Dodik cumhurbaşkanı olarak kalacak, referandum 25 Ekim'de yapılacak

*BH’nin RS  Tarafı Parlamentosu karar verdi: Dodik cumhurbaşkanı olarak kalacak, referandum 25 Ekim'de yapılacak ve RS'nin bağımsızlığına ilişkin kararların hazırlanması için çalışmalar yapılacak*

Kaynak: Avaz.ba/ Antena M

- BH Sırp Cumhuriyeti Ulusal Meclisi, Referandum Yasası'nda referandumların yalnızca Cumhuriyet Seçim Komisyonu tarafından değil, aynı zamanda Sırp Cumhuriyeti Ulusal Meclisi tarafından atanan geçici bir komisyon tarafından da yürütülebileceği anlamına gelen değişiklikleri kabul etti.

- Avaz.ba'nın bildirdiğine göre, referandum düzenleme kararı da alındı. Referandum sorusu şu şekilde:

- *Seçilmemiş yabancı Kristijan Šmit'in kararlarını ve Bosna Hersek Anayasa Mahkemesi'nin Sırp Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı aleyhine verdiği kararları ve Merkez Seçim Komisyonu'nun Sırp Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Milorad Dodik'in görevinin iptali kararını kabul ediyor musunuz?*

- Her iki gündem maddesi de iktidardaki çoğunluk milletvekilleri tarafından oylanırken, muhalefet desteklemedi.

- Referandum bu yıl 25 Ekim'de yapılacak ve geçici bir komisyon tarafından yürütülecek.

- RS Ulusal Meclisi, daha önce özel bir oturumda, RS Cumhurbaşkanı Milorad Dodik'in görevinin sona ermesine ilişkin bilgi başlıklı maddeyle ilgili kararları kabul etmişti.

*Muhalefet bu tür kararların kabul edilmesine karşı çıktı.*

- İlk karar, Bosna Hersek Merkez Seçim Kurulu'nun görev süresinin sona ermesine ilişkin kararıyla ilgili kararın kabul edildiğidir.

- İkinci maddede, Yüksek Temsilci yönetiminin kararlarını anayasal-siyasi krizin temel nedeni, hukukun üstünlüğü ve anayasallık ve meşruiyet ilkelerinin ihlali olarak nitelendirip, her yönüyle reddettiklerini belirtiyorlar.

- Bir sonraki maddede ise, Christian Schmidt'i ve kararlarını kabul etmediklerini, zaten yerleşik bir söylemlerinin parçası olan "keyfi olarak kendini Yüksek Temsilci olarak sunduğunu" belirtiyorlar.

- Dördüncü maddede ise, Milorad Dodik'in geçen ay mahkemede bulunmasına rağmen, anayasaya aykırı buldukları Bosna Hersek Mahkemesi kararlarını ve Yüksek Seçim Kurulu'nun görev süresinin sona erdirilmesine ilişkin kararını reddediyorlar.

- Beşinci maddede- Kristijan Šmit adlı seçilmemiş bir yabancının kararına dayanarak karar verildiği, bunun yasal olmadığı ve reddedildiği  belirtmektedir.

- Altıncı maddede ise, Dodik'in eski cumhurbaşkanı olmasına rağmen, RS Cumhurbaşkanlığı görevini tam yetkiyle sürdürmesi talep edilmektedir.

- Sırp Cumhuriyeti Ulusal Meclisi, Sırp Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı için erken seçim yapılması olasılığını reddetmektedir. Ulusal Meclis, Sırp Cumhuriyeti'ndeki tüm siyasi aktörlerin, siyasi partilerin ve bireylerin Cumhurbaşkanlığı için erken seçimlere kayıt yaptırmamalarını talep etmektedir. Ulusal Meclis, bu tür seçimlere kayıt yaptırmanın ve katılmanın Ulusal Meclis'in tutumlarının ihlali, anayasal dengenin ihlali ve Sırp Cumhuriyeti'nin Dayton Barış Anlaşması'na taraf olarak feshedilmesi anlamına geleceğini yedinci maddede belirtmektedir.

- Yerel özyönetim birimlerinden (belediyeler ve şehirler), Sırp Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı için erken seçimlerle ilgili herhangi bir faaliyette bulunmamalarını talep etmektedirler.

- Ayrıca, Bosna Hersek Anayasa Mahkemesi'nin, yüksek temsil organını iktidar sahibi olarak Bosna Hersek anayasal sistemine dahil etmeyi amaçlayan kararlarını da reddetmektedirler. Bu karar, Bosna Hersek Anayasa Mahkemesi'ni tamamen reddettikleri önceki kararlarıyla çelişmektedir.

