... Cumhuriyeti İslâm Camiası

... Cumhuriyeti İslâm Camiası

Türkiye Başbakanlık Osmanlı Arşivinde çalışan birinde hatırlatma geldi. Makedonya ve Kosova'da Müslümanların teşkilatlarının adlarında yapılan bir dil hatasına ilgimi çekiyordu.

Onun dikkatimi çekmek istediği meseleye önem vererek, bilgi toplamaya gayret ettim. İletiyi gönderen haklıydı. Doğrudur. "Birlik" sözü yanlış olarak kullanılıyor. O, beni eskilere götürdü. Hfz. Bedri ef. Hamid'din başkanlığı döneminde, Makedonya'da bu dini kurumunun adının "Makedonya Cumhuriyeti İslâm Camiası" olduğunu hatırladım. Yola oradan çıktım.
Önce sözlüklere baş vurmam lazımdı. Sözlükte camia'nın anlamı toplum, topluluk olarak verilmektedir. Buna göre kurumun Türkçesi en doğru Makedonya Cumhuriyeti İslâm Camia'sı olmalı, diye düşünüyorum. Birlik demek de yanlış olamaz. O da islami bir sözdür. Birlik olmak az bir şey mi? Ancak birlik sözü Makedonya ve Kosova'da eski sistemden kalma bir alışkanlıktır. Buradan giderek bu anlam kargaşasından çıkılmalıdır sanırım.
Bu doğrultuda çalışmama devam ettim.
Bu yazıyı yazmaya başladığımda, kıyaslamalarda başka yanlışları da gördüm. Başka düşünceyi de! Değişik Balkan ülkelerinde durumun başka başka olduğunu fark ettim.
Belli bir toplumu düşünürken buna en yakın ‘camia' kelimesinin olabileceğini gördüm.
‘Cem'den gelen ‘cemaat' da olabilir. Günümüzde cemaatler genelde ‘olumsuz' olarak yorumlandığından bu aşamada  "camia" kullanmak en yakındır. Ama ille de Türkçe bir kelime kullanalım derseniz konuyu büyüklerimiz ciddi tartışmalıdırlar ve ortak bir karara varmalıdırlar.
Güney komşumuz Yunanistan'da İskeçe Müftülüğü vardır. Gümürcine Müftülüğü de vardır... Peki Atina da ki Müslümanlar hangi müftülüğe bağlıdır? Burada bir kasit görülmektedir!  Yunanistan'ın Müslümanları ayırdığı görülüyor. Onun bilinen siyasi tavırlarından ötürü burada hala  içinde "camia" sözcüğünü bulunduran bir teşkilat kurulamaz diye düşünüyorum. Yunanistan'da demokrasinin olduğunu siz işitin, ona inanmayın. Yunanistan Müslümanlarının gayretleri sonucu "Yunanistan İslâm Camiası" kurulabilir.
Bulgaristan'a geçtim. Bulgaristan'da da Müftülük denmiş? Hatta Müftülük sorusu orada sorun bile... Kelimeye baktığınızdaysa orada  anlam daralması seziliyor (Üsküp Müftülüğü, Tiran Müftülüğü, Manastır Müftülüğü, Prizren Müftülüğü...). "Camia" olmalıdır. ‘Müftülük' kelimesinin anlamı daha dardır.
Makedonyada da "müftülük" kelimesi kullanılmaktadır. Bunlarsa camiayı oluşturan kurumsal birimlerdir.


Romanya'dan bana bildirildiği gibi orada da müftülüktür. O da ‘camia' olarak anlamını genişletmeli.
Kosova'da durum Makedonya'dakinden farksızdır. Kosova Cumhuriyeti İslâm Camiası denmelidir.
Arnavutlukta Kurumun adı ‘Komuniteti Musliman i Shqipëris'tir. (Arnavutluk Müslüman Topluluğu).
Bendeniz camia kelimesini daha islami buluyorum. Ancak dilenirse dil özelliklerine göre bu ‘toplum' kelimesi olarak kullanılırsa ‘birlikten' daha doğru olur diye düşünüyorum.
Balkanlar genelindeki duruma bakıldığında ad dilin özelliklerine göre değişmelidir. Ama sanırım İslam kelimesi Müslüman kelimesinden daha bütünleştiricidir. Buna rağmen ‘camia' veya ‘toplum' demekte bir hata olamaz. Ortak çözümün aranmasında fayda vardır.
Arnavut gruplarından gelen iletilerde bazen Arnavut Müslüman Camiası diye yazılanlar da görülüyor. İslâm'da milli esasa dayanarak teşkilatlanma olamaz. Bu Ortodoks Hıristiyanlarda vardır? Onlarda Makedon Ortodoks Kilisesi, Sırp Ortodoks Kilisesi vs. vs. gibisinden bir durum gözlenir. O da onlara göre doğaldır. Mesela Arnavutluk Cumhurbaşkanı, 2009) Ramazan Bayramı kutlamasında, Arnavutlukta ve dünyada bulunan Arnavutların bayramını kutlarken, bütün Müslümanların bayramını kutlamayı unuttu! Ramazan Bayramı sadece Müslüman Arnavutların bayramı değildir!
Karadağ'da merkezde ad "İslamska Zajednica u Crnoj Gori" iken İşkodra Müftülüğü'nün adında İslâm sözü yerine Müslüman sözcüğü kullanılıyor! Bir bakıma kentin adıyla verilen firmayla devlet içi ayrılık yaşanmaktadır!

