Avni Engüllü

Fahri Kaya 80 Yaşında...

 
Fahri Kaya...

            Bu adla ilk buluşmam ilkokulda oldu. Önce onu yazar olarak sınıf ikide Macide öğretmenimin öğrettiği şiiriyle tanıdım. O zamanki yılları hatırladığımda, ders kitaplarımızın azlığı gelir aklıma. Daha doğrusu ders kitaplarımız basit kâğıt üzerinde basılmış, az ve onları tamamlayıcı nitelikte olan "Bizlik" gazetesi, "Pioner" daha sonrası "Sevinç" ve "Tomurcuk" çocuk dergilerini ek gereçlerimiz olarak göstermeme yol açmaktadır.

            Fahri Kaya...

            Böylesi bir durumda önce öğretmenlik yaptı. Sonra edebiyata girmekle katkıdan olmaya başlayan bir kişilik kazandı. Biz, o zamanın çocukları, anne ve babamızdan miras aldığımız Türkçemizi, Fahri Kaya ve o dönemdekilerin yardımıyla daha da öğrenebiliyorduk.   Okulda derslerimiz onların yazdıklarıyla zenginleşiyordu. Onların Türkçe yazmaları, bize Türkçeyi sevmemizin güçlü bir etkeni olarak ortaya çıkıyordu.

            Fahri Kaya...

            Makedonya'nın Doğusunda yaptığı öğretmenliğinden sonra Üsküp'te, Birlik gazetesine gelişinde koşut olarak Üsküp Radyoevinde "Çocuk Yayın"larında hazırladıklarıyla evlerimizin içine de girmeye başlayan ve kuşağımın yetişmesine bir başka yolla yardım etmeye devam eden bir kişiliğe büründü. Radyo çocuk programlarında çocuk tiyatrosunun ilk belirmesine olanak sağlayarak, bu programların değişik biçimde kültürel kalkınmamıza, eğitimimize yardımcı oluyordu. Kitapsızlığın yokluğunu hissettirmemek mücadelesi içinde bulunduğunu bugünden bakarak görmekteyim.

            Fahri Kaya...

"Birlik" idare hanesine uğramaya başladık. Kendisiyle ilk karşılaşmam "Birlik"te oldu. Evet, o zamanlarda bendeniz, Necati Zekeriya sayesinde, "Detska Radost" yayınevinde yayınlanan kitaplarının tashihi ile uğraşıyordum. Onunla görüştüğümüz an, hayatımda bir dönemeç noktasıydı. Bendenizi Radyoevine davet etti. Orada ilk olarak Suzan Karahasan'la birlikte "Gençler" programını hazırlamaya başladık. Tabii bu hazırlama, o programların dışarıdan sorumluluğunu yapan Fahri Kaya'nın yardımıyla oluyordu. O yıllarda Hasan Mercan "Kültür programını hazırlarken, bize ayrıca "Teknikte yenilikler" programı da verildi. Programlar üç haftada bir hazırlanıyordu. "Birlik" Gazetesinde çalışan S. Karahasan'ın radyodaki çalışmalardan vazgeçmesiyle gençlik ve Teknik programları, yine "Birlik"te çalışan H. Mercan'ın radyodan ayrılması sonucu, "Kültür-Sanat" programı da bendenize kaldı. Böylece Fahri Kaya'nın beni radyo olayına bağlatmayı başarması ile radyoda 42 sene kaldım.

            Fahri Kaya...

İlk Adımlar, Köyden Sesler, Hoşça Kalın, Güle Güle, Çocuk Rüyaları, Eski Yugoslavya'da Çağdaş Türk Şiiri, Çağdaş Makedon Şiirleri Antolojisi, Seçme Yazılar, Çağdaş Boşnak Edebiyatı Antolojisi, Küçük Hanım, İkindi Güneşi, Edebiyata Pencere, Edebiyat, Türkçe Alıştırma Defterler, Makedon Yazarlarının Çocuklar İçin Yazdıkları, Türk Masalları, Gökkuşağı, Yugoslavya Türk Hikayesi, Makedonya'da İz Bırakan Türkler, Gün Bugün, Turske Bajke, Eden Nov Svet, Novo Staro  ve başka eserlerin yazarıdır...

            Fahri Kaya...

            Makedonya Cumhuriyeti Tanıtma Bakanlığı ile başlayan siyaset hayatı, bu yolda dönemin siyasetini iyi bilmesi ve yapması sonucu o, Makedonya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı kurulu üyeliğine kadar ulaştı. Oradan da emekli oldu.

            Geçen dönem içinde birçok olayların tanığı olması sonucu o, Makedonya ve Makedonya Türkleri açısından "yürüyen efsane"dir. Onun araştırmalarını esas alarak Üsküp'teki "Tefeyyüz" İlköğretim Okulu'nun 1884 tarihine dayandığını kanıtlayabildim.

            Bu yıl onun doğumunun 80. yıldönümü... Bu yıllar aslında ona olduğu kadar Makedonya Türkleri için de dolu ve bir o kadar anlamlı geçen yıllardır. Köprü Dergisinin Danışma üyeliği yaparak faaliyetini sürdüren bu önemli kişinin Makedonya Türk Toplumu olarak kültürümüze olan katkısını değerlendirmeye gittiğimizde, söylenilecek tek şey. "onun halkına kendi anlayışına dayalı yakınlığıyla" anmamız mümkündür. Aksi biçimde olduğuna dair renk vermek isteyenler de çıkabilirler. Onların bu yönde yaklaşımlarının hatalı olduğunu söylemem doğru olacaktır.

            Fahri Kaya...

            ... hakkında Kosovalı edebiyatçı Zeynel Beksaç şöyle diyor:
"Makedonya, Kosova ve genelde Balkanlarda 60 yılı aşkın bir dönemdir Türklüğün, Türkçenin, Türk kültürü ve sanatının nöbetine durmuş, yürekli bir şekilde bu topraklarda kimliğimizin onurlu ve yüzü ak yaşatılması için öncelikle insancıl ve evrensel değerlere sadık kalan büyük bir aydın olarak ayakta alkışlanacak çalışmalar sunmuş ve sunmaya devam etmektedir... Bu koca çınarın yeşeren dallarının Kosovalı yazar, şair, eğitim ve kültür adamlarına uzandığı görülür, katkısı ve hakkının çok büyük olduğu anlaşılır..."  Kültüre Hizmet Ödülüne layık gören Kosovalı kardeşlerimiz onu unutmadılar... Ankara'da Dr. Nazlı Rana ve Dr. Zeki Gürel ortakça hazırladıkları kitapla onun her yönüyle anılmasına sebep oldular...

            Bekledim... Hem de nasıl bekledim... Biz anmadık... Bendeniz anayım dedim bari...

Avni Engüllü
 
ZAMAN MAKEDONYA, Sayı: 753,  15-21 Aralık 2010, Üsküp