Alplerde Cami: Bir asırdan fazla Boşnak Avrupa deneyimi

- Slovenya'daki ilk caminin 108. yıldönümü vesilesiyle, 24 Ekim Cuma günü Kobarid'de "Log pod Mangartom Camisi'nin Tarihi - Geçmiş ve Bugünü Anlamak ve Bağ Kurmak İçin İlham" başlıklı bir program düzenlendi.

- Anma töreni, Averroes Kültür ve Eğitim Enstitüsü ve "Barış Yolu" Vakfı tarafından, kültürlerarası diyaloğun anısını korumak ve teşvik etmek amacıyla düzenlendi.

- Etkinlikte, tarih öğrencisi Martin Mastnak, Alpler'de bilinen tek cami olan Log pod Mangartom camisi üzerine hazırladığı tezini sundu. Mastnak bu tezi saygın Amerikan Üniversitesi Princeton'da sunmuştu.

- Katılımcılar arasında imamlar, Slovenya İslam Birliği üyeleri, Bosna-Hersek İslam Birliği Öğrenci Merkezi Direktörü Ferid-ef. Dautović, diğer konuklar ve akademik camianın ve Sloven toplumunun seçkin üyeleri vardı.

- Averroes Enstitüsü Direktörü Dr. Nedžad Grabus, Log pod Mangartom'daki caminin yerel ve daha geniş topluluğun kolektif hafızasında giderek daha derin bir yer edindiğini söyledi.

- Log pod Mangartom'daki cami, yavaş yavaş kolektif olarak kabul gören bir konu haline geliyor. Yaklaşık on yıl önce amatörler, yerel araştırma meraklıları bu konu hakkında konuşuyorlardı ve ardından araştırmacılar da yazmaya başladılar. Ancak bu durum artık Log pod Mangartom'daki ve daha geniş Soča Vadisi'ndeki insanların, Bovec ve Kobarid'den Tolmin, Ljubljana'ya ve ardından Saraybosna'ya kadar uzanan bölgenin zihnine yerleşiyor, dedi Dr. Grabus.

- *İslam Birliği’nin amacının, insanlara Boşnakların bir asırdan fazla bir süredir Avrupa'nın siyasi, kültürel ve dini alanının ayrılmaz bir parçası olduğunu hatırlatmak olduğunu belirtti.*

- Bu cami ile hedefimiz, insanların Boşnakların bir asırdan fazla bir süredir Avrupa'nın siyasi, kültürel ve dini alanının ayrılmaz bir parçası olduğunu bilmelerini sağlamaktı ve çok şükür ki bunu başardık. İslam Birliği bölgede arkeolojik araştırmalar yürütüyor ve önümüzdeki dönemde İbn Rüşd Enstitüsü aracılığıyla yeni projeler başlatacağız. Bu akşam genç tarihçi Sayın Martin Mastnak'ın araştırmalarını sunma fırsatı bulduğumuz için mutluyuz, dedi Grabus.

- Ayrıca, Bosna-Hersek'e yönelik saldırılardan bu yana Bosna kamuoyu tarafından tanınan Martin'in babası Profesör Tomaž Mastnak'ın, kriz zamanlarında dinin rolü hakkında konuşurken oynadığı rolü de hatırlattı.

- Dr. Grabus'a göre, Log pod Mangartom'daki cami ve bu camide geliştirilen projeler, Boşnak kültürel ve dini mirasının yeni yükselişine ve uluslararası alanda tanınmasına tanıklık ediyor.

- Bu, dünya çapında bir yükselişin daha göstergesi. Venedik Bienali'nde "Silinmiş Hafıza" başlığıyla sunulacak yeni proje, Müslümanlar için kutsal bir mekanın ne anlama geldiğine dair anlayışa yeni bir ışık tutacak.

- Bunun önemli olduğunu belirtti, "çünkü bu şekilde Boşnaklar, bu dünyaya ait olduklarına, Tanrı'nın bize Avrupa'da bahşettiği bu cennet parçasının altındaki konumlarımız için mücadele ettiğimize ve Slovenya'dan dünyanın dört bir yanındaki dostlarımızla birlikte haklarımızı kullandığımıza dair ek bir özgüven ve güvenlik kazanırlar."

- Tarih öğrencisi Martin Mastnak, Princeton Üniversitesi'ndeki eğitimi sırasında Osmanlı tarihine duyduğu ilgiden yola çıkarak oluşturduğu Log pod Mangartom'daki cami üzerine araştırma makalesini sundu.

- Wikipedia'da bu caminin bir fotoğrafına rastladım ve hafızamda yer etti çünkü Bosna-Hersek'teki camilere çok benziyordu. Sık sık Soča Vadisi'nde kaldığım için caminin hakkında daha fazla bilgi edinmek istedim. Proje fikri böyle gelişti. Röportajlar yapmak için Slovenya'ya geldim, Avusturya'da arşiv araştırması yaptım ve bu küçük fotoğraf da tezimin bir parçası oldu," dedi Mastnak.

- Başlıca kaynaklarının, yerel halk ve tarihçilerle yaptığı görüşmeler ve Viyana arşivlerinde bulduğu Avusturya-Macaristan Ordusu'nun askeri ve dini kurumlara ilişkin belgeleri olduğunu açıklıyor.

- Konunun Princeton'da büyük ilgi uyandırdığını, çünkü Slovenya ve Orta Avrupa tarihinin Amerika Birleşik Devletleri'nde büyük ölçüde bilinmediğini belirtiyor.

- Mastnak, çalışmalarını yayınlamayı ve tarih ve sanat alanlarındaki araştırmalarına devam etmeyi planlıyor.

- Vakıf Direktörü Maša Klavora, "Barış Yolları" Vakfı'nın, Birinci Dünya Savaşı'nın mirasını araştırmak ve korumak için yıllardır çeşitli kurumlarla iş birliği yaptığını hatırlattı.

– Amacımız, hangi tarafa, millete veya dine mensup olurlarsa olsunlar, tüm ölen askerlerin anısını korumaktır. Anıyı birlikte onurla anmak ve barış fikrini yaymak istiyoruz. Uzun yıllardır İbn Rüşd Enstitüsü ile iş birliği yapıyoruz ve son yıllarda Boşnak askerlere ve Log pod Mangartom'daki camiye adanmış etkinlikler düzenliyoruz, dedi Klavora.

- Cami maketi yapma ve önemi üzerine araştırmaları sürdürme fikrinin daha önce ortaya atıldığını hatırlatan Klavora, programın sonunda Dr. Nedžad Grabus, Log pod Mangartom'daki caminin anısının korunmasına verdikleri destek ve katılımlarından dolayı kişilere plaket ve teşekkür mektupları takdim etti.

- Cami'nin 108. yıl dönümü kutlamaları kapsamında, arkeolojik araştırmalar sırasında temellerinin bulunduğu caminin bulunduğu yere de bir ziyaret düzenlendi. Askeri mezarlıkta, İsonzo Cephesi'nde şehit düşen Boşnak askerlere Fatiha okundu.

(Türkçe haber: M. Tevfik Yücesoy)