Arnavutluk’a Kıyasla Kosova’da Rüşvet Seviyesi Önemli Ölçüde Düşük

1990’lı yıllardan sonra Arnavutluk’ta rüşvet kültürü sıradan bir olgu haline geldi. Kamuoyunda oluşan yaygın algı, rüşvet verilmeden devlet kurumlarında işlerin yürümeyeceği, hastanelerde hizmet alınamayacağı ya da diğer kamu kurumlarında işlemlerin tamamlanamayacağı yönündeydi.

Son yıllarda birçok kamu hizmetinin dijital ortama taşınmasına rağmen, Eurostat’ın yayımladığı son veriler, 2024 yılında Arnavutluk’ta rüşvet verme suçlarına ilişkin kayıtlı vakaların nüfusa oranla hala yüksek seviyede olduğunu ortaya koydu.

Eurostat verilerine göre, 2024 yılında Arnavutluk’ta rüşvet suçuna ilişkin 261 adli işlem kaydedildi. Bu rakam, her 100 bin kişiye düşen 10,9 işlem anlamına geliyor. Bu oranla Arnavutluk, Avrupa’da nüfusa göre en yüksek rüşvet vakasına sahip ikinci ülke oldu. İlk sırada ise 100 bin kişide yaklaşık 39 işlemle Macaristan yer aldı.

Macaristan uzun süredir yolsuzluk ve rüşvetle mücadeledeki eksiklikler nedeniyle uluslararası eleştirilerin odağında bulunuyor. OECD de, özellikle uluslararası rüşvet suçlarında yasal yaptırımların yetersiz uygulanması ve önceki tavsiyelerde ilerleme sağlanamaması konusunda endişelerini dile getirdi.

Ancak Eurostat, polis tarafından kaydedilen suç verilerinin dikkatli yorumlanması gerektiğini vurguluyor. Çünkü bu veriler; ülkelerin yasal düzenlemeleri, kayıt sistemleri, ihbar mekanizmaları ve kolluk kuvvetlerinin uygulama yoğunluğundan etkilenebiliyor.

Macaristan’daki yüksek oranların, yetkililerin rüşvet vakalarını kayıt altına alma biçimi ve bu suç kategorisine daha fazla odaklanılmasıyla bağlantılı olabileceği belirtiliyor.

Avrupa Komisyonu da, yargı reformu ve üst düzey yolsuzluk soruşturmalarında SPAK’ın artan rolüne rağmen, yolsuzluğun Arnavutluk için hala ciddi bir sorun alanı olduğunu vurguladı.

Arnavutluk’ta 2016 yılından bu yana tutulan verilere göre, en yüksek rüşvet işlem sayısı 495 vakayla 2022 yılında kaydedildi.

Balkan bölgesinde Arnavutluk, komşu ülkelere kıyasla belirgin şekilde daha yüksek oranlara sahip. Karadağ’da 100 bin kişide 4,01, Kosova’da 2,24, Sırbistan’da 1,83 ve Kuzey Makedonya’da 1,2 işlem kaydedilirken, Bosna Hersek bu kategoriye ilişkin grafikte yer almadı.

Arnavutluk ile komşu ülkeler arasındaki büyük fark, rüşvetin vatandaşlar, işletmeler ve kamu kurumları arasındaki ilişkilerde hâlâ yaygın bir sorun olduğunu gösteriyor.

Batı Avrupa’nın gelişmiş ülkelerinde ise rüşvet suçlarına ilişkin işlem sayıları nüfusa oranla oldukça düşük seviyelerde bulunuyor. İtalya’da bu oran 0,52, Portekiz’de 0,48, İsviçre’de 0,41, Danimarka’da 0,32 ve İspanya’da yalnızca 0,18 olarak kaydedildi.