Bosna-Hersek’te Demografik Çöküş

2010-2019 yılları arasında 400.000'den fazla kişi Bosna-Hersek'i terk etti.

Bosna-Hersek bugün itibariyle yaklaşık 400.000 kişilik bir nüfus kaybı yaşıyor. Bu kayıp, olumsuz doğal büyüme ve özellikle gençlerin kitlesel göçüyle birlikte yaşanıyor. 

Bosna-Hersek kökenli vatandaşların yarısından fazlası bugün yurt dışında yaşıyor.

Siyasi istikrarsızlık, güvensizlik duygusu ve ekonomik belirsizlik, göç etme niyetini daha da artırıyor." "Bosna-Hersek'te 2013-2024 Demografik Değişimleri" adlı eser koleksiyonunun bugünkü tanıtımında, ülkedeki son on yıldaki temel demografik eğilimlerin kapsamlı bir analizi sunuldu.

Derleme, akademisyen Mirko Pejanović ve Prof. Dr. Melika Husić-Mehmedović tarafından hazırlanmış olup, Bosna-Hersek Bilim ve Sanat Akademisi'nde yayının destekçileri Prof. Dr. Adnan Efendić, Prof. Dr. Pavle Mijović ve Akademisyen Mirko Pejanović olmuştur. 

Pejanović, Bosna-Hersek'teki demografik sorunun aciliyetine dikkat çekerek sürdürülebilir kamu politikalarının tanımlanması gerekliliğini vurgulamıştır.

Derlemede, çeşitli bilim dallarından yazarlar nüfus azalması, göç, nüfusun yaşlanması ve düşük doğum oranı olgularını analiz etmiştir.

"Araştırmamız, Dayton Anlaşması'ndan sonra kurulan ve sosyoekonomik göstergelere göre son derece az gelişmiş belediyelerin nüfuslarında önemli bir düşüş kaydettiğini gösteriyor. Bunun nedenleri çok çeşitli - kronik işsizlik ve zayıf altyapıdan gençler için gelecek vaat etmemesine kadar. Bu faktörler hem olumsuz doğal büyümeye hem de göçe neden olarak demografik ve ekonomik durgunluğun kısır döngüsünü yaratıyor. Yerel topluluklar acilen güçlendirilmez ve uzun vadeli kırsal kalkınma önlemleri başlatılmazsa, bu bölgelerin çoğu nüfusunun tamamen yok olmasıyla karşı karşıya kalacak," diye uyardı Akademisyen Mirko Pejanović.

Demografik değişimler sadece istatistik değil; geleceğimizi şekillendiriyor. 

⁠Bosna-Hersek, genç ve eğitimli bir nüfusun kaybıyla karşı karşıya ve bunun işgücü piyasası, sağlık sistemi ve toplumsal yapı üzerinde uzun vadeli etkileri var, diye vurguladı Prof. Dr. Adnan Efendić. 

⁠Özellikle göçün ekonomik nedenlerine ve sonuçlarına dikkat çekerek, mekânsal eşitsizliklerin ve işsizlik ve düşük ücretler gibi sosyoekonomik faktörlerin gençlerin göç etmesinin başlıca tetikleyicileri olduğunu belirtti. "Ülkede kalma meselesi sadece duygusal değil, aynı zamanda derin ekonomik ve sistemik bir mesele," diye ekledi Efendić.

"Nüfus yapısındaki değişim halihazırda işgücü piyasasını, yaşlanan nüfusu ve genel yaşam kalitesini etkiliyor. İç ve mevsimsel göç giderek daha belirgin hale geliyor, bu nedenle göçü engelleyecek ve geri dönüşü teşvik edecek aktif göç politikalarının acilen uygulanması gerekiyor, aksi takdirde toplum ve ekonomi üzerindeki etkileri uzun vadeli ve ciddi olacak," dedi Prof. Dr. Adnan Efendić.

Toplanan verilere göre, Bosna Hersek 2009'dan bu yana negatif bir doğal artış kaydediyor ve 2022 yılına kadar bu eğilim 1.000 kişi başına -6,7'ye ulaştı. 2010-2019 yılları arasında 400.000'den fazla kişi ülkeyi terk etti ve en fazla göç edenler 20-29 yaş arası gençler oldu. 

Ayrıca, nüfusun ortalama yaşı 39,6'dan 42,5'e yükselirken, yaş katsayısı %28,4'e ulaştı.

Uzmanlar ve yayının bazı yazarları, "Göç yönetimine, göç politikalarının geliştirilmesi de dahil olmak üzere stratejik bir yaklaşım benimsenmezse, demografik bir çöküşle karşı karşıya kalacağız" uyarısında bulunarak, ülkenin demografik yenilenmesinde eğitim sisteminin ve işgücü piyasasının önemini vurguluyor.

Derleme ayrıca, olası bir demografik ve ekonomik toparlanmada diasporanın ve geri dönenlerin rolünü vurguluyor ve doğum yanlısı politika, dengeli bölgesel kalkınma ve genç ailelere destek gibi entegre önlemler çağrısında bulunuyor.

Tanıtım çalışması, akademik camianın temsilcilerini bir araya getirdi ve katılımcılar, demografik canlanmanın çağdaş Bosna Hersek'in en önemli zorluklarından biri olduğu konusunda hemfikir oldu. M.T.Y