Bosna’nın Sessiz Kahramanı: General Ramiz Dreković’in Ardından

 

General Dreković yaşarken tarih yazanlardan , öldükten sonra da tarihin vicdanı olanlardan.

 

Bosna-Hersek’in kahraman komutanlarından General Ramiz Dreković de bosnanın sessiz kahramanlarından biriydi. O, yalnızca bir asker değildi; vatanın dara düştüğü günlerde omzunu Bosna’ya veren, silahını hırs için değil adalet için taşıyan, üniformasını makamın değil sorumluluğun nişanesi olarak gören bir dava adamıydı.

 

Bosna savaşını anlamak isteyenler yalnızca cephe haritalarına bakmamalıdır. Çünkü Bosna’nın gerçek hikâyesi, mermilerin arasından yükselen insanlık sesindedir. O ses, bazen Srebrenica’da evladını bekleyen bir annenin duasında, bazen kuşatma altındaki Saraybosna’nın sessizliğinde, bazen de Bihać’ın direnişinde yankılanıyordu.

 

İşte Ramiz Dreković, o yankının en güçlü seslerinden biriydi.

 

Onun komutanlığı sadece askerî başarılarla ölçülemez. Çünkü o, savaşın en karanlık günlerinde bile ahlakın kaybedilmemesi gerektiğine inanıyordu. Bir komutanın en büyük zaferinin düşmanı yenmekten önce kendi vicdanını koruyabilmek olduğunu biliyordu.

 

Bosna’nın kaderinin belirlendiği yıllarda Krajina cephesi yalnızca bir askerî hat değildi. Orası, Bosna devletinin varlık mücadelesinin son siperlerinden biriydi. Eğer o cephe çökmüş olsaydı belki de bugün Bosna-Hersek’ten farklı bir coğrafyadan söz ediyor olacaktık. Bu sebeple Krajina’nın direnişi, yalnızca bir bölgenin değil bütün Bosna’nın direnişiydi.

 

General Ramiz Dreković, işte bu büyük sorumluluğun yükünü omuzlayan isimlerden biri oldu.

 

Onun hayatına baktığımızda dikkat çeken en önemli hususlardan biri, doğduğu topraklarla hizmet ettiği vatan arasında hiçbir ayrım yapmamış olmasıdır. Sancak’ta doğmuştu; fakat kalbi Bosna’nın her köşesi için atıyordu. Çünkü o, Boşnak kimliğini coğrafyanın dar sınırlarına hapsetmeyen büyük bir şuura sahipti. Onun için Drina da Bosna’ydı, Una da Bosna’ydı; Saraybosna da emanetti, Bihać da, Podrinje de, Hersek de…

 

Gerçek vatanseverlik de zaten budur.

 

Vatan, yalnızca doğduğun yer değildir; uğruna fedakârlık yaptığın, gözyaşı döktüğün ve gerektiğinde canını ortaya koyduğun yerdir.

 

Bugün Bosna’nın bağımsızlığı konuşulabiliyorsa, bunda ismi bilinen veya bilinmeyen binlerce kahramanın payı vardır. Ramiz Dreković, o kahramanlar arasında müstesna bir yere sahiptir. Çünkü o, savaşın en zor günlerinde yalnızca cepheyi değil, milletin moralini de ayakta tutmayı başarmıştır.

 

Hayatı boyunca çeşitli ithamlarla karşı karşıya kaldı. Ancak hukuk sonunda onun masumiyetini tescil etti. Bu durum bize bir kez daha gösterdi ki hakikat bazen gecikir; fakat asla kaybolmaz. İftiralar gürültülüdür, fakat gerçek sessizce yürür ve sonunda mutlaka yerini bulur.

 

Bugün General Ramiz Dreković’i rahmetle anarken aslında Bosna’nın şerefli direnişini de selamlıyoruz.

 

O, geride yalnızca askerî hatıralar bırakmadı. Aynı zamanda yeni nesillere vakar, sadakat ve fedakârlık mirası bıraktı. Makamların geçici, karakterin ise kalıcı olduğunu yaşayarak gösterdi.

 

Bosna’nın yeşil vadilerinde esen her rüzgâr, Una’nın berrak sularında yankılanan her ses, şehit mezarlarında dalgalanan her bayrak bize aynı hakikati fısıldamaktadır:

 

Bir millet, kahramanlarını unutursa hafızasını kaybeder.

 

Ramiz Dreković’i anmak, yalnızca bir komutanı hatırlamak değildir. Bu, Bosna’nın bağımsızlık mücadelesini, adalet arayışını ve insanlık onurunu hatırlamaktır.

 

Yüce Allah’tan niyazımız odur ki, ömrünü Bosna’nın hürriyeti için adayan General Ramiz Dreković’i sonsuz rahmetiyle kuşatsın, makamını âli eylesin, ailesine ve sevenlerine sabr-ı cemil ihsan etsin.

 

Ruhu şâd, mekânı cennet olsun.

 

Aziz ruhu için el Fatiha 

 

***

 

 

Ramiz Dreković, 1956 yılında Sancak bölgesinde Tutin’de dünyaya geldi. Askerî eğitimini eski Yugoslavya’da tamamladı ve Yugoslav Halk Ordusu’nda (JNA) subay olarak görev yaptı.

 

Bosna-Hersek’te 1992 yılında başlayan savaşın ardından Bosna-Hersek Cumhuriyeti Ordusu’na katılarak ülkesinin savunmasında aktif rol üstlendi. Özellikle kuşatma altındaki Bihać bölgesinin savunulmasında kritik görevler üstlenen Dreković, 1993 yılında Bosna-Hersek Cumhuriyeti Ordusu 5. Kolordusu’nun ilk komutanı olarak görevlendirildi. Daha sonra komutayı General Atif Dudaković devraldı.

 

Savaşın ilerleyen dönemlerinde Bosna-Hersek Cumhuriyeti Ordusu Genelkurmayında üst düzey görevlerde bulunan Dreković, general rütbesine yükseldi ve ülkenin savunma teşkilatının önemli isimlerinden biri oldu.

 

Savaş sonrasında hakkında sivillerin zarar gördüğü bazı askerî operasyonlarla ilgili dava açıldı. Ancak uzun süren yargılamaların ardından Bosna-Hersek mahkemeleri tarafından beraat etti ve suçsuzluğu hukuken tescil edildi.

 

Bosna-Hersek’in bağımsızlığı ve toprak bütünlüğü için verdiği mücadele nedeniyle ülkede saygıyla anılan Ramiz Dreković, özellikle Bosna’nın batı kesimindeki direnişin sembol komutanlarından biri olarak kabul edilmektedir.

 

General Ramiz Dreković, 28 Temmuz 2026 tarihinde 70 yaşında vefat etti. Ardında, Bosna-Hersek’in bağımsızlık mücadelesinde gösterdiği fedakârlık, askerî liderliği ve devletine bağlılığıyla hatırlanan önemli bir miras bıraktı.