetli ve binlerce mümin, merkezi törenin gerçekleştirileceği Ajvatovica platosuna geçti.
Sabah saatlerinde ise Prusac kasabasında geleneksel atlıların yoklaması yapıldı. Bosna-Hersek’in dört bir yanından gelen 320 atlı, Ajvatovica törenlerine katılmak üzere platoya doğru hareket etti. Bu gelenek, Ajvatovica’nın en dikkat çekici ve simgesel unsurlarından biri olmayı sürdürüyor.
📝
Ajvatovica, Bosna-Hersek’te yaşayan Boşnak Müslümanların en büyük ve en eski dini-manevi buluşmasıdır. Her yıl haziran ayının son pazar günü, Ajvatovica bölgesinde on binlerce kişinin katılımıyla düzenlenir. Bu gelenek yaklaşık 500 yıldır kesintilere rağmen yaşatılmaktadır ve Osmanlı döneminden günümüze ulaşan en önemli İslami geleneklerden biridir.
Ajvatovica’nın hikâyesi
Geleneğin merkezinde, 15. yüzyılda yaşadığı kabul edilen mutasavvıf Ayvaz Dede bulunur.
Rivayete göre Prusac’ta büyük bir su sıkıntısı yaşanıyordu. Köyün yakınındaki kaynak, devasa bir kaya nedeniyle yerleşim yerine ulaşamıyordu. Ajvaz Dede, halkın kurtuluşu için 40 gün boyunca sabah namazlarından sonra aynı kayanın önünde Allah’a dua etti.
Kırkıncı günün ardından rüyasında iki beyaz koçun kayaya çarptığını gördü. Ertesi sabah uyandığında kayanın ikiye ayrıldığını ve suyun köye akmaya başladığını gördü. Bugün ziyaret edilen yarık kaya, bu rivayetin sembolü olarak kabul edilir.
Bu olay Boşnak Müslümanların kolektif hafızasında güçlü bir manevi gelenek olarak yaşatılmaktadır.
Neden önemlidir?
Ajvatovica sadece bir dua programı değildir. Aynı zamanda:
* Boşnakların İslam’a bağlılığının sembolüdür.
* Osmanlı mirasının yaşayan örneklerinden biridir.
* Bosna-Hersek’in milli ve kültürel kimliğinin önemli unsurlarından biri olarak görülür.
* Sabır, tevekkül, birlik ve dayanışmayı temsil eder.
Özellikle 1992-1995 Bosna Savaşı sonrasında Ajvatovica, Boşnak toplumunun yeniden toparlanmasının ve kimliğini korumasının sembollerinden biri hâline gelmiştir.
Tören nasıl gerçekleşiyor?
Etkinlik sabah erken saatlerde başlar.
* Prusac’ta geleneksel atlı birlikler toplanır.
* İmamlar, hafızlar ve binlerce kişi tekbir ve salavatlarla yürüyüşe geçer.
* Katılımcılar Ayvaz Dede’nin dua ettiği kabul edilen kayaya gelir.
* Kaya geçidinden sembolik olarak geçilir.
* Burada Kur’an okunur ve topluca dua edilir.
* Daha sonra yaklaşık 7 kilometrelik yürüyüşle Ajvatovica platosuna ulaşılır.
* Platoda merkezi program düzenlenir; hutbeler okunur, ilahiler söylenir ve konuşmalar yapılır.
Atlıların önemi
Bu yıl da Bosna’nın dört bir yanından gelen 320 atlı törene katıldı.
Atlılar Osmanlı dönemindeki akıncıları ve Bosna’nın savunucularını simgeler. Geleneksel Boşnak kıyafetleriyle yapılan bu kortej, Ajvatovica’nın en dikkat çekici bölümlerinden biridir.
2026 yılındaki mesaj
Bu yıl kayanın başında dua eden Travnik Müftüsü Dr. Ahmed Efendi Adilović, Ajvatovica’nın sadece geçmişi anmak için değil, geleceğe dair sorumlulukları hatırlatmak için de yaşatıldığını söyledi.
Konuşmasında şu temel mesajları verdi:
* Ataların zor dönemlerde buradan güç aldığını,
* İslam’ın, Boşnak dili ve kültürünün korunmasının önemini,
* Bosna-Hersek’in gelecek nesillere bırakılması gereken bir emanet olduğunu,
* Maneviyat olmadan ahlaki gücün, ahlaki güç olmadan da milletin ayakta kalamayacağını,
* İnancın farklı kimlikleri bir arada yaşatabilecek ortak değerlerden biri olduğunu vurguladı.
Bugün Ajvatovica, hem bir dua geleneği, hem de Boşnakların tarih, kültür ve milli hafızasını yaşatan en önemli yıllık buluşmalardan biri olarak kabul edilmektedir. Özellikle Bosna-Hersek’teki Müslümanlar için, sabırla edilen duanın ve Allah’a tevekkülün sembolü olmayı sürdürmektedir.