En Pahalı Yazar Kasa Kosova'da?

Kosova'daki esnaf yazar kasalarla sorun yaşamaya devam ediyor. KDTP Milletvekili Fikrim Damka bundan bir yıl önce bu sorunu meclise taşımış olsa da bu konunun iyileştirilmesi konusunda bir gelişme yaşanmadı.
 
Tüm Avrupa ekonomik sıkıntılar ile boğuşurken ekonomik kalkınmasının Avrupa'ya bağlı olduğu Kosova'da esnaf geçen yıl uygulamaya konulan yazar kasalardan şikâyetçi.

Savaştan önce bir atölyeye sahip olan ancak yaşanan sıkıntılar atölyenin kapatılmasına ve şimdi ancak bir dükkan işleten İbrahim Refeya ekonomik sıkıntılardan yakınıyor. Esnafın bir araya gelmesi ve sorunlara ortak çözüm aranması için Prizren'de iki derneğin kurulduğunu söyleyen Refeya,  ancak esnafın üye olmadığını ya da üyeliğin yükümlülüklerini yerine getirmediğini  bundan dolayı de derneklerin faaliyetlerini hayata geçirmekte zorlandığını belirtiyor.
Refeya, " Dernekler esnafların sorunlarını bir yere toplar ve onları devlete anlatır. Devletten, hükümetten alınan tedbirleri esnafa bildirir. Oysa şimdi ne dernekler görevini yapıyor ne de devlet görevini yapıyor. Devlet derneklere bilgi vermiyor, dernekler de doğru düzgün çalışamadığı için o bilgileri esnafa veremiyor" diyor.

Yazar kasalardan esnafın yakınmasını meclise taşıyan TBMM Millet vekili Fikrim Damka, esnafın şikayetlerini haklı buluyor.

Damka, " Bu sorunu biz mecliste de dile getirdik. Esnafın, özellikle Prizren esnafının, Ekonomi Bakanlığının almış olduğu kararla herkes yazar kasalara sahip oldu.  Esnafımız aşırı yüksek bir rakamda bu kasalara sahip oldu. Yaklaşık olarak 700 Avro kasalar için ödendi. Devletin kalkınması için kendine düşen görevi yerine getirebilmek için esnaf bu parayı cebinden çıkarıp kasalara sahip oldu" dedi.

Fahiş fiyatta satılan yazar kasalara sahip olan esnafın, bölge ülkelerde 130 Avro civarında alındığı iddia edilen yazar kasalara yılda bir defaya mahsus bir de bakım-onarım yaptırması gerekiyor. Damka bunun da ayrı bir sorun oluşturduğunun altını çiziyor.

Milletvekili Damka  "Bu bakım-onarım payı iki şirketin elinde bulunuyor. Ve her yıl yaklaşık olarak 120 Avroluk bir bakım-onarım parası alınıyor. Bir şekilde hava parası alınıyor. Bu da var olan ekonomik şartlarda esnaf için ağır bir yükü teşkil ediyor" diyerek yapılan bir günlük  bakım karşılığında her dükkan sahibinden bu meblağının alınmasının büyük bir haksızlığı teşkil ettiği üzerinde duruyor.

İbrahim, " çıksın biri bugün aynı şeyi kasayı getirenlerle de konuşsun eğer sattığı kasayı 600 Avro gümrük ödediğini ispat ederse ben 1200 avro ödemeye hazırım. Hadi 600 Avroyu ödedin, sene başında da 100 Avroluk bir bakım yatırmamızı istiyorlar. Bunlara esnaf dayanmaz. Esnafın bu kadar kazancı yok. Piyasa durgun.

Geçiş döneminde ekonomideki değişiklileri  küçük esnafın fark edemediğini belirten Refeya, çok büyük şirketlerin ortaya çıkmasıyla küçük esnafların sabun gibi eridiğini söylüyor.

Refaya, " Esnaf bir sermaye bütünleşmesini beceremedi. Bizlerde öyle bir alışkanlık yok. Bende 50 bin Avro varsa, 100 kişide 50 bin Avro varsa toplamı 5 milyon Avrodur. Bu parayla büyük bir market açılabilirdi. Bizde hala beraber çalışma fikri oturmuş değil. Oysa Avrupa'da 300-400 sene önce bu olaylar olmuş"

İşin baştan hatalı başladığını belirten KDTP Milletvekili Fikrim Damka, "Kasalar iki şirketin olunca bu bir çeşit monopoldür. Monopol olunca da fiyatlar otomatik olarak çok yüksek oluyor. Balkanlarda hiçbir ülkede yazar kasalar için 700 Avroluk bir rakam ödenmiş değil.  Her ülkede esnaf kasalara sahip ancak 200-300 Avro ödenmiş, oysa bizde bu 700 Avro'ya çıkıyor. Bunun da büyük haksızlık olduğunu düşünüyorum"  dedi.

Esnaf yüksek fiyat ödemekten yakınırken durumun yeniden gözden geçirilmesini istiyor.