Anasayfa
Sizden Gelenler
Hadži Lojo (Hacı Loyo)’nun Terezín Hapishanesi’nden Vasiyeti

Hadži Lojo (Hacı Loyo)’nun Terezín Hapishanesi’nden Vasiyeti

3 Ağustos 2026, 15:45

0 dk

“*Hakiki kul ve mümin, Rabbiyle ve diniyle iftihar eder. Münafık ise soyu sopuyla övünür, malıyla üstünlük taslar*.”

Yazan: Aladin Husić

Kaynak:İslam.ba

Çeviri: M.Tevfik Yücesoy

Tarih: 3 Ağustos 2026

Hadži Lojo olarak tanınan Salih Vilajetović (Saraybosna, 1834 – Mekke, 1887), Mehmed Šemsekadić, Hafız Abdullah Kaukčija ve Muhamed Hadžijamaković ile birlikte 1878 yılında Bosna’nın Avusturya-Macaristan tarafından işgaline karşı direnişi organize eden ve yöneten isimlerden biriydi.

Hırçın ve mücadeleci karakterini daha önce de göstermiş; Osmanlı Devleti’nin Bosna’da uygulamaya çalıştığı reformlara karşı direnmişti. Orta yaşlarında Osmanlı yönetiminin reformlarına karşı çıkarken, 44 yaşına geldiğinde ülkesinin Avusturya-Macaristan tarafından işgaline karşı verilen direnişin ön saflarında yer aldı.

Direniş bastırıldıktan sonra bir süre Rogatica yakınlarındaki Prača köyünde gizlendi. Daha sonra Čajniče çevresine geçti ve 2 Eylül 1878 tarihinde burada yakalandı.

Dikkat çekici olan, saklandığı dönemde Rogatica yakınlarında yaşayan Ortodoks Çvoro ailesinin kendisini korumuş olması; buna karşılık Mićo Kojić adlı bir kişinin ihbarı sonucu ele geçirilmesidir.

Eylül 1879’da idama mahkûm edildi. Ancak cezası daha sonra beş yıl hapse çevrildi. Cezasını, bugünkü Çekya’da, Elbe Nehri kıyısındaki Moravya bölgesinde bulunan, Prag’ın kuzeyinde Almanya sınırına giden Prag-Dresden yolu üzerindeki Terezín (Theresienstadt) Hapishanesi’nde 1878-1883 yılları arasında çekti.

Hapishaneden ailesiyle mektupla haberleşti. Ancak mektuplarında ayrıntıya giremiyor; sadece sağlık durumunun iyi olduğunu bildiriyor ve ailesinin hâlini soruyordu. Bunun sebebi, mahkûmların yazışmalarının hapishane yönetimi tarafından sürekli denetlenmesiydi.

Elimizde, Hadži Lojo’nun Terezín Hapishanesi’nden 3 Nisan 1881 tarihinde yazdığı mektubun fotokopisi bulunmaktadır. O sırada 47 yaşındaydı.

Arapça kaleme alınan bu mektup, derin bir dindarlıkla birlikte çocuklarına duyduğu sevgiyi ve onların Kur’an eğitimi alması yönündeki hassasiyetini yansıtmaktadır. Bu yönüyle adeta ailesine bıraktığı manevi bir vasiyet niteliğindedir.

Mektuptan, ailesiyle ne sıklıkta haberleştiği de anlaşılmaktadır. Kendisine ulaşan mektup 15 Ocak’ta gelmiş, cevabını ise yaklaşık üç ay sonra, 3 Nisan’da yazmıştır.

Dikkat çeken bir başka husus da, mektubu gerçek adı “Salih” yerine “el-Hac Hafız Lojo” adıyla imzalamasıdır.

Mektupta hem miladi hem hicri tarih kullanılmıştır. Ayrıca imzasının altına “47 yaşındayım” notunu da eklemiştir.

1883 yılında cezasını tamamladıktan sonra memleketi Saraybosna’ya dönmek istemesine rağmen, Avusturya-Macaristan yönetimi onu “istenmeyen kişi” ilan ettiği için şehre girişine izin vermedi. Bunun üzerine ailesiyle birlikte Osmanlı topraklarına geçti ve daha sonra Hicaz’a yerleşti.

1887 yılında, henüz 53 yaşındayken Mekke’de vefat etti. Böylece hapisten çıktıktan sonra özgürlüğünün tadını uzun süre çıkarma fırsatı bulamadı.

⸻

Hadži Lojo’nun Mektubu

Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla.

Âlemlerin Rabbi olan Allah’a hamd olsun.

Allah’ın selâmı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.

Benim hâlimi soracak olursanız, Allah’a hamdolsun, sağlığım ve moralim yerindedir.

Ey azizlerim! Çocuklarımı Kur’ân-ı Kerîm ile yetiştiriniz. Allah size merhamet etsin.

Çünkü Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:

“Sizin en hayırlınız, Kur’an’ı öğrenen ve onu öğreten kimsedir.”

Resûlullah doğru söylemiştir.

Yine Allah Resûlü şöyle buyurmuştur:

“*Gerçek kul ve mümin, Rabbiyle ve diniyle iftihar eder. Münafık ise soyu sopuyla övünür, malıyla üstünlük taslar*.”

Muhammed’e, Mustafa’ya, küçük Âişe’ye, babam Salih Ağa’ya, bütün aileme, kardeşim Derviş Ağa’ya, iki kız kardeşime, Kovač’a ve çocuklarına, ayrıca beni soran herkese selâm ederim.

Hidayete uyan herkesin üzerine selâm olsun.

