Bosna-Hersek ve Balkanları ateşe atacak sinsi hamleler

BH entitesi Sırp Cumhuriyeti (Republika Srpska) Bağımsızlığı Gündemde: “Trump Dönemi Bizim İçin Fırsat”

 Washington / Saraybosna

Milorad Dodik, Republika Srpska’nın bağımsızlık talebini yeniden gündeme taşıdı. ABD’nin başkenti Washington’a yaptığı ziyarette konuşan Dodik, “Uluslararası ilişkilerde bir an gelir, diyalog işe yaramaz. Trump’ın görev süresi bizim için bir fırsat” ifadelerini kullandı.

Bosna-Hersek, 1995’te imzalanan Dayton Anlaşması ile iki ana entiteye ayrılmıştı: Republika Srpska ve Bosna-Hersek Federasyonu. Dodik, mevcut yapının “işlevsiz” olduğunu savunarak, Sırplar, Hırvatlar ve Boşnaklar için ayrı devletlerin tanınması gerektiğini dile getirdi.

Yüksek Temsilci ve Mahkeme Kararı

Dodik, Bosna-Hersek Mahkemesi tarafından bir yıl hapis cezasına çarptırılmış (daha sonra para cezasına çevrilmiş) ve altı yıl kamu görevinden men edilmişti. Kararın gerekçesi, Bosna-Hersek Yüksek Temsilcisi Christian Schmidt’in aldığı kararları uygulamayı reddetmesiydi.

Alman siyasetçi Schmidt, 2021 yılında Barışı Uygulama Konseyi tarafından Bosna-Hersek’te uluslararası toplum adına yetkili kılınmıştı. Dodik ise bu yapıyı “demokratik meşruiyetten yoksun” olarak nitelendiriyor.

“Radikalleşme” İddiası

Dodik, Bosna’daki bazı Müslüman grupların radikalleştiğini ve geçmişte Orta Doğu’daki çatışma bölgelerine katılan Bosnalı savaşçıların geri döndüğünü öne sürdü. 2010’lu yıllarda yüzlerce Bosnalı Müslümanın IŞİD’e katıldığına dair uluslararası raporlar yayımlanmıştı. Dodik, bu durumun hem Bosna-Hersek hem de bölgesel güvenlik için tehdit oluşturduğunu savundu.

Ayrıca, Saraybosna’daki İran Büyükelçiliği binasında Bosna savaşında hayatını kaybeden İranlılar anısına yer alan yazıya dikkat çekilerek, İran’ın 1990’lı yıllarda Bosna’daki savaşa müdahil olduğuna ilişkin iddialar yeniden gündeme taşındı.

Mülkiyet Tartışması

Ocak ayında Bosna-Hersek Federasyonu makamlarının, Sırp Ortodoks Kilisesi’ne ait bazı mezarlık ve ibadethaneleri “devlet mülkiyeti” olarak kayda geçirdiği bildirildi. Bu adım, Sırp tarafında tepkiyle karşılandı.

“Bosna Başından Beri Bölünmüş”

Dodik, Bosna-Hersek’in “kuruluşundan itibaren bölünmüş bir yapı” olduğunu ileri sürerek, mevcut sistem altında Batı değerlerinin güçlenemeyeceğini iddia etti. Genç nüfusun ülkeden ayrıldığını ve doğum oranlarının düştüğünü belirten Dodik, Dayton sonrası Republika Srpska’ya tanınan bazı yetkilerin zamanla merkezî yönetime devredildiğini savundu.

Bölgesel Dengeler ve Olası Senaryolar

Bağımsızlık yönünde atılacak herhangi bir adım, Balkanlar’da yeni bir siyasi ve diplomatik krize yol açabilir. Bosna-Hersek’in toprak bütünlüğü, hem Avrupa Birliği hem de uluslararası toplum tarafından resmî olarak destekleniyor.

Republika Srpska’nın olası tek taraflı bağımsızlık ilanı, yalnızca Bosna içinde değil, Sırbistan, Hırvatistan ve Avrupa genelinde de geniş yankı uyandırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Süreç, önümüzdeki dönemde Washington ve Brüksel’in yaklaşımına bağlı olarak şekillenebilir.

(Haber düzenleme: M.Tevfik Yücesoy)