Füle'den Belgrat'a Kosova uyarısı: "Bu Şansı Kaçırmayın"

Geçtiğimiz hafta Belgrat'ı ziyaret eden Avrupa Komisyonu Genişlemeden Sorumlu Üyesi Štefan Füle, Sırbistan'ın Kosova ile yapıcı görüşmelere devam etmesi durumunda yakında katılım görüşmelerini başlatabilmek için tarihî bir fırsata sahi olduğu mesajını verdi.

Kosova 1998-1999 savaşından dokuz yıl sonra 2008 yılında Sırbistan'dan bağımsızlığını ilân edere NATO barış gücünün himayesine girdi.

17 Şubat 2008'deki bağımsızlık ilânından sonra çoğunluğunu etnik Arnavutların oluşturduğu iki milyonluk ülkede yeni bir anayasa, ordu, milli marş, bayrak, pasaport, kimlik kartları hazırlandı, istihbarat ofisi kuruldu.

İspanya, Yunanistan, Romanya, Güney Kıbrıs ve Slovakya haricinde AB üyeleri Kosova'yı tanıdılar. Birleşmiş Milletler (BM) üyelerinin de 69'u Kosova'yı tanımış bulunuyor.

Ekim 2009'da BM Sırbistan'ın Uluslararası Adalet Divanı'ndan (ICJ) Kosova'nın Sırbistan'dan bağımsızlığının meşru olup olmadığını inceleme talebini onayladı. 22 Temmuz 2010'da ICJ kararını açıkladı ve Kosova'nın bağımsızlık ilânı sırasında herhangi bir uluslararası ihlâlde bulunmadığını belirtti.

ICJ kararından hoşnutsuzluk duyan Sırbistan üye ülkelerin toprak bütünlüğü konusunda sempatisini kazanabilmek için BM'de harekete geçti. Sırpların hazırladığı taslak metinde önemli konularda görüşmelerin yeniden yapılması talep edilirken Kosova'nın tek taraflı bağımsızlık ilânı kınandı.

Ancak AB Belgrad'a metnin Brüksel'le ilişkilere zarar verebileceği ve ülkenin üyelik hedefini inciteceği uyarısında bulundu. 9 Eylül'de Sırbistan AB'li diplomatların hazırladığı Kosova'yla ilgili bir karar metnini kabul ettiği ve daha önceki görüşmelerin yeninden yapılması talebinde geri adım attığı bildirildi. Bu haber Brüksel'de memnunlukla karşılandı.

Sırbistan'ın AB ilişkileri İstikrar ve Ortaklık Anlaşması'nın imzalanmasıyla 1999'da resmen başladı. Ancak AB ülkelerini Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin Eski Yugoslavya savaş suçlularının adalete teslim edilmesi konusunda Sırpların üstüne düşeni yapmadıkları konusunda ikna etmekte güçlük çekti. Sırbistan Aralık 2009'da üyelik başvurusunda bulunabildi.

Sırp yetkilerle bir araya gelen Füle Belgrad'ın üyelik başvurusunda bulunması konusunda uzlaşıya varılacağını ümit ettiğini, Belçika dönem başkanlığı, diğer üye devletler ve AB Dış İşleri Bakanı Catherine Ashton'ınbu doğrultuda çok çaba sarf ettiklerini söyledi.

Füle, Sırbistan Cumhurbaşkanı Boris Tadić'le yaptığı görüşme sonrasında AB'ye katılım için Sırbistan'ın yapacağı başvuruyu ciddiye alacaklarını söyledi.

Füle, Sırbistan ve AB ile BM'nin Kosova konusundaki kararı üzerine uzlaşmaya varılmasından sonra Sırbistan-AB ilişkilerinin ivme kazanacağını kaydetti. "Bu fırsatın kaçırılmamasına ilişkin genel bir kanı var."

Füle, Belgrad'a bu olumlu havanın devamı için ve Sırbistan'ın Avrupa ile daha ileri düzeyde birleşmesi için atılacak adımları konuşmaya geldiğini kaydetti.

Belgrad-Brüksel ilişkilerinde yeni dönemde hedef Sırbistan'a reform sürecinde yardım etmek ve bağları yeni bir düzeye çıkarmak. Ancak genişleme komiseri Sırbistan'ın birliğe giden yolda bundan sonra kaydedeceği ilerlemenin performansa bağlı olduğunu kaydetti.

Tadić ise gazetecilere Sırbistan'ın üyelik müzakerelerine en kısa sürede başlamak istediğini söyledi. Tadić  birliğe katılımın Sırp toplumunda, kurumların inşasında, yolsuzluk ve organize suçlarla mücadele ve sorumluluk için temel yapısal gelişmeyle ilgili olduğunu kaydetti.

Tadić ayrıca Lahey Adalet Divanı'yla işbirliğinin Sırbistan'un ahlakî sorumluluğu ve bölgede uzlaşmanın asıl şartı olduğunu söyledi.

Füle Belgrad'daki toplantıların kendisine Sırbistan'un bölgesel işbirliğindeki rolüne odaklanma şansı verdiğini belirtti.

"Bugün yaptığım görüşmeler beni cesaretlendirdi. Bütün komşu ülkelerin ve Priştina'nın da katılabileceği bölgesel işbirliğinin mümkün olabileceğine ikna oldum."

Belgrad gezisi süresince Füle Başbakan Mirko Cvetković, Dış İşleri Bakanı Vuk Jeremić, İçişleri Bakanı Ivica Dačić, Savunma Bakanı Dragan Šutanovac ve Adalet Bakanı Snežana Malović ile görüştü.

Cvetković Füle'ye Sırp hükümetinin bölgesel işbirliğini güçlendirmek, Lahey Adalet Divanı'yla işbirliğinde bulunmak ve organize suçlarla mücadele etmek için çalışmalara devam edeceklerini söyledi.

Sırbistan Savunma Bakanı Dragan Šutanovac ise Füle'ye savunma sistemindeki reformlarla AB'nin ortak güvenlik ve savunma politikasında Sırbistan Ordusu'nun yer almasına ilişkin planlar hakkında da bilgi verdi.