Belgrad'da Savaş Suçlusu Ratko Mladić İçin Tören ve Gelişen Diplomatik Kriz

GENEL ÖZET

Eski Bosnalı Sırp komutan ve Lahey Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından Srebrenitsa soykırımı ile insanlığa karşı işlenen suçlardan ömür boyu hapse mahkûm edilen Ratko Mladić, 27 Ağustos 2026 tarihinde Lahey’deki cezaevi hastanesinde 84 yaşında hayatını kaybetti. Mladić'in cenazesi, 7 Eylül 2026 tarihinde Sırbistan'ın başkenti Belgrad'daki Topčider Mezarlığı’nda toprağa verildi. 

 

Cenazeye Sırbistan ve Bosna Hersek'teki Sırp Cumhuriyeti (RS) üst düzey devlet yetkililerinin geniş katılım göstermesi ve törenin resmi sembollerle düzenlenmesi, Balkanlar'da büyük bir diplomatik krizi ateşledi.

 

 

 Dini ve Askeri Tören: Cenaze öncesinde Vidikovac’taki Aziz Luka Kilisesi’nde naaş ziyarete açıldı; ardından Sırp Ortodoks Kilisesi Patriği Porfirije tarafından dini ayin yönetildi. Cenaze, Sırbistan Ordusu'nun resmi saygı atışı (manga ateşi) ve askeri bando eşliğinde kaldırıldı. Mladić, intihar eden kızı Ana'nın yanına defin talebi yerine getirilerek Topčider Mezarlığı'na gömüldü.

 

*Katılan Siyasi ve Kamu Figürleri:*

 Sırbistan Yönetimi: Savunma Bakanı Bratislav Gašić, Adalet Bakanı Nenad Vujić, Kültür Bakanı Nikola Selaković, Kamu Yatırımları Bakanı Darko Glišić, Devlet Bakanı Nenad Popović, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in oğlu Danilo Vučić ve eski İçişleri/Savunma Bakanı Aleksandar Vulin katıldı.

 

Sırp Cumhuriyeti (RS - Bosna Hersek): RS Başkanı Milorad Dodik, Željka Cvijanović, Banja Luka Belediye Başkanı Draško Stanivuković ve Güvenlik Bakanı Nenad Nešić gibi isimler yer aldı.

 

Diğer: Rusya'nın Belgrad Büyükelçisi Aleksandar Bocan-Harčenko törende hazır bulundu.

 

Konuşmalar: Mladić’in oğlu Darko Mladić konuşmasında, babasının mahkûm edildiği suçlamaları tamamen reddederek kendisini açıkça bir "kahraman" olarak nitelendirdi.

 

Sırbistan devlet kademesinin soykırım suçlusunu törenle sahiplenmesi üzerine Bosna-Hersek Dışişleri Bakanı Elmedin Konaković acil tedbirler açıkladı:

 Personel Çekme Kararı: Belgrad Büyükelçiliği'ndeki büyükelçi ve konsolos dışındaki tüm personelin geri çekileceği bildirildi. 

 

Konsolosluk işlemleri Hırvatistan (Zagreb) ve Karadağ (Podgorica) büyükelçiliklerine aktarıldı.

 

 *Protesto Notası ve Uluslararası Çağrı:* Konaković; AB ilkelerinin hiçe sayıldığını belirterek Brüksel’e ve İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkelere özel diplomatik mektuplar gönderileceğini belirtti. 

 

Ayrıca Crvena Zvezda (Kızıldeniz) futbol maçında açılan "Potočari" pankartı gibi gelişmelerin güvenlik alarmı verdiğini vurguladı.

 

 *Askeri İş Birliğinin Askıya Alınması:* Bosna-Hersek Savunma Bakanlığı, Sırbistan ile yürütülen ortak askeri eğitim ve subay yetiştirme programlarını durdurmayı gündeme aldı.

 

 

Avrupa Komisyonu: Komisyon Sözcüsü Paula Pinho, törende Sırbistan ordusunun saygı atışı ve çok sayıda bakanın katılımına rağmen, organizasyonun "resmi bir devlet cenazesi olmadığını" iddia ederek tepkileri geçiştirdi. Bu açıklama Bosna-Hersek kamuoyunda "AB'nin gözlerini yumması" olarak değerlendirilip sert şekilde eleştirildi.

 

*Kamuoyu Değerlendirmesi: Sırbistan ordusunun ve devlet erkanının bu tutumu, II. Dünya Savaşı sonrası Avrupa'nın en ağır savaş suçlarını işlemiş bir figüre resmi meşruiyet sağlandığı gerekçesiyle uluslararası alanda tepki topladı.*

 

 

Ratko Mladić, 1992-1995 yılları arasındaki Bosna Savaşı sırasında Bosnalı Sırp Ordusu'nun (VRS) Başkomutanı olarak görev yapmıştır. Savaş boyunca işlediği ağır suçlar nedeniyle Lahey’deki Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından yargılanmış ve ömür boyu hapis cezasına çarptırılmıştır.

Öne çıkan başlıca suçları şunlardır:

 

*Srebrenitsa Soykırımı (1995):* Temmuz 1995'te, BM'nin "güvenli bölge" ilan ettiği Srebrenitsa'da 8.000'den fazla silahsız Bosnalı Müslüman erkek ve çocuğun systematically katledilmesini emretti ve yönetti. Bu olay, II. Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'daki en büyük soykırım olarak kabul edilir.

 

*Saraybosna Kuşatması:* Saraybosna kentinin 1.425 gün boyunca (yaklaşık 4 yıl) kuşatma altında tutulması; kentin kesintisiz bombalanması ve keskin nişancı ateşleriyle 1.600'den fazlası çocuk olmak üzere 10.000'i aşkın sivilin öldürülmesinden sorumlu tutuldu.

 

*İnsanlığa Karşı Suçlar ve Etnik Temizlik*: Bosna-Hersek genelinde Müslüman ve Hırvat sivillere yönelik zorunlu göç ettirme, sürgün, toplama kamplarında işkence, tecavüz ve katliam politikalarını organize etti.

 

 *BM Görevlilerinin Rehin Alınması*: NATO hava saldırılarını engellemek amacıyla yüzlerce BM barış gücü askerini rehin alarak stratejik noktalarda canlı bomba/kalkan olarak kullandı.

 

16 yıl boyunca firari olarak kaçtıktan sonra 2011 yılında Sırbistan'da yakalanmış, Lahey'e teslim edilmiş ve 2017'de (2021'de nihai olarak onanan kararla) soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan suçlu bulunmuştur.

 

(Mufassal haber: M.Tevfik Yücesoy)