Daltulum Unutulmadı

Prizren’de Bahar Bayramların ilki Daltulum, bu yıl da, mütevazı olsa da, kutlandı.

Unutulmaya yüz tutan bu geleneğimiz onlarca yıl, başta sanatçımız Aluş Nuş olmak üzere araştırmacı yazarlarımız: Merhum Ahmet İğciler, Raif Vırmiça, Altay Suroy ve çok sayıda geleneklerimiz bekçisi tarafından yaşatılıyor.

Dün (14.03.2019) yağmurlu havaya rağmen Daltulum’da buluşan ‘gelenek bekçilerimiz’ bahara hoş geldin dediler.

Daltulum

Daltulum, Prizren’in Maraş semtinde, Acize Baba Türbesi’nin karşısına gelen tepenin adıdır. Gün, adını bu tepeden alır. Bütün kentin manzarası bu tepecikten rahat bir şekilde görülür. 14 Mart’ta Prizren halkı bahar bayramlarının ilkini kutlamak için, bir günlük erzaklarını yanlarına alarak, bilhassa Kurila’da ikamet edenler, Daltulum’a veya uzak mahaldekiler de evlerine yakın çayırlara çıkarlar. Daltulum’da geleneksel adaklar da yapılır. Adağı yerine gelmesi için oraya giden ana babalar yanlarına tesliça denilen bir çapa ve bol miktarda sarımsak alırlar. Adağının gerçekleşmesini isteyen kişi, yere sırt üstü yatar, el ve ayaklarını açar. Anne ya da babası vücudunun kenarından toprağı çapayla kazar ve toprağın kazılan yerlerine birer diş sarımsak koyar, aynı anda şu maniyi de okur:
sarımsak sarımsak sal da cit var ise kızımın (oglomon) hastalıgıni al da cit sarımsak sarımsak sal da cel yok ise kızımın (oglomon) saglıgıni ver da cel Geçen yüzyıl seyahatnamelerindeki gözlemlere göre, Türkler çocukları ‘göz değmesi’nden korumak için omuzlarına sarımsak takarlarmış. Yine Balkanlarda kötülüklerden, nazardan sakınmak için kapıya sarımsak sürme, hevenk olarak asma geleneği vardır. Eski Çin, Hint ve Eski Türk kültürlerinde de kötülükleri savmak için ve büyüye, kötü talihe karşı sarımsaktan medet umulmuştur. Bilhassa kokusu sebebiyle kötü ruhları insanlardan uzaklaştıracağına inanılmıştır.
Daltulum’a gidenler, yanlarına evlerde kaynatılmış yumurtaları da alırlar. Yemek zamanı  elince, ilkin yumurtalar tokuşturulur. Birçok insan yumurta bahsine girer, kimin yumurtası kırıldıysa o bahsi kaybeder. Kırılmayan yumurtalar Daltulum’un yüksek yerinden aşağılara bırakılır. Şenlikler akşama kadar sürer. Oğluna gelin arayan anneler için Daltulum tepesi  bulunmaz fırsattır. Güzelliklerini sergileme imkânı bulmuş ter ü taze kızlar Daltulum’da arz u endam ederler. Güneş kaybolup gölgeler uzamağa başlayınca ortalık tenhalaşır. Akşam kara perdesini yaymaya başlayınca, ortalıkta köpek havlamalarından başka ses kalmaz. (İğciler 2002: 65-66, Vırmiça 2008: 45).