Çocukların Dijital Cihaz Kullanım Oranı Artıyor! Uzmanlar Uyarıyor: “Dijital Risklerin Farkında Olunmalı”

Dünya genelinde yapılan araştırmalar çocukların dijital cihaz kullanım oranlarında artış olduğunu gösteriyor. Eğitimci-Yazar Dr. Feyyaz Öztop çocuklara zarar verebilecek dijital risklerin farkında olunması konusunda ebeveynleri uyardı.
..... 
Dr. Öztop konu ile ilgili şu açıklamalarda bulundu:
“Araştırmalar çocukların dijital cihaz kullanım oranlarının önceki yıllara artış içerisinde olduğuna işaret ediyor. Yine gözlemlerimiz de çok erken yaşlardan itibaren bireylerin dijital cihazlarla karşı karşıya geldiklerini destekliyor. Örneğin bazı anne babalar çocuklar ağladığında sussun diye, uyumadığında uyusun diye ve yemek yemediğinde yemeğini yesin diye tablet bilgisayar, akıllı telefon gibi dijital cihazları kullanabilmektedirler. Bireyler büyüdüklerinde de bu cihazlara bağımsız bir şekilde kendileri erişebilme ve kullanabilme fırsatına sahip olabilmektedirler. Bireylerin, dijital araçların; oyun oynanması, başkalarıyla iletişim kurulması, video ve fotoğraf çekilmesi, ses kaydedilmesi, video ve film izlenilmesi, müzik dinlenilmesi, bilginin ve çoklu ortam ögelerinin edinilmesi, saklanması ve paylaşılması, sosyal medyada gezinilmesi gibi birçok özelliğinden faydalandıkları görülebilmektedir. 

Öte yandan teknolojik cihazların olumlu yanları olduğu gibi bazı olumsuzlukları da beraberinde getirebileceği unutulmamalıdır. Bunlar arasında internet bağlantısı ile birlikte yaygınlaşan riskler olan siber zorbalık, siber suçlar gibi dijital tehlikeler yer alıyor. Siber zorbalık, dijital yollarla bir kimse/kimselerin başka kimse/kimselere rahatsızlık vermesi olarak bilinmektedir. Siber suçlar ise zararlı yazılımlarla karşıdaki kişilere zarar verme, yasa dışı kumar oynanması gibi durumlarla karşımıza çıkabiliyor. Bireylerin bu tür dijital tehlikelerle karşılaşmaları sonucunda maddi ve manevi bakımından olumsuzluklar görebilmektedir. Özellikle çocuklar düşünüldüğünde bu durumlar doğrudan ya da dolaylı şekilde onların bilişsel, duyuşsal ve sosyal alandaki gelişimlerini etkileyebilmektedir. 

Anlatılanlar bağlamında çocukların dijital tehlikelerden korunması için en büyük görevin anne babalara düştüğünü söylemek yerinde bir ifade olacaktır. Ebeveynlerimiz bu konularda bilinçli olmalılar. Ebeveynlerimiz bu cihazları çocuklar için masum bir oyuncak ya da oyalanma aracı olarak görmemeliler. Çocukların dijital cihaz kullanımını göz ardı etmemeliler ve önemsemeliler.” dedi.
 
  Dr. Öztop çocukların dijital tehlikelerden korunması için ebeveynlere de bazı tavsiyelerde bulundu:
“Ebeveynlerimiz öncelikle dijital riskler, dijital etik, dijital okuryazarlık ve mahremiyet konularında bilinçli olmalılar. Çocukların davranışları bulundukları ortamdaki yaşantılarına göre şekillenme eğilimindedir. Bu yüzden çocuklarının önünde iyi bir örnek olmalılar ve tüm aile üyeleri iş birliği yapmalılar. Hatta akranları ve komşularda yani çevresindeki diğer kişilerle de bir iş birliği ve iletişim sağlanırsa daha etkili olabilir. 

Diğer yandan anne babalar çocuklarıyla bu konuları uygun bir dil ve üslup ile sohbet etmeliler ve yönlendirmelerde bulunmalılar. Dijital tehlikelere çocukların hem maruz kalacağı hem de gerçekleştirebileceği düşünülerek konu ile ilgili yönlendirmelerde bulunulmalı. Kullanılan içerik ve araçlar konusuna çok önem verilmeli. Örneğin ebeveynler çocuklarını; cihazlarına güvenilir internetle bağlanma, resmi işlemlerde ve ders araştırmalarında güvenli ve reklamsız web siteleri ile uygulamalardan faydalanma, uygulamalarda verilere erişim iznini vermeme, kendilerine ait özel bilgileri/görselleri herkese açık yerlerde paylaşmama, karşılarına çıkan reklam ve bildirimlere dokunmama, tanımadığı kişilerden gelen mesaj isteklerini kabul etmeme, tanımadığı kişilerle sohbet edilmemesi, tanımadığı kişilerle iletişim özellikli çevrimiçi oyunlar oynamaması ve kaynağı bilinmeyen linklere tıklamaması gibi birçok konuda yönlendirebilirler. Yine çocuklarının dijital ortamda başkalarını rahatsız etmeme, dijital ortamda suç teşkil edecek söz ve davranışlarda bulunmama konusunda uyarmalılar ve bu konularda sorumluluk sahibi olmalarını sağlamalılar. 

Öte yandan ebeveynlerimiz bahsedilen yönlendirmeleri belirli kurallara dökmeleri sürecin daha iyi ilerlemesine yardımcı olacaktır. Siber risklere en büyük aracılık eden araç internet bağlantısıdır. Örneğin, cihazlarında çevrim içi değil de internetsiz oynanan faydalı eğitsel oyunları oynamalarına izin verebilirler. Ebeveynlerimiz kendileri dijital cihaza bu tür oyunları seçerek yükleyebilirler. Daha sonra belirlenen güvenli oyunları oynamalarını sağlayabilirler. Bu şekilde tanımadığı kişilerle iletişim kurmaları da önlenebilir. 

Bunlara ek olarak ebeveynlerimiz sürece dahil olarak kuralların uyulup uyulmadığını denetlemeliler. Denetlemeler fiziksel ya da dijital ortamda gerçekleştirilebilir. Denetlemeler kuralların daha iyi uygulanmasına yardımcı bir mekanizma görevi görüyor. Yine güvenli ve çocuk profili internet paketlerinden yararlanarak dijital ortamda zararlı içeriklerle karşılaşılmasını önlemiş olabilirler.