Bosna Hersek’te eski Boşnak komutana tartışmalı 10 yıl hapis cezası

Dusina’da 1993 yılında yaşanan savaş suçu nedeniyle yargılanan Bosna Hersek Ordusu’nun eski komutanlarından Şerif Patković, ilk derece mahkemesi tarafından 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Savunma karara itiraz edeceğini açıkladı.

 

Bosna Hersek Mahkemesi, Bosna Hersek Ordusu (ARBiH) bünyesinde görev yapan 7. Müslüman Tugayı’nın 2. Tabur eski komutanı Şerif Patković hakkında, 1993 yılında Zenica yakınlarındaki Dusina köyünde işlendiği iddia edilen savaş suçu nedeniyle kararını açıkladı. Mahkeme, Patković’i Hırvat Savunma Konseyi (HVO) komutanı Zvonko Rajić’in öldürülmesinden suçlu bularak 10 yıl hapis cezasına mahkûm etti.

 

Ancak karar henüz kesinleşmiş değil. İlk derece mahkemesi tarafından verilen hükme karşı yasal itiraz yolu açık bulunuyor. Patković, kararın açıklandığı duruşmaya katılmadı.

 

Savunma avukatı Lejla Terzimehić, mahkemenin kararından farklı bir sonuç beklediklerini belirterek yazılı gerekçeli kararın kendilerine ulaşmasının ardından istinaf başvurusunda bulunacaklarını bildirdi. Savunma makamı, müvekkilinin Rajić’i öldürdüğünün makul şüphenin ötesinde kanıtlanamadığını ileri sürüyordu.

 

 

Mahkemenin 13 Kasım 2026 tarihli kararına göre olay, Bosna Hersek’teki savaş sırasında ARBiH ile HVO arasındaki çatışmaların yaşandığı dönemde meydana geldi.

 

26 Ocak 1993 sabahı Bosna Hersek Ordusu birliklerinin Dusina köyünde kontrolü ele geçirmesinin ardından, HVO’nun bölgedeki komutanı Zvonko Rajić yaralı olarak yerde yatıyordu. Mahkemenin kabul ettiği olay anlatımına göre Patković, yaralı Rajić’in yanına yaklaşarak kendisine, “Komutanımızı neden öldürdünüz?” diye sordu ve ardından Skorpion marka tabancayla başına ve göğsüne ateş ederek onu öldürdü.

 

Mahkeme, bu eylemin savaş esirlerine yönelik muameleye ilişkin Cenevre Sözleşmesi hükümlerine ve uluslararası insancıl hukuk kurallarına aykırı olduğuna hükmetti. Patković, eski Yugoslavya Ceza Kanunu’nun 144. maddesi kapsamında savaş esirlerine karşı savaş suçu işlemekten mahkûm edildi.

 

Tarihî açıdan dikkat çeken hususlardan biri de Dusina olayının daha önce Lahey’deki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY) yargılamalarında gündeme gelmiş olmasıdır.

 

Patković, 1999 yılında Lahey’de görülen Tihomir Blaškić davasında tanık olarak dinlenmiş, Dusina’da Hırvat sivillerin ve esirlerin öldürülmesine ilişkin iddiaları reddetmişti. 2006 yılında Hadžihasanović ve Kubura davasında açıklanan kararda Zvonko Rajić’in esir alındıktan sonra öldürüldüğü tespit edilmiş, ancak Patković’in bu cinayetten sorumlu olduğu makul şüphenin ötesinde kanıtlanamamıştı. Dolayısıyla o yargılamada Patković hakkında verilmiş bir savaş suçu mahkûmiyeti bulunmuyordu.

 

Aradan geçen yılların ardından Bosna Hersek Savcılığının 2024 yılında açtığı ayrı dava, bu kez Patković’in doğrudan Rajić’i öldürdüğü iddiasına odaklandı. 13 Kasım 2026 tarihli ilk derece kararı, bu uzun hukukî sürecin yeni bir aşamasını oluşturdu.

 

Şerif Patković kimdir? 7. Müslüman Tugayı’nın tanınan komutanlarından

Şerif Patković

1967, Zenica doğumlu · Eski Bosna Hersek Ordusu komutanı · Altın Zambak (Zlatni ljiljan) nişanı sahibi

Bosna savaşının tanınan Boşnak askerî isimlerinden biridir. Savaş sonrasında da gaziler ve eski askerlerin örgütlenmesinde ve siyasî faaliyetlerde yer aldı.

Patković, 1967 yılında Zenica’da dünyaya geldi. Gençlik yıllarında Belgrad ve Zadar’daki askerî akademilerde eğitim gördü. Bosna Hersek’in bağımsızlık savaşı sırasında Armija Republike Bosne i Hercegovine (ARBiH) saflarında görev aldı.

1992 yılında teşkilatlanan 7. Müslüman Tugayı bünyesinde önce tabur komutanlığına getirildi. 11 Aralık 1992’den 21 Temmuz 1993’e kadar 2. Tabur Komutanı olarak görev yaptı. Nisan 1994’te ise 7. Müslüman Tugayı’nın komutanlığına atandı. Bu dönemde ağır şekilde yaralandı.

