Çok Yaşa

Çok Yaşa

Batıl inancın ne olduğunu, daha doğrusu nasıl ortaya çıktığını Amerikalı psikolog Burrhus Frederic Skinner, güvercin örneklemesiyle şöyle açıklıyor:
Güvercin bir kutuya koyulur, o kutudaki belli bir noktayı her gagaladığında bir kapak açılır ve ona yem verilirse, tıpkı Pavlov'un köpeği gibi, güvercin gagaladığı zaman ödüllendirileceğini zamanla öğrenir. Ama eğer bir gün güvercin gagalamadığı halde aynı kapak açılır ve yem verilirse kuş buna önce şaşırır, sonra hangi hareketi sonucu bu ödülü hak ettiğini bulmaya çalışır. Sözgelimi o sırada kanat çırpıyorsa, her kanat çırpışında kapağın açılacağına ve yemi hak edeceğine inanır. Bu aşamadan sonra o kapak her otuz saniyede bir açılacak şekilde otomatik olarak ayarlansa bile güvercin kapağın açılmasının kanat çırpmasıyla ilgisi olduğuna inanır. Buna da "güvercinin batıl inancı" denir.
*****
    Vatandaş  zor durumda  kendi işsiz , çocukları  işsiz , çocuklarını okula göndermeği bile kaldıramayacak durumda. Kime nerde nasıl  anlatsın derdini , kimse  dinlemiyor ki. Dertleşecek birini arar sokak sokak kapı kapı dolaşarak.
    Günün birinde  kendine bir iş bulur . Hiç olmazsa eve ekmek getirir çocuklarını  okula gönderme fırsatı yakalar.Yakalamasına yakalar da , her gün  gitiği kapılardan oradaki adamlardan  bahseder. O kapılar ardında çalışan adamlara her gün selam verir eğilir önlerinde , beat eder. Etrafa da öğütlerde bulunur : Gidin kapı kapı dolaşın , adamlara derdinizi anlatın der  , onlar var ya  yapamacağı  iş yok der . Oysa gerçeği , yakın bir dostunun işe girmesine sebeb olduğunu çözemez , kabulenemez. O kapıda O adam yaptı O çok büyük adamdır der başka bir şey demez.
Tıpkı güvercinin  otomatik olarak  kapı açılışında kanatlarının çarpması gibi.
*****
    O kapıda O adamların O çok büyük adamların : ne yapacağı , yapabileceği , yapmak istediklerini , bir çözebilsek.
    İnsanın çoğu kez çocuksu bir inanç gibi görünen ama bazen bütün hayatını yönetebilecek kadar güçlü bir inanca dönüşebilen batıl inançları, güvercinin batıl inancından farklı değil. At nalının uğurlu olduğu inancı da eski Avrupa topluluklarından Keltlerin atın kutsallığına inanmalarından kaynaklanıyor. Yine Pagan inancında hapşırıldığı zaman ruhun bedenden çıktığına inanılırdı. Bugün hapşıran kişiye "çok yaşa" denmesi de o inancın bir kalıntısı gibi görünüyor.
****
Ruhumuz giti gidecek , kim ÇOK YAŞA diyecek ?
24,04,2012
Raif BUŞ