EKMEK-Raif Buş

EKMEK

 ******Kolomoç ( mısır ) ekmeği  , Tepsi ekmeği , ev ekmeği , somon , francula , hüçümet ekmeği , pitayka , simit , karışık , cevrek , kifle, topli ....

Balkanların bir köşesinde bir kasaba mahalesinin tam köşesinde yaşıyorum şimdilik. Boş gezenin boş kalfası gibi geziyor gördüklerimi not alıyorum . Karnımı doyurmak için  bura imsanların açık yürekliğine sığınıyorum , dolayısıyla  aç değilim  Hazreti Hızır sayesinde. Örf ve adetler yoğun bir şekilde mevcut. Evin hanımı yemeği hazırlarken  yemek yiyecekler  sayısından bir fazla tabak yemek hazırlıyor. Buna da Hazreti Hızırın  nafakası diyorlar. Biri kapıya dayanır, biri tam yemek zamanı  misafir gelir diye, gerekenden  bir tabak fazlası  pişiriliyor yemekler. Ekmekler de genelde evde yoğuruluyor  mahale fırınında pişiriliyor. Ekmek çok  önemli, ekmek yemeden  yaşayamıyor  buradakiler.
Buralarda  sofraya yemek yemek için değil ekmek yemek için oturuluyor. Kimse sizi hadi yemek yeyelim diye davet etmez . Edecekse hadi ekmek yeyelim diye davet eder. Yemek yedin mi diye de sormazlar, ekmek yedin mi diye sorarlar. Sofraya ilk önce ekmek, su servis edildikten sonra yemekler geliyor . İki önemli husus var  sofrada. Sofrada olan en yaşlısı bismillahi der yemeğe başladıktan sonra  ötekiler  başlar yemeğe. Etsiz yemeğe de yemek  denilmez buralarda. Öyle  sizin bildiğiniz kuş başı  kesilmiş etlerden değil, büyük parça etler yemeğin içinde. Ulice ( en yaşlı olanı ) sofranın ortasında  olan tencerededen etleri birer birer alır herkesin önüne  koyar. Yağlıymış, kemikliymiş  diye kimse  itiraz etmez. Ekmek te aynı şekilde  dağıtılır  önce bayat ekmekler yenilir, taze fırından çıkmış ekmeği pek fazla göremesin sofrada. Bugün pişirilen ekmek yarın yenilir mantığı var.
İster istemez ekmekler dikkatimi çekiyor. Hele o mahale fırınları yanından geçerek o ekmek kokusu unutulmaz bir his yaratıyor . Fırınlara giriyor fırıncılar ile  konuşuyor, herkesin kendine göre bir hikayesi var. Genelde  aile  yadıgarı fırıncılık . Elden ele, nesilden nesile taşınıyor  fırıncılık. Kimileri 100 yıl diyor kimileri kendimi bildim bileli biz fırıncıydık hala da fırıncıyız diyor.
Beyaz işlenmiş undan yapılan ekmekleri  madi durumları iyi olan  aileler, yarı beyaz  orta, kara ve mısır ekmeğini de fakirlerlerin sofrasında görülüyor genelde.
Mısır ekmeğin tarifini  soruyom. Kolomoç ekmeği işte, kolomoç (mısır )  ekmeğinin  tarifi mi olur derken gülüyorlar aralarında karşımdakiler. Somon, francula,  onların  var tabi ama nerde, bizden uzak be kardeş  anca zengin düğünlerinde yeriz, hem de nasıl yeriz.
Kolomoç ( mısır ) ekmeği, Tepsi ekmeği, ev ekmeği, somon, francula, hüçümet ekmeği, pitayka, simit, karışık, cevrek, kifle, topli da var fırınların hemen hepsinde.hepsi börek çörek misali yapılıyor  çeşitli hamurlardan.
Yıllar sonra  Piza, hamburger ekmeği de almış yerini fırınlarda, ben  hala  o mahalenin o evinde kalıyom. Örf ve adetler  unutulmuş, Hazreti Hızır uzun zamandır  buralara ayak basmamış. Karnım aç, açlığımı gidermek   için mahalenin köşesinde fırına doğru yürüyorum. En azından  o güzelim ekmek kokusundan  aç karnım  ziyafet çeker mantığıyla. Yürüken de karşımdakilere selam veriyor  aleyküm selam alamıyom. Fırına gelir gelmez aldığım emeklilik  maaşımla satın alıyorum diyabet ekmeğimi.
Yaşlı  bir adam  ekmeğini almış eline  tam fırın  kapısında olan binek taşında oturmuş  etrafa bakınıyor. Selam verdik selamımızı da aldıktan sonra, aco ( amca ) dedik  hatırını sorduk. İyiyimiş sağlığın da şikayetçi değil. Birden bire ekmeği anlatmaya başlıyor. Bak dakom ( oğlum ) bu ekmegi cürimisin ben  cenç içen  bu ekmek  bir kiloydi, sora karar cetırdi hüçümet ekmekler  800 gram olacak, sora 400 gram dedilar şindi da 300 gram demişlar. Ben  o cünden bucune kadar  hep buradan ekmek aldım, aldım da ekmekler hep ayni büklükte, ne da bük ne da küçük. Bi kilolog ekmek ta bukadar büyig idi  300 gram da  ayni büklükte. Hep şaşırdım  nasıl oli bu iş. Hala cün bucun anlayamadım nasıl yapaylar  bu kadar az unlen bukadar bük ekmegi.
Yaşına saygımdan dolayı üstüne gitmedim  dediklerinin ama  amcanın haklı olduğu  aşikardı. Ekmek hamuruna önceleri un-tuz-maya  eklenirken, günümüzde çeşitli kimyasallar ekleniyor diye nasıl anlatabilirdim yaşlı amcaya. Yada  kolomoç ( mısır ) ekmeğinin  buğday bembeyaz ( kimyasallar ile beyazlatırlmış, kansere yol açacak kimyasallar ile  tutulan ekmek hamurunu ) ekmeğinden daha ucuz olduğunu nasıl izah edeyim. Amcam  biliyor zaten  yıllarca  fakirlerin maddi olanaklar yüzünden mısır ekmeği yediklerini, mısır ekmeği yenilen evlerin fakir olduklarını biliyor amcam. Günümüz de de mısır ekmeğin yalnızca zenginler ( sosyete ) olan ailelerin yediğini de biliyor. Çavdar - kepek ekmeği  fakirlerin  ekmeği odluğunu da bilmez mi.
Kendisine teşekkür ediyor  peynir zeytin almak üzere giriyom  karşıki markette. Gerçi kepek ekmeği peynir zeytin  hiç mi hiç birbirini tutmuyor.
Maalesef kepek ekmeği yemeğe  devam ta ki bir yerlerde  o güzelim somon yada franculayı bulana kadar yaşıyacam " yukarıya inerken " Balkanlarda

( "NeDeN , yukarıya İnİyOrUz  "  ****  öyküler dizisinden )

Raif BUŞ
Ekim 2012