Çağdaş Kosova Türk Edebiyatının Son Kalemleri – Taner KOTLE

Kosova Türkleri gibi, Kosova Türk edebiyatı da son zamanlarını yaşamakta olduğunu görmekteyiz. Kosova’da mevcut yaşanmakta olan göç ve asimilasyon belasına karşı daha ne kadar dayanabiliriz bilemem. 

Kosova’da yapılan son nüfus sayımlarında da Türk nüfus sayısında ciddi bir artışın olmadığı da ortadadır. Sosyal, ekonomik ve siyasi sorunlar almış başını gitmekte. Gelecek kaygısı, ekmek kavgası derken Kosova Türklerini bölgede yaşamalarına yönelik elle tutulur bir iyileştirme yapılmadı. 

Bunca sorunlar yaşanmaya devam ederken yeni nesil Türk diline, kültürüne ve edebiyatına karşı da fazla ilgi göstermemeleri de doğaldır. 

Eskiden Prizren ve diğer Kosova şehirlerinde edebiyat ya da yazın saatleri düzenlenirdi. Şimdi de başta Prizren şehri olmak üzere son kalem edebiyatçılarımız tarafında yazın, edebiyat saatleri düzenlenmektedir ancak ne o eski hava var, ne de eski katılım sağlanmamaktadır. 

Kosova Türk gençlerini bölgede tutabilecek ortam sağlanmadığından dolayı gençlerin çoğu beyin göçü dediğimiz umuda yolculuk kapsamında batı Avrupa ülkelerine gitmekte çare aramaktadırlar. Öyle ki bu durum karşısında Türk dili, kültürü edebiyatı da bu durum karşısında yok olmakla karşı karşıyadır. 

Son Kalemler dediğimiz İmza dergisi sahibi A.R. Yeşeren, Türkçem dergisi sahibi Zeynel Beksaç, Bay dergisi sahibi Devrim Baymak gibi isimler çıkartmış oldukları dergiler, basmış oldukları yerel şair ve yazarların kitaplarıyla yok olmakta olan çağdaş Kosova Türk edebiyatını ayakta tutmaya çalışmaktadırlar. 

Zaten son yıllarda yerel yazarlarımızın çoğunun yaş itibariyle vefat etmesiyle birlikte fazla edebiyatımıza da katkı sunan yeni nesil yazarlarımız yetişmemiştir. Çağdaş Kosova Türk edebiyatı hakkında kitapları yazıp yayınlasalar bile alıcısı ve okuyucusu zaten fazla olmadığından fazla da bu işlerle uğraşan yok denecek kadar azdır. 

1960’lı yıllardan 2000’li yıllara kadar dergi, gazete, kitap ve bu ortamda yetişen onlarca Kosova Türk’ü, şair, yazar edebiyatımıza kazandırılmıştır. Şimdi ise ancak Reşit Hanadan, Zeynel Beksaç, Enver Baki, Raif Vırmiça, Ethem Baymak, Altay Suroy, Aziz Serbest, Refki Taç, Taner Güçlütürk, İskender Muzbeg dışında eski nesil dediğimiz son kalemlerden başka kimse çağdaş Kosova Türk edebiyatı hakkında kalem oynatmamaktadır. 

Geçmişte çağdaş Kosova Türk edebiyatımıza eserleriyle katkı sunmuş olan Hasan Mercan, Secaettin Koka, Sabit Yusuf, Nüsret Ülkü Dişo, Naim Şaban, Osman Baymak, Süreyya Yusuf, Hayrettin Volkan , Fahriye Çerkez, Ahmet İgciler, Fahri Mermer, Fikri Şişko, Rezzan Zborça, Sadık Tanyol, Aziz Buş, Süleyman Selina gibi daha adlarını sayamadığım niceleri vefat etmiştir. Ruhları şad olsun daim rahmet ve minnetle anılacaklardır. Vefat eden bu değerlerin yerleri doldurulamadı. Kimisi romancı, kimisi şair, kimisi yazar, kimisi tiyatrocuydu. En önemlisi de Kosova’nın farklı yerlerinde yaşayan soydaşlarımızdı. Ama dediğim gibi yerleri doldurulamadı. Gilan’ı, Priştine’yi, Mitroviça’yı ora Türklerinin yaşanmışlıklarını anlatan, edebileştiren birileri daha yetişmedi. Bu bizim için büyük bir kayıptır. 

Durum Prizrenimizde de farklı değildir. Yeni nesil bir iki genç kızımız dışında kimse edebiyatla uğraşmamaktadır. Çağdaş Kosova Türk edebiyatına yönelik kalem oynatanlar tarihe karışmak üzeredir. Resmi kayıtlara göre Kosova’da Türk’ten fazla yerel Türklere ait dernek STK olduğuna yönelik alaycı laflarında etrafta konuşulmaktadır. Her ne kadar bu laflar gerçek olmasa da Kosova Türklerine ait çoğu Sivil Toplum Kuruluşların çıkar amaçlı gurupların elinde ekmek kapılarıdır. Bir farklı duyum da STK siyasilerin yan kuruluşları olduklarını da iddia edenler vardır. Hasılı çoğu STK kendilerinden başka ne topluma ne de kimseye bir faydaları da yoktur. 

Neyse tekrar edebiyatımıza dönelim ne yazık ki ne Mitroviça’dan ne Priştine’den ne Gilan’dan yeni nesil yazar yetişmemiştir. Bırakın yazarı, zar zor Türkçe eğitimine iki, üç öğrencinin okula kayıt edildiği durumlara bile sevinir hale getirilmişizdir. 

Çağdaş Kosova Türk edebiyatına Mamuşa’dan Reşit Hanadan ve Refki Taç dışında kimse kalem oynatmamaktadır. 

Koskocaman Prizren Türk tiyatromuz kapatılmış yerine Yeşeren Kabare, Kısa Devre, Art, Rumeli gibi tiyatrolarımızla hayatta kalmaya çalışmaktadır. Kosova Türk tiyatrosu son günlerini yaşamaktadır. Kosova Türk tiyatrosuna hayatlarını vermiş nice değerli isimler dünyamızdan göçüp gitmiştir. Kosovalı Türk tiyatro sanatçılarımızın çoğu da ya batı Avrupa’ya , ya da Kosova’da farklı iş alanlardan hayat kavgalarına devam etmektedirler. Bir grup gencin sayesinde Kosova Türk tiyatrosu hayatta kalmaya çalışmaktadır. Dil, edebiyat ve tiyatro üçgeninde Kosova Türkleri zamanının en zor günlerini yaşamaktadırlar. Dilini, edebiyatını ve sanatını kaybeden toplumlar yok olmaya mahkumdurlar. 

Sonuç olarak Kosova Türkleri tarihin acımasız girdabına kapılıp yok olmamak için son kalemleriyle tarihe not düşmektedirler. Kosova’da bir zamanlar (Türkler’de) bizlerde vardık! Kosova Türklerini bu duruma düşürenler ve bu durumdan nemalananlar! . Binlerce yıllık Türk hafızası bu olan bitenleri elbette ki hem yazılı hem de sözlü olarak kaydetmektedir! Zaman kimin hain ve kimin kahraman olduğunu gösterecektir. Kendilerini Kosova Türklüğünün süper kahramanı olduklarını iddia edenler ise şanlı Türk tarihinin sayfalarında hain olarak yer alacaklardır.