Cumhurbaşkanlığı Makamı Yeni Hükümet İçin "Pazarlık" Konusu Olabilir

Geçen Pazar günü ülkemizde gerçekleşen parlamento seçimlerinin resmi olmayan sonuçları, hiçbir siyasi partinin tek başına hükümet kurmasına olanak tanımıyor.

Siyaset uzmanları, seçim sonrası olası koalisyon görüşmelerinde Cumhurbaşkanlığı makamının da pazarlık konusu olabileceğini değerlendiriyor. Mevcut Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani’nin görev süresi 7 Nisan 2026'da sona eriyor.

Analistler, yurtdışından gelen ve şartlı oyların sayımı tamamlandıktan sonra nihai sonuçlarda küçük değişiklikler olabileceğini belirtiyor. Ancak mevcut verilere göre, yeni hükümetin oluşumu için üç farklı senaryo üzerinde duruluyor.

Birinci senaryoya göre Vetëvendosje’nin (LVV- Kendin Karar Al Hareketi), çoğunlukta olmayan topluluk partileri, Sırp topluluğunun bir temsilcisi ve önceki muhalefet partilerinden birkaç milletvekili ile hükümetin kurulması mümkün.

İkinci senaryoya göre LVV’nin, önceki muhalefet partilerinden biriyle (PDK veya LDK) ve çoğunlukta olmayan topluluklarıyla koalisyon kurarak parlamento çoğunluğunu sağlaması mümkün.

Üçüncü senaryoya göre ise PDK, LDK, AAK ve çoğunlukta topluluklarının oluşturacağı alternatif bir hükümet modeli oluşturulabilir.

Kosova Avrupa Politika Enstitüsü'nden Demush Shasha'ya göre, eğer LVV yeni hükümeti çoğunlukta olmayan partileriyle kurarsa, cumhurbaşkanlığı makamı koalisyon pazarlıklarının bir parçası olmayacaktır. Ancak diğer iki senaryoda, bu konu kaçınılmaz olarak masada yer alacaktır.

Shasha, siyasi partilerin hükümet kurma hesaplamalarında öncelikli hedeflerinin cumhurbaşkanlığı makamı olmadığını, ancak bu pozisyonun olası bir anlaşmanın tamamlayıcı unsuru olabileceğini belirtiyor. Bu analiste göre, sadece "geniş tabanlı bir koalisyon" oluşursa, cumhurbaşkanlığı meselesi siyasi pazarlığın bir parçası olabilir.

Priştine'deki "Musine Kokolari" Sosyal Politika Enstitüsü'nden Belgzim Kamberi ise durumu farklı görüyor. Kamberi, ülkenin bir sonraki cumhurbaşkanı konusunun siyasi bir anlaşmanın parçası haline getirilmesinin ancak bir "büyük koalisyon" ile mümkün olabileceğini belirtiyor.

Analist Kamberi’ye göre, yeni hükümetin LVV ve çoğunlukta olmayan partilerinden ya da muhalefet ile a çoğunlukta olmayan partilerinden oluşması durumunda, cumhurbaşkanını seçmek için yeterli oy sağlanması belirsiz olacaktır. Bir veya iki milletvekilinin muhalefeti bile üçüncü turda süreci çıkmaza sokabilir.

Kamberi, cumhurbaşkanlığı makamının ancak geniş tabanlı bir koalisyon kurulursa pazarlık konusu olabileceğini, aksi halde partilerin bu konuyu gelecekteki siyasi hamleler için saklayacağını düşünüyor.

Anayasa'ya göre, Meclis, cumhurbaşkanı seçimi için 120 milletvekilinin üçte ikisinin oyunu alması gerekiyor. İlk iki turda bu çoğunluk sağlanamazsa, üçüncü turda salt çoğunluk yeterli oluyor. Eğer üçüncü turda da cumhurbaşkanı seçilemezse, meclis feshedilir ve 45 gün içinde yeni seçimlere gidilir.

Kosova Cumhurbaşkanı, beş yıllık bir dönem için seçilir ve bu makam büyük ölçüde semboliktir. Cumhurbaşkanı ancak dış politikada etkili bir rol oynar ve Silahlı Kuvvetlerin Başkomutanı’dır.

Mevcut Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani, 4 Nisan 2021’de göreve gelmişti. Vetëvendosje ile ortak listeye giren ‘Guxo’ partisi adına yarışan Osmani, 300 binden fazla oy alarak en fazla destek gören aday olmuştu.

Osmani, Meclis tarafından yapılan üçüncü tur oylamada, 82 milletvekilinin katıldığı oturumda 71 oy alarak bu göreve seçilmişti.