Bosna-Hersek Kurumlarında Boşnaklara Yönelik Temsil Dengesizliği

Bosna-Hersek’in son nüfus sayımı verilerine göre Boşnaklar yüzde 50,11 ile ülkenin en büyük halkını oluşturuyor. Sırplar yüzde 30,78, Hırvatlar ise yüzde 15,43 oranında. Bu oranlar, devlet kurumlarında istihdam ve atamalarda esas alınması gereken yasal çerçeveyi belirliyor.

Ancak 72 devlet kurumunu kapsayan analiz, Boşnakların sayısal çoğunluğa rağmen kamu kurumlarında yeterince temsil edilmediğini ortaya koyuyor.

BH-Sırp Cumhuriyeti (Republika Srpska)’daki Kurumlar

Bosna-Hersek entitesi olan Republika Srpska sınırları içindeki 12 devlet kurumunda (31 Aralık 2023 verileri) toplam 3.017 kişi görev yapıyor. Bunların yalnızca 1.179’u (%39,10) Boşnak. Bu durum açık bir temsil dengesizliği olarak değerlendiriliyor.

İdare Yasası’nın 7. maddesi dikkate alındığında, Boşnakların yasal olarak olması gereken sayının 333 kadro altında olduğu belirtiliyor.

Mostar’daki Kurumlar

Mostar’da bulunan 5 devlet kurumunda toplam 127 kişi çalışıyor. Bunların sadece 33’ü (%26) Boşnak. 
- Yasa, kamu kurumlarında nüfus yapısına uygun milli temsil zorunluluğu getiriyor. Buna göre Boşnakların 31 pozisyonda eksik olduğu ve bu açığın yaklaşık %48 oranına denk geldiği ifade ediliyor.

Üst Düzey Yönetici Atamaları

Analize göre Boşnaklar, incelenen 72 kurumun 59’unda yetersiz temsil ediliyor ve toplamda 717 kadro eksikliği bulunuyor. Bu durumun, Bosna-Hersek Anayasası ve ilgili yasalarla çeliştiği belirtiliyor.

Yönetici kadrolarında da benzer bir tablo var. 28 kurumda (27 müdür ve 1 genel sekreter) görev yapan yöneticilerin, 2013 nüfus sayımı oranlarını yansıtması gerekiyor. Ancak bu pozisyonlarda yalnızca 6 Boşnak bulunuyor.

Boşnakların yönettiği 6 kurumda toplam 339 kişi istihdam ediliyor ve bu kurumların 2024 yılı bütçesi 50.769.000 KM olarak açıklandı (2024 Bosna-Hersek Kurumları Bütçe Yasası, Resmi Gazete 50/24).

- Kalan 22 kurum ise diğer iki kurucu halktan yöneticiler tarafından idare ediliyor. Bu durum, yalnızca personel sayısında değil, kamu kaynaklarının yönetiminde de bir dengesizlik olduğunu gösteriyor.

- Veriler, BH Riyaseti (Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini) bünyesindeki Medya Merkezi Araştırma Ekibi tarafından 2024 yılı sonunda kamuoyuna açıklandı. Rapor kamuoyunda tartışmalara yol açsa da, ulusal temsil dengesizliği konusunda şu ana kadar kayda değer bir değişiklik yaşanmadığı ifade ediliyor.

(Hazırlayan: Fahrudin Smailović / Türkçe düzenleme: M.Tevfik Yücesoy)