Dingareti -Düğün

Yılların vazgeçilmezi  sünnet , evlililik düğünlerin iki çeşidi vardı  bura topraklarda : dingareti  ve düğünler.
Düğüne  selam ile  davet edilenler gelir , selamı olmayan gelmezdi , gelemezdi düğüne .Dingareti ve düğünün arasında tek fark düğünün davetli olması ve düğünde  davetlilere büyük sofralarda yemek verilmesi . Yemekler  gekleneksel olarak paça-müseka- yahni ( tava ) - sarma - baklava  ve tuzlu sütlaçtan oluşurdu .
Dinagareti adı verilen  düğünü bir hatırlayalım.
Düğün  sahibi tarafından mahalede uygun büyük bahçeli evi olan ev sahibi ile anlaşılarak "konak " alınırdı  komşunun evi. Düğün  akşamı geldiğinde  konak evin kapıları açılır , müzisiyenler ( Klarnet- Çümbüş - darbuka ) o güzelim halk oyunları nağmeleri bütün mahaleye yayılınca misafirler gelmeye başlardı. İsteyen gelebilir dost-arkadaş-komşu-vatandaş ,  davetiye yok , selam  yok.
Konak avlusunda  mahalenin FRONT'undan ( devlet tarafından  kurulmuş her mahaleye özgün kurum ) emanet alınan  tahta rahleler  dizilmiş  , kahveci mangalını yakmış düğün kahvesini hazırlamış ,düğünün çavuşu  dümencileri ayarlamış. Birileri misafir bekler birileri sohbeti başlatır - yöneltir , birileri kahve ( düğün kahvesi ) dağıtır. Birileri de çavuşun el kol işaretiyle hemen  devereye girmek gereğini yapmak için hazırda beklerler.Yakın dost  arkadaş  dingaretine gelir elinde   hediyelerini (tencere -tepsi ) hemen kapıda  karşılayan  görevliye teslim eder  konağa girer  yerini alırdı.
Düğünün çavuşu  gelen misafirleri izler düğünün gidişatını kafasında planlar. Misafirler arasında kim var kim yok diye bakar ,  sohbeti - müziği gözlemine göre yönlendirir. Bir de  düğünleri teke teke gezen gençler  konak kapısına dayanınca  çavuş hemen devreye girer , gençleri içeriye oyun oynamaları için davet eder müzisiyenlerden de  geleneksel halk oyunlarını çalmasını ister .
Halk oyunları oynanmaya başlar  , halaya oyunu bilenler  ( oyuncular ) katılır bilmeyenlerde kenardan oyuncuların adımlarını takip ederken bir sonraki oyun turuna kendisini hazırlar. Başlanır  yavaş yavaş adımlarla  halay ( ORO ) oynanmaya ,oyuncular takip eder birbirlerini , oyun adımları takip edemeyenler  elenir kendi kendisine . Hızlanır  ritim , adımları artık takip etmek oldukça zorlaşırken  halayda  sırf  "oyuncu"lar kalır  ve başlar  erkek halk düğünü oyunları oynanmaya , genelde kılıç oyunuyla bitirmek amacıyla . Oyuncular ter içinde alkış alır  düğüncülerden , ardına da bu tür düğünlerde tek ikram olan kahve içirilir gençlere .Gençler soluğu alır almaz  hemen başka bir mahalede başka bir düğüne  gider , gece boyu düğünleri gezerler. Düğün sahiplerinden takdir alır  Allah riza olsun derler gençlere  düğünümüzü şenlendirdiniz diye. Bundandır oyuncu kıtlığı yoktu erkekler arasında  yaz boyu dernek ( Cumartesi ) akşamları  düğünleri geze geze  profosionellere taş çıkartacak  niteliğe kavuşurlardı gençlerimiz.
Dingaretine yalnızca erkekler katılır , bayanlar komşu evlerin pencerelerinden izleyebilirdi  dingareti düğününü. Bayanların gençleri izlemesi ilerde  kendilerine , komşuları dostlarına olabilecek damat adaylarını görmesi önemliydi.Ovardalar - iyi oynayan gençler çok daha şanslıydı  evlilik konusunda.
Konakta olanlarla devam eder  halk oyunları , şarkıcı yada şarkı söyleyebilenler varsa aralarında  o güzelim  yöre türküleride  söylenirdi. Şakalar - espiriler yapılır herkesin yüzü gözü gülerken , işki masasına davet edilirdi yaşlılar.
Manga ( içki sofrası ) kurulur çay bardaklarında  bidonlarla alınmış rakılar dolar boşanırdı türküler nağmeleri yayılırken  bütün mahaleye. İçki- alkohol alamazdı her kim ister yada kendi keyfine içemezdi herkez  rakıyı. Düğün sahibi ve düğün çavuşu  yönlendirirdi kim nerde oturacak . Manga başına genelikle  bekrileri davet eder  etrafa da bizler gençler oturur izlerdik öğrenirdik içkinin nasıl içileceğini , sohbetin yapılışını , şarkı-türkülerin okunuşunu.
Mangada ,sinide ( büyük tepsi ) rakı ile doldurulmuş çay bardakları , yiyecek meze olarak düğün için kesilmiş hayvanın ciğerleri - işkembesi - bağırsakları düğün yemeklerınden artmış olan sarma - müsaka da gelirdi ara sıra mangaya meze olarak.
Sabahın erken saatlerine kadar sürerdi  içki sofrası . Sabah  ezanı  yaklaşırken izin istenirdi  düğün sahibinden "hayırlı uğurlu olsun " kutlamalar yapılırken bekriler müzisiyenleri yanına alır evlerine kadar müzik eşliği ile  giderlerdi.
Düğün çavuşu konak evini temizlemeye girişir dümencileri ile  . Tahta rahleler avlu kenarına dizilir , yada hemen emanet olan fronta götürülürdü. Bardak, yemek kablarını hanımlara  yıkansın diye teslim eder 3-4 saat sonra kadınlar için düğün yapılacak konağı tertemiz teslim ederdi kadın düğün çavuşuna.
Peki ya şimdi : Balkanların Kültür Mrkezinde  2012 de  düğünler ne alemde ?
Anlatamam , yazamam  . Hanımların  yarı  çıplak halerini mi , erkeklerin masa başında saatlerce oturmalarını mı , ikram edilen yemeklerin hicbiri bizim mutfağımızdan olmayışını mı , müziğin dijital olmasını mı , kuaföre - düğün salonuna arabayla gidip gelişi mi , halk oyunları adımlarını bilmeden halaya katılışını mi , kılıç oyunun oynanmayışını mı , yarı çıplak gelinlere pasta yedirişini mi , gelin ve damadın bizden olmayan dans oyunu oynayışlarını mı , kadınların iki düğüne aynı elbise giymeşini mi , düğünlerin özelikle sünet düğünlerinin sırf  kadınlara düzenlenmesi mi ,düğünlerin düğün salonunda önceden belirlenmiş saatler içinde oluşunu mu , o güzelim düğün adına banket deyişini mi , dört duvar arası tekbir bile doludüzgün çekilmeden  çocuğun sünet oluşunu mu , saat 20.00 de başlayacak düğünün saat 22.00 de başlamasına mı , kulaklarımızı çınlatan yüksek sesli amfi - hoparlörleri mi ,  ne yapayım herkes böyle yapıyor  moda bu babo moda savunmasına mı , bunları mı yazayım , yazık olur kaleme kağıda , karalamayayım daha iyisi . Bilemem , belki ilerde "banketçi " olduğumuzda yazılır "moda" uğruna .

Raif BUŞ
Haziran 2012