Anayasa Mahkemesi Tam Kararı Yayımladı: Cumhurbaşkanı 6 Ekim’e Kadar Seçilmezse Ne Olacak?

Kosova Anayasa Mahkemesi, Meclis’in oluşturulması, Meclis Başkanlık Divanı ve Hükümetin seçilmesi ile Cumhurbaşkanı’nın seçimi için öngörülen sürelere ilişkin KO256/26 ve KO258/26 sayılı davalar hakkındaki gerekçeli kararını bugün yayımladı.

Mahkemenin 23 Eylül’de aldığı karara göre Kosova Meclisi, anayasal 30 günlük sürenin dolmasının ardından oluşturuldu. Ancak Anayasa Mahkemesi, bu sürenin aşılmasının Meclis’in otomatik olarak feshedilmesi sonucunu doğurmadığını açıkladı.

Mahkeme, 7 Haziran’da yapılan seçimlerin nihai sonuçlarının 8 Temmuz’da onaylandığını dikkate aldı. Buna göre Meclis’in oluşturulmasının tamamlanması için öngörülen 30 günlük süre 7 Ağustos’ta sona erdi.

Kararda, Meclis’in oluşturulma oturumunun yalnızca bu süre içinde başlatılmasının yeterli olmadığı, sürecin milletvekillerinin görevlerinin doğrulanması, yemin etmeleri ve Meclis Başkanı ile başkan yardımcılarının seçilmesiyle tamamlanması gerektiği belirtildi.

Mevcut durumda milletvekilleri 6 Ağustos’ta görevlerini doğrulamış ve yemin etmişti. Meclis Başkanı’nın seçimi ise 9 Eylül’de gerçekleşti. Başkan yardımcılarının seçimine ilişkin süreç 11 ve 13 Eylül’de devam etti.

Anayasa Mahkemesi, söz konusu sürenin bağlayıcı olduğunu belirtmekle birlikte, Anayasa’da bu sürenin ihlal edilmesi halinde Meclis’in otomatik olarak feshedilmesini öngören bir hüküm bulunmadığına hükmetti.

Ancak Mahkeme’ye göre sürenin aşılması hukuki sonuçlar doğurdu ve diğer anayasal sürelerin işlemeye başlamasına neden oldu.

Cumhurbaşkanı için süre 6 Ekim’de sona eriyor

Kararın en önemli noktalarından biri Kosova Cumhurbaşkanı’nın seçimiyle ilgili.

Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanı’nın seçilmesi için öngörülen 60 günlük sürenin 8 Ağustos 2026’da başladığını ve 6 Ekim 2026’da sona ereceğini tespit etti.

Mahkeme, Kosova Meclisi’nin Cumhurbaşkanı’nın seçimine ilişkin süreci bu süre içerisinde başlatıp tamamlaması gerektiğini vurguladı.

Cumhurbaşkanı 6 Ekim’e kadar seçilmezse, Anayasa’nın 82. maddesi uyarınca Meclis feshedilecek. Ardından erken parlamento seçimlerinin, Meclis’in feshedilmesinden itibaren 45 gün içinde yapılması gerekiyor.

Başkan yardımcılarının seçimi

Anayasa Mahkemesi, Meclis başkan yardımcılarının seçilme yöntemini de değerlendirdi.

Mahkeme, başkan yardımcılarının ayrı ayrı oylanmasının Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verdi. Anayasa ve Meclis İçtüzüğü’nde başkan yardımcılarının mutlaka toplu olarak oylanmasını gerektiren bir hüküm bulunmadığı belirtildi.

Kararda ayrıca, Meclis’teki en büyük ikinci parlamento grubuna ayrılan başkan yardımcılığı görevi de ele alındı.

Mahkeme, Kosova Demokratik Partisi’nin (PDK), Vlora Çitaku’nun adaylığının yeterli oyu alamaması ve adaylığın geçici olarak geri çekilmesine rağmen kendi başkan yardımcısını önerme hakkını kaybetmediğine hükmetti.

Mahkeme’ye göre söz konusu anayasal hak “tüketilmemiştir”. Bu nedenle milletvekillerinin, en büyük ikinci parlamento grubunun içinden bir başkan yardımcısını en kısa sürede seçmesi gerekiyor.

Hükümetin seçimi Anayasa’ya uygun

Anayasa Mahkemesi, 13 Eylül’de gerçekleştirilen Hükümet seçimini de değerlendirdi.

Mahkeme, Hükümetin seçiminin Anayasa’nın 95. maddesine aykırı olmadığı sonucuna vardı.

Karara göre Hükümet, ilgili anayasal süreler içerisinde ve Anayasa’nın öngördüğü gerekli çoğunlukla seçildi.

Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi, Meclis’in anayasal sürenin aşılmasının ardından oluşturulduğunu, ancak bunun Meclis’in otomatik olarak feshedilmesine yol açmadığını tespit etti.

Mahkeme ayrıca Hükümetin Anayasa’ya uygun şekilde seçildiğine, PDK’nin Meclis Başkan Yardımcılığı makamı için aday gösterme hakkını koruduğuna ve Cumhurbaşkanı’nın 6 Ekim’e kadar seçilmesi gerektiğine hükmetti.

Anayasa Mahkemesi, geçici tedbir talebini de reddetti ve kararın yayımlandığı gün yürürlüğe girmesine karar verdi.