Bir Milyar Euro'ya Yakın Fon Kosova Meclisi’nden “Evet” Bekliyor

Kosova, bir yılı aşkın süredir kullanılmayı bekleyen bir milyar Euro'dan fazla fonu henüz alamıyor. Bu fonların kullanımı Kosova Meclisi’nin onayına bağlı olduğu için süreç tıkanmış durumda.

2025 yılı boyunca yeni kurumların kurulmamış olması nedeniyle devlet, Avrupa Birliği’nin (AB) Reform ve Büyüme Planı’ndan elde edilecek 882 milyon Euro ile Dünya Bankası’nın Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA) üzerinden sağladığı üç anlaşmadan 120 milyon Euro'dan fazla kaynağı kullanamadı.

Bu uluslararası anlaşmalar 2024’ün sonunda 8. yasama dönemi milletvekillerinin gündemine ulaştı ve o tarihten itibaren onay bekliyor.

Yeni yasama döneminden ne bekleniyor?

28 Aralık’taki erken seçimlerin sonuçları, 120 sandalyeli Meclisin ve yeni hükümetin basit çoğunlukla kurulabileceğini gösterdi. Ancak uluslararası anlaşmaların onayı ve Cumhurbaşkanı seçimi için 80 oy gerekiyor.

Cumhurbaşkanı üçüncü turda da seçilemezse, ki bu turda en az 61 oy ve salondaki vekillerin en az 2/3’ünün katılımı şart, ülkede ilkbaharda yeniden seçim yapılması gündeme gelebilir.

Bu nedenle soru şu: Meclis, yeni bir fesih riskine girmeden uluslararası anlaşmaları onaylayacak mı?

Seçimlerin galibi Vetëvendosje (LVV), yabancı fonların önünün açılması için muhalefetle işbirliği yapmayı umuyor.

Eski Meclis Başkan Yardımcısı Albulena Haxhiu, LVV’nin muhalefetten uluslararası anlaşmaları Cumhurbaşkanı meselesiyle şartlandırmamasını beklediğini söyledi:

“Uluslararası anlaşmaların Cumhurbaşkanı tartışmalarının parçası olmaması gerektiğine inanıyorum. Meclisin bu anlaşmalarla ilgili yükümlülüklerini yerine getirmesi önemlidir; Cumhurbaşkanı ise ayrı bir süreçtir. Muhalefetten irade bekliyoruz, koşul değil.” dedi.

Kosova Demokratik Ligi (LDK) ise uluslararası anlaşmalar konusunda engelleyici olmayacaklarını açıkladı:

“LDK, Kosova Cumhuriyeti’nin yararına olan anlaşmaları bugüne kadar destekledi, bundan sonra da destekleyecektir.” dedi LDK Başkan Yardımcısı Anton Quni.

Kosova Demokratik Partisi (PDK) ile Kosova Geleceği İçin İttifak (AAK) ise konuya ilişkin açıklama talebine yanıt vermedi. Fakat PDK lideri Bedri Hamza, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada partisinin uluslararası anlaşmaları geçmişte de desteklediğini ve ülkenin çıkarına olan her şeye katkı vereceğini söylemişti.

Anlaşmalar neleri içeriyor?

Batı Balkanlar için hazırlanan AB Büyüme Planı kapsamında Kosova’ya 882 milyon Euro ayrıldı. Kosova, bu fonların nasıl harcanacağına dair reform ajandasını da onayladı.

Dünya Bankası IDA çerçevesinde:

90 milyon Euro'dan fazla tutarındaki Finansman Anlaşması bütçe desteği sağlıyor; amaç kamu maliyesi ve mali politika reformları.
21 milyon Euro'luk Kredi Anlaşması çocuklar için yeni kreşlerin inşasını, personel eğitimini ve ailelerin bu kreşleri kullanabilmesi için kupon sistemini hedefliyor.
18,6 milyon Euro'luk diğer Kredi Anlaşması ise Kosova Sağlık Bilgi Sistemi’nin geliştirilmesini içeriyor.

Fonların süresi dolacak mı?

GAP Enstitüsü’nden Bekim Salihu, Kosova’nın bu anlaşmaları geciktirdiğini ve AB’nin talep ettiği reformlara geç başlandığını söylüyor:

“Büyüme Planı kapsamındaki fonlar 2027’ye kadar geçerli. Kosova ise 2026’ya fonları tahsis etmeden ve reformları başlatmadan girdi. Ek bir risk de Mecliste siyasi uzlaşı sağlanamaması.”

AB Komiseri Marta Kos da geçtiğimiz yıl süre konusunda uyarıda bulunmuştu.

Öte yandan Dünya Bankası, Nisan 2024’te imzalanan fonlara ilişkin son yürürlük tarihinin 13 Şubat 2026 olduğunu doğruladı.

19 Kasım 2025’te yapılan oturumda muhalefet salona girmeyi reddettiği için anlaşmalar oylanamadı. Ertesi gün Meclis feshedildi. Muhalefet, LVV’yi 2025 yılı boyunca kurumların kurulmasını geciktirmekle suçlamıştı.

Şimdi gözler yeni Meclis’in bu fonlara “yeşil ışık” yakıp yakmayacağında,gerekirse 10. yasama döneminin ömrünü kısaltma pahasına.

(Kaynak: Özgür Avrupa Radyosu)