Dodik, Holokost’u siyasi amaçla çarpıtıyor

Times of Israel’de yayımlanan kapsamlı analizde, Bosnalı Sırp lider Milorad Dodik’in Washington’daki temasları sırasında Holokost hakkında yaptığı açıklamalar ayrıntılı biçimde incelendi. Yazıda, Dodik’in Boşnakları Holokost’un “hevesli destekçileri ve katılımcıları” gibi göstermeye çalıştığı, bunun ise tarihsel gerçeklerin seçici ve kasıtlı bir biçimde çarpıtılması olduğu savunuldu.

II. Dünya Savaşı bağlamı
      •1941–1945 arasında Hırvat Ustaşa rejimi (Nazi Almanyası’nın müttefiki) Sırplara, Yahudilere ve Romanlara karşı soykırım uyguladı.
      •Jasenovac toplama kampında 80.000–100.000 arasında insanın öldürüldüğü belirtiliyor.
      •1941’de Bosna-Hersek’te yaklaşık 14.000 Yahudi yaşarken, 1945’e gelindiğinde 12.000’i hayatını kaybetmişti.

Boşnakların rolü: Tek boyutlu değil

Analiz, bazı Boşnak figürlerin Ustaşa yönetiminde yer aldığını ve 1943’te kurulan SS Handžar Tümeni’ne katılım olduğunu kabul ediyor. Ancak bunun tüm Boşnak toplumunu temsil etmediği vurgulanıyor.
      •Boşnakların bir bölümü Tito’nun Partizan hareketine katıldı.
      •1941 sonlarında Bosnalı Müslüman dinî liderler, Ustaşa zulmünü kınayan bildiriler yayımladı.
      •Bazı yerel milisler hem Ustaşa hem Çetnik saldırılarına karşı savunma amaçlı kuruldu.

Yahudileri kurtarma örnekleri
      •İmam Derviş Korkut, Saraybosna Agadası’nı Nazilerden sakladı.
      •Hardaga ailesi, Yahudi Kabiljo ailesini korudu; 1990’lardaki Saraybosna Kuşatması sırasında Kabiljo ailesi de Hardagaları kurtardı.
      •Yad Vashem tarafından “Uluslararası Dürüstler” listesinde Bosna-Hersek’ten 49 kişi yer alıyor; bunların 28’i Boşnak.

Çetnikler ve Sırbistan’daki işbirlikçi yapı

Analizde ayrıca, Çetniklerin bazı bölgelerde Boşnak sivillere saldırdığı; Nazi işgali altındaki Sırbistan’daki işbirlikçi yönetimin de Yahudilerin yakalanmasında rol oynadığı ifade ediliyor.

Güncel bağlam

Yazı, Holokost’un çarpıtılmasının (IHRA tanımına göre “Holokost inkârı ve tahrifi”) siyasi amaçlarla kullanılmasının tehlikeli olduğunu vurguluyor. 7 Ekim 2022 sonrası artan antisemitizm ortamında yarı gerçeklerin daha da zararlı olabileceği belirtiliyor.

Sonuç olarak analiz, Dodik’in açıklamalarının tarihsel bağlamdan kopuk, seçici ve siyasi hedeflere yönelik olduğu görüşünü savunuyor; Holokost’un tarihsel doğruluk ve ahlaki sorumluluk çerçevesinde ele alınması gerektiğini ifade ediyor.

(Haber düzenleme: M.Tevfik Yücesoy)