- Sırp Cumhuriyeti Ulusal Meclisi, Sırp Cumhuriyeti'ni, tüm vatandaşların Bosna Hersek Anayasası'na dayalı kolektif ve bireysel haklarını kullandığı, Sırp halkının kurumsal bir çerçevesi ve devlet hukuku öznesi olarak sürekli olarak ortadan kaldırma ve lağvetme girişimlerini kabul etmemektedir. Ulusal Meclis, Sırp Cumhuriyeti'nin Dayton Barış Anlaşması ve tüm eklerine taraf olduğunu hatırlatır. Cenevre ve New York İlkelerinin uyumlaştırılması sırasında da teyit edilen taraf statüsü göz önüne alındığında, Sırp Cumhuriyeti'nin Dayton Barış Anlaşması'nı koruma hakkı ve yükümlülüğü vardır - 10. maddede belirtilmektedir.

- Ayrıca, "yargı baskısının" amacının, Bosna Hersek Anayasa Mahkemesi'nin mülkiyet konusundaki kararları oldukça açık olmasına ve mülkiyetin ilgili birimlere ait olmamasına rağmen, "RS mallarına el koymak" olduğu belirtilmektedir.

- 12. madde, Sırp Cumhuriyeti Ulusal Meclisi Koleji'ne "Sırp Halkı ve Sırp Cumhuriyeti'nin Kendi Kaderini Tayin Hakkı Hakkında Karar"ın metnini hazırlaması talimatını vermektedir. Son maddede ise, kararların kabul edildikleri gün yürürlüğe gireceği belirtilmektedir.

***

-*Bu gelişme ile ilgili değerlendirme notu:_*

- Sırp Cumhuriyet parlementosu tarafından alınan yasalara aykırı bu referandum kararı, Bosna-Hersek'in toprak bütünlüğünü ve siyasi istikrarını tehdit eden bir gelişme olarak görülmektedir. Uluslararası toplumun ve Bosna-Hersek'in merkezi hükümetinin tepkileri, bu tür ayrılıkçı girişimlerin kabul edilemez olduğunu ortaya koymaktadır.

- Sırp Cumhuriyeti'nin bu adımları, bölgedeki etnik gerilimleri arttırmasından endişe duyuluyor ve Bosna-Hersek'in huzurunu olumsuz etkileyebilir. İç çatışmalara sebebiyet vermesi riski barındırıyor. Bu nedenle, diyalog ve uzlaşı yoluyla çözüm arayışlarının öncelikli olması gerektiği değerlendirilmektedir. 

- Bu anlamda Türkiye'nin Bosna-Hersek'te EUFOR kapsamında bulunan Fatih Sultan Mehmet Kışlası bölge güven ve istikrarı için hayati bir önem arzetmektedir.

Fatih Sultan Mehmet Kışlası, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Bosna-Hersek'teki EUFOR (Avrupa Birliği Barış Gücü) misyonu kapsamında görev yaptığı önemli bir askeri tesistir. Zenica şehrinde yer alan bu kışla, adını 1463 yılında Bosna'yı Osmanlı topraklarına katan Fatih Sultan Mehmet'ten almıştır.

*Konum ve Tarihçe*

Zenica, Bosna-Hersek'in dördüncü büyük şehri olup, başkent Saraybosna'nın yaklaşık 70 km kuzeyindedir. Kışla, başlangıçta Zenica Çelik Fabrikası'nın binalarında faaliyet göstermiş, ancak 16 Haziran 2005 tarihinde yeni inşa edilen tesisine taşınmıştır. 

*Türkiye'nin BH EUFOR'daki Rolü*

- Türkiye, Bosna-Hersek'teki barış ve istikrarın sağlanmasına yönelik uluslararası çabalara 1993 yılından bu yana aktif olarak katılmaktadır. Türk askeri birlikleri, başlangıçta BM Koruma Gücü (UNPROFOR), ardından Barış Uygulama Gücü (IFOR) ve Barış İstikrar Gücü (SFOR) bünyesinde görev yapmıştır. Aralık 2004'ten itibaren ise EUFOR Althea operasyonu kapsamında faaliyetlerini sürdürmektedir. 

- Fatih Sultan Mehmet Kışlası'nda konuşlu Türk birliği, EUFOR'un barışı destekleme görevleri çerçevesinde bölgedeki güvenlik ve istikrarın korunmasına katkı sağlamaktadır. Ayrıca, Türk askerleri yerel halkla ilişkileri güçlendirmek amacıyla çeşitli sosyal ve kültürel faaliyetlerde de bulunmaktadır. 

*Stratejik Önemi*

- Kışlanın ismi ve konumu, Türkiye'nin Bosna-Hersek ile olan tarihi ve kültürel bağlarını yansıtmaktadır. Fatih Sultan Mehmet'in Bosna'yı fethetmesiyle başlayan bu ilişki, günümüzde barışın korunması ve bölgesel istikrarın sağlanması yönündeki çabalarla devam etmektedir.

- Fatih Sultan Mehmet Kışlası, Türkiye'nin Balkanlar'daki barış ve güvenliğe verdiği önemin somut bir göstergesidir.

_M. Tevfik Yücesoy_