Emeklilerin Umudu

Kosovalı Grudiççiftinin iki ay önce Sırbistan'a karşı emekli davasını kazanması üzereStrasbourg Mahkemesi, Kosova emekli maaşlarını ödemekle Sırbistan'ı yükümlükılmıştı. Strasbourg Mahkemesi, Kosova'da uluslar arası yönetim uygulandıktansonra Arnavut, Sırp, Boşnak ve diğer emeklilere kalan borçların sözkonusuolduğunu duyurdu.  Sırbistan Çalışma ve Sosyal İşleri Bakanlığı,Kosova'dan Sırbistan Emekliler Sigortası Fonu'na  ödeme yapılmadığı veemekliler evraklarına erişilmediği için yükümlülüğü yerine getiremediklerinibelirtmiş olsa da Strasbourg Mahkemesi, emeklilerin suçu olmadığınıvurgulayarak böyle bir karar aldı.

Strasburg'dabulunan Avrupa Adalet Divanı'nın Sırbistan'ı Mitroviça'lı Grudiç çiftinin 13yıllık emeklilik maaşının ödenmesine mahkûm etmesi, Kosovalı binlerce emekliyeparalarını geri alma umudu doğurdu.  Durum böyle olunca, Strasburg'abelgelerini göndermek isteyen binlerce emekli Kosova'daki emeklilerderneklerinin kapılarında bir aydan fazla bir süredir kuyruk oluşturmaya devamediyor. 

Bu girişimibaşlatan Prizren'deki Emekli ve Malulen Emekliler Derneği Başkanı Şaip Laloş debu konuyu çözüme ulaşana kadar, sonuna kadar götürmeye niyetli olduğunuaçıklıyor.

Konuşmasınındevamında Laloş,  şöyle diyor:

"Biz Prizrenlihukukçularla bu konuyu uzun zaman danıştıktan sonra üzerimize aldık vebelgeleri toplamaya kalkıştık. Savaştan önce emekli olanların belgelerini kabulediyoruz" diyerek, kişilerden emekli olduğuna dair belge, iki makbuz, üç kimlikbelgesi istediklerini belirtti. Şayip, "İki dosya hazırlıyoruz. BiriStrasbourg'a diğeri de eğer Sırbistan'a göndermemiz lazım olursa diye alıyoruz.Şimdilik Sırbistan'ın bizim girişimimize nasıl tepki vereceğini bekliyoruz.Onlar da Sırbistan ve Kosova arasında var olan bu sorunların bitmesini istiyor."

Prizrenlisanatçı ve uzun yıllar gümrükte çalışmış olan emekli Fadil Şalyan emeklilikmaaşlarının bir gün mutlaka verileceğine inancını yitirmemiş:

"Otuz yılçalıştım. 1997 yılında beyin kanaması geçirdiğimde emekliye ayrıldım. Oyıllarda emekli maaşımı ayda iki defa alırdım. Savaş sırasında maaşlarımızkesildi. On günden bu güne kadar maaş alamıyoruz, bunca yıl verdiğimiz emek,ödediğimiz emekli primleri boşuna gitmiş oldu."

Savaştan sonraemeklilik maaşını Belgrat'tan alamaya devam edenler olduğunu belirten Şalyan,kendisinin de bu girişimde bulunduğunu ancak istenilen şartlar kendisineuymayınca almaktan vazgeçtiğini söylüyor:

 "Savaştansonra Belgrat'tan maaşını alanlar var. Ben de bizzat gidip ilgilendim ancakbana Sırbistan vatandaşlığına geçmem gerektiğini söylediklerindevazgeçtim.  Ancak bugünlerde devam edan diyalog görüşmelerinde bu sorunada bir çözüm getirileceğini umut ediyorum."

