Arnavutluk Merkez Bankası Ziraat'a "kapıyı açıyor"

- Arnavutluk Merkez Bankası, Türkiye'nin en büyük bankası Ziraat Bankası'na Ağustos ayında Arnavutluk'ta faaliyete başlama lisansı verdi. 

- ⁠Ziraat Bankası, ilk etapta ana bankanın Türkiye şubesi olarak lisanslanacak.
 ⁠
- Ziraat Bankası'nın lisanslanması, ülkedeki bankacılık piyasasının yapısı açısından önemli bir dönüm noktasıdır. 2015 yılından bu yana Arnavutluk bankacılık sektörü bir konsolidasyon ve yoğunlaşma döngüsü izlemektedir.

- Ülkedeki ticari banka sayısı 2015-2022 yılları arasında 16'dan 11'e düştü. Ziraat Bankası'nın lisanslanmasıyla piyasadaki banka sayısı yeniden artacak.
Bu, Arnavutluk'ta yaklaşık 20 yıldır verilen ilk yeni ticari banka lisansı. Arnavutluk'taki son bankacılık lisansı, 2006 yılı başlarında, yerel bir banka olan Union Bank'a verilmişti.

- Ziraat, ülkenin en büyük bankası olan ve Türk sermayeli Çalık Holding'e ait Banka Kombëtare Tregtare'nin (BKT) ardından Arnavutluk'taki ikinci Türk sermayeli banka olacak.
Ancak Ziraat, Çalık'ın aksine bankacılık sektöründe uzmanlaşmış kurumsal bir yatırımcıdır.

- Ziraat'ın piyasaya girişi, Arnavutluk'ta bankacılık sektörüne yönelik, birkaç yıldır devam eden olumlu bir döngünün ardından artan ilgiyi, buna yüksek kredi büyüme oranları ve iyileşen kârlılık göstergelerinin eşlik ettiğini göstermektedir.

- Ziraat Bankası'nın devlet sermayeli bir banka olması nedeniyle Arnavutluk'a girişi, Türkiye'nin Batı Balkanlar bölgesinde nüfuzunu yeniden tesis etme yönündeki jeopolitik çıkarı açısından da okunabilir.

*Ziraat, Türkiye'nin en büyük bankası*

- Ziraat Bankası, Türk devletine ait bir bankadır. Hisselerinin %100'ü, Türk devletine ait bir kamu fonu olan Türkiye Varlık Fonu'na aittir. Ziraat Bankası'nın kökleri 19. yüzyıla, Osmanlı İmparatorluğu'na dayanmaktadır.

- 1863 yılında tarımın finansmanı amacıyla bir kooperatif fonu olarak kurulan banka, 1888 yılında resmen bankaya dönüştürülmüş ve günümüzde de Ziraat Bankası adını taşımaktadır.

- Ziraat Bankası, 2024 yılı sonu itibarıyla yaklaşık 133 milyar ABD doları değerindeki toplam aktif büyüklüğüyle, pazarın yaklaşık %16,5'ini elinde bulundurarak Türkiye'nin en büyük bankası konumundadır.

- Konsolide bilançoda, grup düzeyinde (Türkiye içinde ve dışında sahip olduğu bankalar ve diğer şirketler dahil),
Ziraat'ın toplam aktifleri yaklaşık 147 milyar ABD dolarıdır.

- Ziraat, Türkiye'deki banka ve finans şirketlerinin yanı sıra Almanya, Rusya, Kazakistan, Özbekistan, Gürcistan, Azerbaycan, Bosna-Hersek, Karadağ ve Kosova'da da kontrol ettiği bankalara sahiptir.

- Türk bankasının İngiltere, Irak, Yunanistan, Bulgaristan, Suudi Arabistan, Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Bahreyn'de şubeleri (ayrı bankalar olarak faaliyet göstermeyen) bulunmaktadır; ayrıca Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır'da temsilcilikleri bulunmaktadır.

- Yukarıdaki veriler, Ziraat'ın Batı Balkanlar bölgesinde de varlığını sürdürdüğünü göstermektedir. Bosna-Hersek, Karadağ ve Kosova'nın ardından Arnavutluk'a doğru genişleme, bölgesel varlık stratejisinde bir sonraki adım gibi görünmektedir.

- Ziraat Bankası, 2015 yılından bu yana Kosova bankacılık piyasasında toplam beş şubeyle faaliyet göstermektedir.
Kosova Bankalar Birliği'nin yayımladığı son verilere göre, 2025 yılı ilk çeyreği sonu itibarıyla Ziraat Bankası, Kosova pazarında yaklaşık 143 milyon avroluk toplam aktif büyüklüğü ile yüzde 1,7'lik paya sahipti.

- Ziraat Bankası'nın kredi piyasasındaki payı, söz konusu dönem sonunda Kosova'daki toplam bankacılık sektörü portföyünün %1,9'u ile biraz daha yüksekti.

- Kosova Merkez Bankası, bu yılın başlarında Ziraat Bankası Kosova Şubesi'nin yabancı bir bankanın şubesi olmaktan çıkarılıp Ziraat Kosova Ş.A. adıyla Kosova'da lisanslı ve kurulu bir bankaya dönüştürülmesini onayladı.

*İsrailliler ilk dijital bankayı kurmak istiyor*

- Ziraat'in lisanslanması, bankacılık sektöründeki kuruluş sayısının artmasına yönelik yeni bir döngünün sonuncusu olmayacak gibi görünüyor.

- Arnavutluk Bankası, birkaç ay öncesine kadar One Zero Digital Bank Genel Müdürlüğü görevini yürüten Gal Bar Dea'nın temsil ettiği bir grup İsrailli yatırımcının ilgi beyanını resmen sundu.

- Söz konusu başvuru henüz sonuçlandırılmamış olsa da Arnavutluk Bankası kaynakları, söz konusu kuruluşun dokümantasyon sürecini tamamlama aşamasında olduğunu belirtiyor.

- İsrailli yatırımcıların Arnavutluk'ta kurmak istediği modelin, 2019 yılında kurulan dijital banka One Zero Digital Bank'a benzediği düşünülüyor.

- One Zero, 2019 yılında İsrail'in ilk dijital bankası olarak kurulan nispeten yeni bir bankadır; ancak kısa sürede diğer pazarlarda da iddialı genişleme planları gösterdi; bunlar arasında İtalyan bankası Banca Generali ile iş birliği yaparak İtalya'da bir dijital banka kurma projesi de yer alıyor.
Ancak Ortadoğu'daki olumsuz jeopolitik ortam ve yüksek gerilim, İsrail bankasının dış pazarlardaki genişleme planlarını şimdilik askıya almasına neden oldu.
Eski CEO Gal Bar Dea, One Zero'nun uluslararası genişleme stratejisinden çekilmesi nedeniyle şirketten ayrıldı ve Arnavutluk'a girme isteğinin, One Zero'dan bağımsız olarak diğer ülkelerde de benzer bir dijital bankacılık modeli oluşturma çabalarının bir parçası olduğu anlaşılıyor. /Monitor

M.T.Y