“Bir Can, Bütün İnsanlıktır”

 

Bosna Hersek İslam Birliği Reisü’l-uleması Husein Efendi Kavazović, 2 Ağustos Uluslararası Roman Soykırımı Anma Günü dolayısıyla yayımladığı anlam yüklü mesajında, II. Dünya Savaşı sırasında Roman ve Sinti halkına karşı gerçekleştirilen soykırımın insanlık tarihinin en acı sayfalarından biri olduğunu belirterek, ırkçılık, nefret ve insanı değersizleştiren her türlü anlayışa karşı ortak vicdanın ayağa kalkması gerektiğini vurguladı.

 

MINA Haber Ajansı tarafından yayımlanan mesajında Kavazović, 2 Ağustos 1944 gecesi Nazi yönetiminin Auschwitz-Birkenau Toplama ve İmha Kampı’ndaki “Roman Aile Kampı”nda bulunan son Roman ve Sintileri katlettiğini hatırlattı. Avrupa’nın işgal altındaki bölgelerinde 500 binden fazla Roman ve Sinti’nin sistematik şekilde yok edildiğini ifade eden Kavazović, Avrupa Parlamentosu’nun 2015 yılında 2 Ağustos’u Roman Soykırımı Anma Günü ilan ettiğini anımsattı.

 

 

Reisü’l-ulema, Bosna Hersek’in de bu ortak tarihî hafızanın önemli bir parçası olduğunu belirterek, Nazi ve Ustaşa rejimlerinin zulmüne uğrayan Bosnalı Romanların yaşadığı büyük trajedinin uzun yıllar hak ettiği ilgiyi göremediğini ifade etti.

 

Kavazović’e göre geçmişi hatırlamak yalnızca ölenlere saygı göstermek değil; aynı zamanda gelecek nesillere karşı ahlaki bir sorumluluktur. Hiçbir kurbanın unutulmaması ve hiçbir toplumun ortak hafızanın dışında bırakılmaması gerektiğini vurguladı.

 

 

Mesajında Kur’an-ı Kerim’in Maide Suresi 32. ayetine yer veren Kavazović, İslam’ın insan hayatına verdiği değeri şu ilahi mesajla hatırlattı:

 

“Kim bir cana kıyarsa bütün insanlığı öldürmüş gibi olur; kim de bir canı kurtarırsa bütün insanlığı kurtarmış gibi olur.”

 

Bu ayetin yalnızca Müslümanlara değil, bütün insanlığa hitap eden evrensel bir ahlak ilkesi olduğunu belirten Kavazović, ırkçılık, nefret, ayrımcılık ve insanı değersizleştiren her türlü ideolojinin karşısında durmanın dinî ve vicdani bir görev olduğunu ifade etti.

 

Bosnalı Müslümanların Onurlu Duruşu Tarihe Geçti

 

Reisü’l-ulema, II. Dünya Savaşı yıllarında Bosna Hersek’te sergilenen örnek dayanışmayı da hatırlattı.

 

1942 yılında, Ustaşa yönetiminin Romanları toplama kamplarına göndermeye başlaması üzerine kabul edilen Zenica Kararı ile Bugojno Kararı’nın, Bosnalı Müslümanların vicdanını ve cesaretini ortaya koyan tarihi belgeler olduğunu söyledi.

 

Bu kararlarda Müslüman Romanların İslam toplumunun ayrılmaz bir parçası olduğu açıkça ifade edilirken, onların diğer Müslümanlarla aynı haklara sahip olması talep edilmişti.

 

Kavazović, bu tarihi tavrın, örgütlü zulmün en karanlık dönemlerinde bile vicdanın susturulamayacağını gösterdiğini belirtti.

 

 

Mesajının sonunda tüm insanlığa seslenen Reisü’l-ulema Husein Efendi Kavazović, Uluslararası Roman Soykırımı Anma Günü’nün yalnızca geçmişi hatırlama günü olmadığını, aynı zamanda geleceği inşa etme sorumluluğu taşıdığını ifade etti.

 

Hakikatin korunması, masum kurbanların unutulmaması ve yeni nesillerin adalet, merhamet ve sorumluluk bilinciyle yetiştirilmesi gerektiğini belirten Kavazović, şu güçlü çağrıyla mesajını tamamladı:

 

“İnsan onurunu her türlü ayrımın üzerinde tutmalı; ırkçılığa, nefrete ve insanı değersizleştiren bütün anlayışlara karşı birlikte mücadele etmeliyiz. Soykırım ve nefret suçları bir daha hiçbir halka ve hiçbir coğrafyada asla yaşanmamalıdır.”

 

Kavazović’in mesajı, yalnızca Roman Soykırımı’nın unutulmaması yönünde bir çağrı değil; günümüzde yeniden yükselişe geçen ayrımcılık, yabancı düşmanlığı ve nefret söylemlerine karşı insanlığın ortak vicdanını harekete geçirmeyi amaçlayan evrensel bir mesaj olarak değerlendiriliyor.

 

 

***

 

 

II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası ve müttefikleri tarafından yürütülen sistematik imha politikaları kapsamında yaklaşık 500 bin Roman ve Sinti hayatını kaybetti. Bu soykırım, Roman toplumunda “Porajmos” (Yutuluş) veya “Samudaripen” (Toplu Katliam) olarak anılmaktadır.

 

Soykırımın en acı sembollerinden biri, 2 Ağustos 1944 gecesi Auschwitz-Birkenau Toplama ve İmha Kampı’ndaki “Roman Aile Kampı”nın tasfiye edilmesi oldu. Nazi SS birlikleri, aralarında kadın, çocuk ve yaşlıların da bulunduğu yaklaşık 4.300 Roman ve Sinti’yi aynı gece gaz odalarında katletti.

 

Bu trajedinin anısına Avrupa Parlamentosu, 2015 yılında 2 Ağustos’u Avrupa Roman Soykırımı Anma Günü ilan etti. Günümüzde ise birçok ülke ve uluslararası kuruluş, bu tarihi Uluslararası Roman Soykırımı Anma Günü olarak anmakta; Roman halkının yaşadığı büyük acının unutulmaması ve benzer nefret suçlarının bir daha asla yaşanmaması için farkındalık çalışmaları yürütmektedir.