Bosna Hersek Anayasa Mahkemesi, Sırp Cumhuriyeti’nin yabancı lobicilerle çalışmasını yasakladı

 

Bosna Hersek Anayasa Mahkemesi, Temsilciler Meclisi Başkanlık Divanı Birinci Başkan Yardımcısı Denis Zvizdić’in başvurusu üzerine, Bosna Hersek ile Sırp Cumhuriyeti arasındaki yetki uyuşmazlığına ilişkin kararını verdi.

 

Mahkeme, 24-25 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilen 174. Genel Kurul Toplantısı’nda, Sırp Cumhuriyeti’nin yurt dışındaki temsilciliklerine ayrılan bütçe kalemleri kapsamında yürütülen lobi faaliyetlerini inceledi.

 

Karar, Sırp Cumhuriyeti’nin 2026 yılı bütçesinde “Sırp Cumhuriyeti’nin yurt dışındaki temsilciliklerine transferler” başlığı altında ayrılan 15 milyon KM ile 2025 yılı bütçesinin ikinci revizyonunda aynı kalem için öngörülen 49 milyon KM tutarındaki kaynakla bağlantılı faaliyetleri kapsıyor.

 

 

Anayasa Mahkemesi, özellikle Sırp Cumhuriyeti’nin Viyana Temsilciliği Müdürü Mladen Filipović ile “Dickens & Madson Canada Inc.” şirketinin Başkanı Arie Ben-Menashe arasında 6 Eylül 2025’te imzalanan danışmanlık hizmetleri sözleşmesini ele aldı.

 

Mahkeme, Bosna Hersek Anayasası ile bağdaşmadığı değerlendirilen amaçların gerçekleştirilmesine yönelik söz konusu işlem ve faaliyetlerin Anayasa’ya uygun olmadığı sonucuna vardı.

 

Karar doğrultusunda, söz konusu sözleşmeyle bağlantılı olarak Sırp Cumhuriyeti bütçesinden yapılacak tüm ödemeler yasaklandı. Ayrıca Sırp Cumhuriyeti adına veya hesabına, lobi şirketleri aracılığıyla yürütülen ve Bosna Hersek Anayasası, Anayasa Mahkemesi kararları veya Bosna Hersek devlet kurumlarının kararlarıyla çelişen amaçlara yönelik diğer lobi faaliyetlerinin finansmanı da yasaklandı.

 

 

Anayasa Mahkemesi, Sırp Cumhuriyeti Ulusal Meclisi, Sırp Cumhuriyeti Hükümeti ve ilgili diğer kurumların yanı sıra Sırp Cumhuriyeti’nin yurt dışındaki temsilciliklerine, söz konusu ödemeler ve lobi hizmetlerinin bütçeden finanse edilmesiyle bağlantılı tüm faaliyetleri durdurmaları talimatını verdi.

 

 

Anayasa Mahkemesi aynı toplantıda, Bosna Hersek Federasyonu Parlamentosu Temsilciler Meclisi’nden 27 milletvekilinin başvurusunu da görüştü.

 

Başvuru, Vareş bölgesindeki devlet mülklerinin tasarrufuna ilişkin federal, kantonal ve belediye düzeyindeki çeşitli işlemler ile bir imtiyaz sözleşmesi ve eklerini kapsıyordu.

 

Mahkeme, söz konusu işlemlerin Bosna Hersek Anayasası’na aykırı olduğu sonucuna vardı. Kararda, devlet mülkiyeti meselesinin devlet düzeyinde henüz çözüme kavuşturulmadığına dikkat çekilerek, yetkili olmayan kamu kurumlarının Bosna Hersek’teki devlet mülklerinin geçici olarak elden çıkarılmasını yasaklayan kanuna aykırı biçimde tasarrufta bulunduğu belirtildi.

 

Mahkeme ayrıca, devlet mülklerinin yasal temsilcisi olan Bosna Hersek Başsavcılık Kurumu’nun sürece dahil edilmediğine işaret etti.

 

Federal, kantonal ve belediye düzeyindeki yetkili kurumlara, tartışmalı işlemlerin Bosna Hersek Devlet Mülklerinin Geçici Olarak Elden Çıkarılmasını Yasaklayan Kanun’a uygunluğunu yeniden değerlendirme ve uygun olmadığı tespit edilen işlemleri yürürlükten kaldırma talimatı verildi.

 

 

Bosna Hersek Federasyonu Yüksek Mahkemesi’nin başvurusu üzerine yapılan incelemede ise Ayrımcılığın Yasaklanması Kanunu’nun bazı hükümleri ele alındı.

 

Anayasa Mahkemesi, itiraz konusu hükümlerin açık, kesin ve öngörülebilir olduğuna ve Bosna Hersek Anayasası ile uyumlu bulunduğuna karar verdi.

 

Mahkeme ayrıca PoMAK (Modern ve Aktif Krajina Hareketi) tarafından yapılan başvuruyu da reddetti. Partinin, yeterli sayıda geçerli seçmen imzası sunmadığı gerekçesiyle Bosna Hersek Parlamenterler Meclisi Temsilciler Meclisi seçimlerine katılım başvurusunun reddedilmesine ilişkin kararlara yaptığı itirazın dayanaktan yoksun olduğu sonucuna varıldı.

 

Benzer şekilde Snaga naroda – Ramo Isak partisinin başvurusu da reddedildi. Mahkeme, Bosna Hersek Mahkemesi ve Merkez Seçim Komisyonu’nun, partinin 2026 Genel Seçimleri’nde Sırp Cumhuriyeti Ulusal Meclisi ve Bosna Hersek Parlamenterler Meclisi Temsilciler Meclisi seçimlerine katılım başvurusunu, seçmen destek imzalarındaki usulsüzlükler nedeniyle reddetmesini hukuka uygun buldu.