Basholli, ‘Dua’ Filmi Hakkında: 90’lı Yılların Kosova’sından Kişisel Bir Hikâye

Kosovalı yönetmen Blerta Basholli’nin yeni filmi "Dua", Cannes Film Festival kapsamında prömiyerini yaptı. Film, yönetmenin kendi hayatından ilham alan son derece kişisel bir hikâyeyi uluslararası izleyiciyle buluşturdu.

Hikâye, 1990’ların sonunda Priştine’de geçiyor. Filmin başkarakteri olan 13 yaşındaki Dua, Kosova’nın işgal altında olduğu ve sürekli gerilimlerin yaşandığı bir dönemde büyüyor. Günlük şiddet ve ülkeden ayrılma ihtimaliyle karşı karşıya kalan Dua, hem fiziksel hem de duygusal olarak kendini korumayı öğrenmek zorunda kalıyor.

Basholli, “La Semaine de la Critique”e verdiği röportajda, “Dua” filminin fikrinin aslında Hive’ın başarısından çok önce doğduğunu, ancak bunu ilk uzun metrajlı projesi olarak çekmeye cesaret edemediğini anlattı.

“Bu çok kişisel bir hikâye. Kendi hayatıma dayanıyor. Belki ilk filmim olarak bunu yapacak cesaretim yoktu ama bu hikâye hep benimleydi.” dedi.

Yönetmen, “Hive”ın ardından hemen “Dua”nın senaryosu üzerinde çalışmaya başladığını ve bu sürecin duygusal açıdan zorlayıcı olduğunu söyledi. Çünkü film, kendi hayatındaki hassas dönemleri ve anıları yeniden yaşamasına neden olmuş.

Basholli’ye göre filmin temel odağı siyasi ya da tarihsel açıklamalardan çok insan deneyimi ve karakterin bakış açısı:

“Bu her zaman en büyük zorluk oluyor; özellikle de küçük bir ülkeden geliyorsanız. İnsanlar burada neler yaşandığını pek bilmiyor. Etnik farklılıkları, kimin kim olduğunu ve neler yaşandığını açıklamak zor. ‘Hive’da da aynı şeyi yapmaya çalıştım: hikâyeyi insanın ve karakterin üzerine kurmak. Böylece seyirci insan üzerinden bağ kuruyor. Sonrasında tarihsel ya da politik detayları tam anlamasa bile karakterin mücadelesini hissediyor.”

Filmde kullanılan çekim tekniğine de değinen Basholli, görüntü yönetmeniyle birlikte uzun planlar ve karaktere yakın duran bir kamera dili tercih ettiklerini, böylece izleyicinin olayları Dua ile birlikte deneyimlemesini amaçladıklarını söyledi.

Başrol oyuncusu seçiminden de bahseden yönetmen, Dua karakterini canlandıran Pinea Matoshi’nin ilk başta projeye katılmak konusunda isteksiz olduğunu anlattı. Pinea Matoshi, tanınmış oyuncu Adriana Matoshi’nin kızı.

“Seçmelerde çok iyi değildi. Belki de orada olmak istemediği için çaba göstermiyormuş gibi görünüyordu. Ama sesinde, konuşma tarzında, yüzünde ve duruşunda hoşuma giden bir şey vardı. Bu yüzden onu tekrar çağırdım.” dedi Basholli.

İkinci seçmenin ardından yapılan doğaçlama çalışmasının çok başarılı geçtiğini belirten yönetmen, içgüdülerini dinleyerek doğru kararı verdiğini söyledi.

Filmde müzik de önemli bir yer tutuyor. Basholli, 1990’larda Kosova’da büyüyen gençliğin hayatında rock ve underground rap müziğin büyük rol oynadığını anlattı.

“MTV ekranlarımızdan hiç eksik olmazdı ve hayatımız üzerinde büyük etkisi vardı. İnsanlara şunu göstermek istedim: küçük ve kriz yaşamış bir ülkeden gelen insanlar da dünyanın geri kalanıyla aynı müzikleri dinliyordu. Sonunda hepimiz aynı insanları.,” dedi.

Yönetmen, filmde kullanılan şarkıların telif haklarının oldukça pahalı olduğunu ancak bu müzikleri kullanmak konusunda ısrar ettiğini de belirtti.

“İnsanlar sürekli ‘Bu benim dinlediğim şarkıydı’ ya da ‘Bu şarkıyla âşık olmuştum’ diyor. Bu çok etkileyici,” diye konuştu.