Patković, savaşta gösterdiği hizmetler nedeniyle Bosna Hersek’in en yüksek askerî ödüllerinden biri olan Zlatni ljiljan (Altın Zambak) nişanına layık görüldü.

Aliya İzzetbegoviç ile hatırlanan tekbir sahnesi

Patković’in Boşnak kamuoyunda tanınmasını sağlayan unsurlardan biri de Bosna Hersek’in ilk Cumhurbaşkanı ve savaş dönemi lideri Aliya İzzetbegoviç ile birlikte yer aldığı savaş dönemi görüntüleridir.

Özellikle 17 Kasım 1993’te 7. Müslüman Tugayı’nın kuruluş yıl dönümünde Zenica’da düzenlenen törende yaşanan bir sahne hafızalarda yer etmiştir. Cumhurbaşkanı ve başkomutan Aliya İzzetbegoviç’in de katıldığı programda Patković, konuşmasına askerlerden tekbir getirmelerini isteyerek başlamış, kendisinin “Tekbir!” çağrısına askerler hep bir ağızdan “Allahu Ekber!” karşılığını vermişti.

Bu görüntü, Patković’in askerî kimliğinin yanı sıra İslamî söylemi ve manevî motivasyonu öne çıkaran komutanlık tarzının da sembollerinden biri hâline geldi. 2017 yılında Türkiye’de katıldığı bir konferansta da aynı hadiseyi anlatmış, tekbirin kendileri için taşıdığı anlamı dile getirmişti.

Bu yönüyle Patković, Boşnak toplumunda yalnızca eski bir askerî komutan olarak değil, savaş yıllarının dinî ve millî direniş hafızasında yer edinmiş isimlerden biri olarak da tanınıyor.

Savaş sonrasında siyasî ve toplumsal faaliyetleri

Savaşın ardından askerî görevinden ayrılan Patković, Boşnak gazilerin haklarının korunması ve savaşta görev alan askerlerin sosyal sorunlarının çözümü için faaliyet gösterdi.

Patković, savaş sonrasında zaman zaman yaptığı açıklamalar ve siyasî çıkışlarıyla da Bosna Hersek kamuoyunun gündemine geldi.

Aynı yıl başka bir davadan beraat etmişti

Patković’in hukukî geçmişinde dikkat çeken bir başka gelişme de 2026 yılının ocak ayında yaşandı.

Gazilerin konut sorunlarına yönelik yardım vakfının yönetim kurulu başkanlığını yürüttüğü dönemde, vakıf kaynaklarıyla Volkswagen Tiguan marka araç satın alınması nedeniyle görevi kötüye kullanma suçlamasıyla yargılanmıştı. Saraybosna Kantonal Mahkemesi, 13 Ocak 2026 tarihinde bu dosyada hakkındaki beraat kararını kesinleştirdi.

Böylece Patković, aynı yılın başında kesinleşmiş beraat kararı alırken, 13 Kasım’da Dusina olayına ilişkin ayrı bir davada 10 yıl hapis cezasına çarptırılmış oldu. İki dava birbirinden bağımsızdır.

Boşnak savaş hafızası açısından yeni bir tartışma

Şerif Patković hakkında verilen karar, Bosna Hersek’te savaş döneminin askerî ve siyasî hafızası bakımından da dikkat çekici bir gelişmedir.

Aliya İzzetbegoviç’in yanında, 7. Müslüman Tugayı’nın kuruluş yıl dönümünde askerlerine tekbir getirten ve Boşnak direnişinin sembol isimlerinden biri olarak tanınan eski bir komutanın, bu kez savaş esirine yönelik suçtan mahkûm edilmesi, savaş yıllarının kahramanlık anlatıları ile hukukî sorumluluk arasındaki ilişkiyi yeniden gündeme taşıyor.

Ancak burada iki hususun birbirinden ayrılması gerekiyor: Bosna Hersek’in bağımsızlığı için verilen mücadele ile savaş sırasında sivillere ve savaş esirlerine yönelik ihlallerin hukukî değerlendirmesi aynı şey değildir. Bir ordunun meşru müdafaa mücadelesi, o ordunun mensuplarını uluslararası insancıl hukuk karşısındaki sorumluluklarından muaf tutmaz.

Boşnak toplumunun savaş hafızasında önemli bir yeri bulunan 7. Müslüman Tugayı’nın eski komutanı hakkındaki kararın kesinleşip kesinleşmeyeceği ise yapılacak itiraz sonucunda belli olacak.

Sonuç olarak: Patković hakkındaki 10 yıllık mahkûmiyet, henüz kesinleşmiş bir hüküm değil. Savunma makamı karara itiraz edeceğini açıkladı. Bosna Hersek’te savaş dönemi komutanlarının hukukî sorumluluğu ve savaş hafızasının korunması tartışmaları bakımından bu dava yakından izlenecek.