 Otuz yılçalıştıktan sonra emekliliğinin tadını çıkarması gerektiği bir dönemde eldeavuçta bir şey olmaması çok kötü olarak değerlendiren Şalyan,  "Emeklilikmaaşım birkaç yıl önce 60 Avro ödeme ile başladı şimdi 112 Avro oldu. Allahaçok şükür hasta değilim ilaç almam gerekmiyor.  Ama çok zor durumda olantanıdıklarım var" , zorda olanların Allah yardımcıları olsun diyen Şalyan, birde duruma bir boyun eğiş ve kabulleniş olarak "kader" deyip geçiyor.

KosovaHükümeti Çalışma ve Sosyal İşleri Bakanı Nenad Raşiç, çok iyimser değil. Raşiç,tüm bunu Sırbistan'ın yapmış olduğu bir siyasi oyun ve teslim alınan belgelerinStrasburg ya da Belgrat'a ulaşması için yapılan ödemelerin para ve zaman kaybıolarak görüyor. Emeklilerin tarafında olduğunu ve var olan sorunun bir anönce kalıcı çözüme ulaşmasını istediğini belirten Bakan Raşiç, bu konununKosova ile Sırbistan arasında Brüksel'de devam eden görüşmelerde ele alınmasıgerektiğinin altını çiziyor.

Şaip Laloş isebakanın bu açıklamalarını eleştirerek, bakanın yapmış olduğu her açıklamayıtakip ettiklerini ancak bakanın "Kosova mı yoksa Sırbistan bakanı mı?" olduğunukendilerine sorduklarını söyleyerek konuşmasının devamında,  "Sırbistan'ınbakanı ise anlatsın biz de başka yollara başvuralım. Yok, eğer bizim bakanımızise bu sorunun çözümü için gelip bizimle beraber çalışmalıdır. Kendisi bugünekadar Kosova'nın çıkarı için herhangi bir çalışmada bulunmadı. Biz kendisindenbir şey beklemiyoruz " dedi.

Emeklilerödenmemiş maaşlarını almak isterken 1999 yılından sonra emekliye ayrılmasıgerektiği takdirde ayrılamamış olan ve 30 yılın üstünde çalışıp hala 65 yaşıolmayan diğer bir kategori de  henüz üstünde durulmayan bir kategori.

Altmış ikiyaşında olan Agim Fişar "Kosova Vera " şirketinde uzun yıllar çalışmış.Savaştan sonra da çalışmalarına devam eden firma 8 yıldır çalışmıyor veyıllarca emek veren işçiler kendilerini maaşsız sokakta buldu. Tabii yaşları 65olmayan çalışanlar emekli maaşını da alamıyor. Agim Fişar de bunlardanbiri.  Yaşının iş aramak için uygun olamadığını söyleyen Fişar "bizibuzluğa koysunlar, yaşımız 65 olunca çıkarsınlar" diye de esprili bir dillebulunduğu durumu anlatmaya çalışıyor.

İşsiz veemekli maaşına da sahip olmadığı halde devletin kendilerinden her şeyi istemeyedevam etmesini de yadırgan Agim Fişar, her ay su, elektrik gibi yüklüfaturaların kendilerine geldiğini hatırlatıyor.

SırbistanCumhuriyeti Emekli ve Malulen Emekliler Sigorta Fonu, emeklilik ödemetaleplerini almaya başladığını duyurduğundan bu yana Kosovalı emeklilerinbirçoğu belgelerini ilgili kurumlara  gönderiyor.

 Savaştansonra emekliye ayrılması gereken henüz 65 yaşı da olmayan şahıslarla ilgiliŞaip Laloş, o kategorideki kişilerle ilgili kararın Kosova meclisinde çıkacakEmekliler Yasası ile ilişkilendirilmesi gerektiğini söylüyor ve Kosovaiçerisinde haklarını araması gerektiğini belirtiyor. Bunu Kosovalı yetkililerinde böyle ifade ettiğini belirten Şaip Laloş,konunun çözüme ulaşacağı konusunda umutlu olduğunu belirtti.

Kosova'danaylık ortalama 60 ila 112 Avro maaş alan ve sayıları 170 bini geçen emekliyeSırbistan'ın ne kadar borcu olduğu kimse kesin olarak bilmiyorken   1 ila5 milyar Avro arasında olduğu tahmin ediliyor