Goebbels’in Günlüğü: Dodik ile Milan Nedić Arasındaki Benzerlikler

Yazar: Fuad Đidić
Haber düzenleme; M.Tevfik Yücesoy

Tarih bazen şaşırtıcı paralellikler ortaya çıkarır. Bu paralelliklerden biri, Nazi Almanyası’nın propaganda bakanı Joseph Goebbels’in 1948’de New York’ta yayımlanan günlüklerinde görülmektedir.

Goebbels, günlüklerinde Milan Nedić’in 18 Eylül 1943’te Adolf Hitler ile yaptığı görüşmeyi anlatır. Nedić, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası’nın kontrolündeki Sırbistan’ın başında bulunan bir işbirlikçi liderdi.

Goebbels’e göre Nedić, Hitler’i ziyaret edenler arasında “en sadık ve en itaatkâr liderlerden biri” olarak tanımlanmıştır.

Hitler ile görüşme

Nedić’in Hitler ile görüşmesi Doğu Prusya’daki Wolfsschanze (Kurt İni) adlı karargâhta gerçekleşti. Görüşmeden önce Nedić, Nazi Almanyası dışişleri bakanı Joachim von Ribbentrop ile üç saat süren bir toplantı yaptı.

Bu görüşmelerde şu konular ele alındı:
      •Nazi işgali altındaki Sırbistan’ın yönetimi
      •Sırp silahlı kuvvetleri
      •ekonomik durum
      •Sırbistan’ın Bosna ve Karadağ’a doğru genişletilmesi (daha fazla “Lebensraum” yani yaşam alanı)

Nedić – Hitler ve Dodik – Netanyahu benzetmesi

Yazar, bu tarihi olayı günümüz siyasetiyle karşılaştırarak Milorad Dodik’in 28 Şubat 2026’da İsrail başbakanı Benjamin Netanyahu ile yaptığı görüşmeye benzetmektedir.

Makalenin yorumuna göre:
      •Nedić nasıl Hitler’e sadakat gösteriyorsa
      •Dodik de Netanyahu’ya güçlü bir bağlılık göstermektedir.

Yazıya göre Netanyahu, Dodik’i İsrail’in büyük ve kalıcı bir dostu olarak tanımlamıştır.

“Büyük Sırbistan” hedefi

Makale, Nedić’in Nazi liderlerine “Büyük Sırbistan” fikrini savunduğunu hatırlatır. Dodik’in ise bugün Dayton Anlaşması’nın “orijinal haline dönülmesi” talebini dile getirdiğini, bunun da bazı yorumculara göre Sırp siyasi alanını genişletme projesiyle ilişkilendirildiğini belirtir.

Düşman söylemi

Yazar, iki liderin söylemleri arasında şu paralelliği kurmaktadır:

II. Dünya Savaşı döneminde Nedić:
      •Yahudileri
      •Komünistleri

“Büyük Sırbistan’ın düşmanları” olarak tanımlıyordu.

Makalenin yorumuna göre Dodik ise:
      •“radikal İslamcılar” söylemini kullanarak
      •özellikle Bosna’daki Boşnakları hedef alan bir dil kullanmaktadır.

Meşruiyet tartışması

Metinde ayrıca şu değerlendirme yapılmaktadır:
      •Nedić Nazi Almanyası’nın kurduğu kukla yönetimin başındaydı.
      •Dodik ise Bosna Hersek’teki Sırp entitesinin lideri olarak hareket etmektedir ve uluslararası alanda devlet başkanı statüsünde değildir.

Nedić’in sonu

Savaşın sonunda Nedić yeni Yugoslav yönetimine teslim edildi. Tutuklu bulunduğu sırada bir soruşturma sırasında pencereden atlayarak öldü.

Makale, Sırbistan’da 2015 yılında Nedić’in rehabilite edilmesinin bazı çevrelerde tartışma yarattığını da hatırlatmaktadır.

Sözün özü:

Yazara göre tarih, güçlü liderlere körü körüne bağlı olan siyasi figürlerin çoğu zaman benzer bir kaderi paylaştığını göstermektedir. Makale, Nedić ile Dodik arasında bu tür bir “itaat ve büyük güçlere dayanma” benzerliği kurmaktadır.