EUobserver: Kosova'nın AB Üyeliğinin Geleceği Belirsiz

Saygın internet portallarından EUobserver'de yazar Andrew Rettman Kosova hakkında bir değerlendirmede bulundu. Makalede Kosova'nın AB perspektifinin mevcut olmasına rağmen olası zorluklara dikkat çekiliyor.

Kosova Avrupa Birliği'ne (AB) vizesiz seyahat ve esaslı bir ticaret anlaşması imzalanması konusunda iyimser. Ancak beş AB üyesi Kosova'yı tanımadığı düşünülürse resmi bir ticari anlaşmanın nasıl mümkün olabileceği konusu belirsizliğini koruyor.

"İyi bir yoldayız. Yaz sonunda vize kolaylığı ve AB pazarına erişimle ilgili bir diyalog başlatacağız," diyen Kosova Başbakanı Haşim Thaçi EUobserver'a kısa bir süre önce verdiği röportajda "Beş AB ülkesi bizi tanımamış olsa bile AB bir bütün olarak bizim için bu ortak perspektife sahiptir" şeklinde konuştu.

AB standartlarına uyum vakit alacak. Vize konusunda ise Kosova daha henüz düzgün bir nüfus sayımı kaydına sahip değil ve ABD geçen hafta ülkeyi insan kaçakçılığında önemli noktalardan biri ilân etti. Ticarete gelince, AB'nin temmuzda Kosova'ya bir ekip göndererek konuyla ilgili gerçek bilgileri toplamaya çalışacak.

Vize anlaşması Kosovalılar için moral kaynağı olacak çünkü çoğu komşu ülkeler serbestçe AB'ye girip çıkarken kendilerinin dışlanmasından korkuyorlar.

Ticaret anlaşması ise siyasi açıdan çok önemli. AB ve Kosova arasındaki ikili anlaşma iki taraf arasındaki ilk sözleşme olabilir ve aynı zamanda AB'ye giriş için kilit önemi haiz müstakbel İstikrar ve Ortaklık Anlaşması'na dönüşmesinin yolunu açabilir.

Vize anlaşması için yasal bir çözüm yolu mevcut.

Kosova AB'nin ülkeler, unsurlar ve bölgesel otoriteler listesine 2009'da girdi. Buna göre "Kosova bölgesi" için vize gerekli görülürken Kosova'nın statüsü konusunda herhangi bir ön yargıda bulunulmadığı not edildi. AB'nin 27 üye ülkesi şimdi "ortak bir tutum" izleyerek vize muafiyeti getirilen ülke, bölgesel otorite ve unsurların bulunduğu ikinci bir liste hazırlayacak.

Ticaret anlaşması için, Kosova'nın sözleşmede meşru taraf olabilmesi için ne yapılması gerektiği konusu ise bir muamma.

Kosova'yı tanımayan ülkelerden biri olan İspanya, Kosova'nın "özel bir durum" arz ettiğini belirterek Avrupa Komisyonu'nun "özel bir çözüm" üzerinde çalıştığını açıkladı. AB kurumlarında görevli bir yetkili ise "Zoru kolay yapmakta üstümüze yok. Belki bir bildirge yanında legal bir anlaşma olabilir ve ticaret sözleşmesi yalnızca bu anlaşmaya uygulanabilir ama statüye uygulanmaz" şeklinde konuştu.

Romanya da Kosova'yı tanımayan bir diğer AB üyesi. Romen yetkililer çözümün "tarafsız statü" ile olması ve Birleşmiş Milletler 1244 sayılı kararını karşılaması gerektiğini ileri sürüyor. 11 yıl önce alınan karara göre Kosova Eski Yugoslavya Federal Cumhuriyeti'nin bir parçası olarak biliniyor. Ancak Eski Yugoslavya 2005'te parçalandı ve şu an böyle bir ülke bulunmuyor.

Slovakya BM'nin 1999'da Kosova'ya istikrar getirmek üzere oluşturduğu UNMIK örgütünün ticaret anlaşmasını imzalayabileceğini ileri sürüyor. UNMIK hâlâ mevcut ama hepsi bu... UNMIK'in Kosova'da iskeletini oluşturan birimi bulunmakla birlikte ekibin EULEX'in 2008'de göreve başlamasından sonra herhangi bir yaptırım gücü kalmadı.

UNMIK çözümüne göre Kosova Sırbistan'ın parçası ve bu nedenle Kosova'nın bağımsızlığı kabul edilemez. Thaçi ise "Sırbistan'ın parçası olarak bu anlaşmayı imzalamamız imkânsız. Kosova bağımsız ve egemen bir devlet... Bunun gerisi dönüşü yok" şeklinde konuşuyor.

Kosova'yı tanımayan diğer iki AB üyesi Güney Kıbrıs ve Yunanistan ise konuyla ilgili sorulara yanıt vermekten kaçınıyor. Yunanistan Kosovalıların ülkeye giriş yapmak istemeleri durumunda Kosova pasaportlarının değil boş bir kâğıda vize damgası vurulacağını not etti. Ancak Kosova'yı tanımayan ülkeler nihai statüyle üzerinde duruyor ve AB belgelerinde geçen "Kosova vatandaşları" gibi ifadeleri "Kosova'nın yerleşik halkı" ile değiştirme yoluna gidiyorlar.

İnanırlık kaybı

Bu arada Kosova'daki uluslar arası örgütlerin varlığı giderek itibar kaybederken etnik Arnavutların kurduğu Kosova hükümeti de eriyor.

Romanya'da EULEX jandarmaları mart ayında içki ve sigara kaçakçılığından yakalandı. 2007'de ise Romen UNMIK askerleri iki etnik Arnavut'u öldürmüşlerdi. Her iki olayda da görevliler kendi ülkelerine geri gönderildi. Kaçakçıların disiplin cezası alıp almayacakları belirsizliğini koruyor. UNMIK askerleri ise herhangi bir cezaya çarptırılmadı.

Thaçi "Bu tür insan adalete teslim edilmeli, ister Kosova'da olsun, ister Romanya'da. Bu önemli değil" şeklinde konuşuyor.

EULEX nisan ayında Kosova Ulaştırma Bakanlığı'na yolsuzluk iddiaları üzerine baskın düzenledi. İddiaya göre Amerikan şirketi Bechtel ile €1 milyarlık yol inşa sözleşmesi imzalandı. ABD'nin Kosova Büyükelçisi Christopher Dell olaydan kısa bir süre sonra televizyonlarda Kosova Ulaşım Bakanı Fatmir Limaj ile birlikte imza töreninde görüntülendi. Bu görüntü büyükelçinin adaletin işleyişini engellediği şeklinde algılandı. Daha sonra EULEX Bechtel' karşı dava açmaktan vazgeçti.

Thaçi da 700 metrekarelik bir ev inşa ettirirken parayı nerden bulduğu konusunda ağır bir zan altında bulunuyor. Normal bir Kosovalının aylık geliri €300'ün altında.

"Evi ailemin yardımı ve bankadan aldığım kredi ile inşa etmeye başladım" diyen Thaçi "Altı erkek, dört kız kardeşiz ve erkek kardeşlerimden bir kaçı 22 yıldır Avusturya'da geçimlerini temin ediyorlar" dedi.