Arnavutçayı benden iyi bilenlere göre, Arnavutçadaki çözüm daha hoştur.
Bosna Hersek'te "Islamska Zajednica Bosne i Hercegovine", Hırvatistan'da "Islamska Zajednica u Hrvatskoj", Slovenya'da "Islamska Skupnost v Republiki Sloveniji" denmektedir. Farklılıklarımız çoktur. Bu konu da bile beliriyor aramızdaki farklılıklar.
Yeri gelmişken benim bir şiirimi buraya ekleyeyim:


her şey farklı
fark etmezken görmek farklı
sezmektendir farkı farklı
bir fark vardır fark değildir
fark etmektir kalmak farklı
          farkı farkta arasan da...
          farklı bakar herkes farka
          farklar vardır fark etmezsin
          farlılılık farklarında
                    farklıklara farklı güldük
                    farklı doğduk farklı gördük
                    bu yol hakka farklı gider
                    farklı çözdük farklı vardık
                              avni kulun senden farklı
                              farklılığa bakar farklı
                              farklılığı şu farktadır
                              farklı anlar yaşar farklı  (a. engüllü)

Buradan çıkaracağımız sonuç şu: adlandırmada aynı olmak gerekir! Genelde, "... ... İslam Camiası" olması şartı gözleniyor! Yani devletin adıyla birlikte ad da görülecektir. Biz hala teşkilatın ismi kargaşasında bulundukça, ileriyi düşünmekte büyük zorluklar yaşayacağımız gibime geliyor. Oysa toplantılar oluyor bu konuyu gündeme getiren yok maalesef!
Gazeteden öğrendim. ‘Balkan ülkeleri Diyanet İşleri Başkanları Üsküp'te buluştu' başlığıyla taşıyordu yazı. Şimdi yeni bir kelime gözlendi: 'diyanet'... O zaman görüşmenin daha acele olması gerekiyor. Balkan ülkeleri Diyanet İşleri Başkanlarının 5. İstişare Toplantısı Üsküp'te oldu. Toplantının görüştüğü konular gayet önemliydi. Ama kimsenin adda bütünleşme konusunun görülmeşülmesinin temel olduğu aklına gelmemiştir sanırım!
Burayı yazarken, Balkanlar İslam Camiası'nın oluşturulmasının gerektiğini aklımdan geçirmedim diyemem. Nedir ki, bu camia, en büyük Balkan ülkesi olan Türkiyesiz yapılamaz! Bunu bir Türk olarak değil, bir Müslüman olarak yazıyorum. Bunu yazarken de o camiaların benim gibi düşünmediklerini söylemiyorum.
Hepsine işin bu tarafını tekrardan hatırlatırken, aynısını sadece arzuladığımı dile getirebilirim. Arzuladığımsa bir gereksinmedir. Bunu gerçekleştirmek Balkan Müslümanlarının ortak görevleri olsa gerek! Bebndeniz bunu yazarken bir değişikliği fark ettim. Kanıt olarak Üsküp İsa Bey Medresesinin kızlar bölümündeki değişikliği size örnek olarak vermekteyim. Şimdi orada bir de ‘Dini' kelimesi eklenmiş. MC İslam Dini Camiası denmiş. Şu çirkinliğe bakın! İslamın din olduğunu bilmeyen mi var dünyada? İşin daha da çirkin olması için Medrese firması altında birahane reklamı açıkça belli oluyordu.
Buraya bir hikaye sığdırayım:
Hacdayız. Medinede'yken aramızdan biri orada alkolsüz biranın satıldığını görmüş. Gidip alalım teklifinde bulundu. Karşı geldim. Mübarek yerlerde onun dahi kullanılmasını doğru görmediğimi söyledim.ve devam ettim: ‘Onun adı üstünde... Bira... İçilecekse, inancıma göre yanlış olur... Ben almazdım' dedim. O söze katıldı: ‘Ben aldım' dediğinde, hızlı bir şekilde sordum: ‘Tadı nasıldı?' Bir türkü vardır bizde
Ben de gittim bir geyiğin avına
Geyik çekti beni kendi dağına
Tövbeler tövbesi geyik avına...
Hac'daydık geyik avında değildik! Karşımdaki geyik kendiliğinden düştü tuzağıma! ‘Aynı' diye cevap verdi.
Kastim bunu anlatmak değildi.
Camia kelimseine döneyim. Önerdiği kelimeyi içine sığdıran "Balkan İslâm Camiası" olarak daha iyi teşkilatlanmış oluruz sanıyorum. Daha sesli oluruz! Durumumuzu dile getirmekte ise daha güçlü oluruz.
Görüldüğü gibi "oluruz "kelimesini üç defa tekrarlamak zorunda kaldım?
Daha teşkilatlı, daha sesli, daha güçlü günlere doğru?