13 Safer 1298 (15 Ocak 1881) tarihli mektubunuzdan sağlık ve afiyet içinde olduğunuzu öğrenince çok sevindim.

3 Nisan (Nisan ayının 3. günü), 3 Cemâziyelevvel 1298 (3 Nisan 1881)

O, her şeyin Rabbidir ve dualara icabet edendir.

El-Hac Hafız Lojo

47 yaşında

Yorumlar (0)

Yorum kurallar'ını okudum ve Onaylıyorum

Yorum Kuralları

Kullanıcıların birbirlerine karşı saygılı olması zorunludur.
Üyelerin birbirlerine yaptığı ırkçı, cinsiyetçi, homofobik ve küfürlü yorumlara müsamaha gösterilmeyecektir. Böyle durumda yorumlara müdahale edilecektir.
Kullanıcılar tarafından gelen, insanların dini inancına, ırkına, etnik kökenine, yaşına, sosyal durumuna, siyasi görüşüne, cinsel yönelimine, fiziksel durumuna göre kişilere veya belirli gruplara karşı nefrete teşvik edici, şiddet içeren, provokatif, aşağılayıcı içerik ve yorumları yayınlamama hakkını Kosova Haber saklı tutmaktadır.
Birey, kurum, kültür veya toplumları küçük düşürücü, küfür, aşağılama veya argo ifadelere izin verilmemektedir
Daha sağlıklı bir tartışma ortamının olması için yapılan yorumlarda kullanıcılar, diğer kullanıcıların inançlarına ve görüşlerine saygı göstermeleri zorunludur.
Yorumlarda büyük harf kullanılmamalıdır.
Site içerisindeki yorumlar Türkçe olmalıdır.
Herhangi bir ticari amaç ya da telif hakkı içeren yorumlara izin verilmeyecektir.
İnsanları kışkırtan, saldırgan bir kullanıcı adı seçilemez.
Spam mesajlar göndermek yasaktır. Aynı ve benzer mesajlar birden fazla kere gönderildiğinde de müdahale edilecektir.

Anket

Kosova'da sizi en çok ne rahatsız ediyor?

Trafik ve altyapı sorunları Hayat pahalılığı ve düşük gelir Yolsuzluk ve kamu yönetimi Çevre kirliliği ve düzensiz kentleşme

Geçerlilik: 04.08.2026 15:47

Son Haberler

Tüm Haberler

Ekonomi

“*Hakiki kul ve mümin, Rabbiyle ve diniyle iftihar eder. Münafık ise soyu sopuyla övünür, malıyla üstünlük taslar*.”
 
Yazan: Aladin Husić
Kaynak:İslam.ba
Çeviri: M.Tevfik Yücesoy 
Tarih: 3 Ağustos 2026
 
Hadži Lojo olarak tanınan Salih Vilajetović (Saraybosna, 1834 – Mekke, 1887), Mehmed Šemsekadić, Hafız Abdullah Kaukčija ve Muhamed Hadžijamaković ile birlikte 1878 yılında Bosna’nın Avusturya-Macaristan tarafından işgaline karşı direnişi organize eden ve yöneten isimlerden biriydi.
 
Hırçın ve mücadeleci karakterini daha önce de göstermiş; Osmanlı Devleti’nin Bosna’da uygulamaya çalıştığı reformlara karşı direnmişti. Orta yaşlarında Osmanlı yönetiminin reformlarına karşı çıkarken, 44 yaşına geldiğinde ülkesinin Avusturya-Macaristan tarafından işgaline karşı verilen direnişin ön saflarında yer aldı.
 
Direniş bastırıldıktan sonra bir süre Rogatica yakınlarındaki Prača köyünde gizlendi. Daha sonra Čajniče çevresine geçti ve 2 Eylül 1878 tarihinde burada yakalandı.
 
Dikkat çekici olan, saklandığı dönemde Rogatica yakınlarında yaşayan Ortodoks Çvoro ailesinin kendisini korumuş olması; buna karşılık Mićo Kojić adlı bir kişinin ihbarı sonucu ele geçirilmesidir.
 
Eylül 1879’da idama mahkûm edildi. Ancak cezası daha sonra beş yıl hapse çevrildi. Cezasını, bugünkü Çekya’da, Elbe Nehri kıyısındaki Moravya bölgesinde bulunan, Prag’ın kuzeyinde Almanya sınırına giden Prag-Dresden yolu üzerindeki Terezín (Theresienstadt) Hapishanesi’nde 1878-1883 yılları arasında çekti.
 
Hapishaneden ailesiyle mektupla haberleşti. Ancak mektuplarında ayrıntıya giremiyor; sadece sağlık durumunun iyi olduğunu bildiriyor ve ailesinin hâlini soruyordu. Bunun sebebi, mahkûmların yazışmalarının hapishane yönetimi tarafından sürekli denetlenmesiydi.
 
Elimizde, Hadži Lojo’nun Terezín Hapishanesi’nden 3 Nisan 1881 tarihinde yazdığı mektubun fotokopisi bulunmaktadır. O sırada 47 yaşındaydı.
 
Arapça kaleme alınan bu mektup, derin bir dindarlıkla birlikte çocuklarına duyduğu sevgiyi ve onların Kur’an eğitimi alması yönündeki hassasiyetini yansıtmaktadır. Bu yönüyle adeta ailesine bıraktığı manevi bir vasiyet niteliğindedir.
 
Mektuptan, ailesiyle ne sıklıkta haberleştiği de anlaşılmaktadır. Kendisine ulaşan mektup 15 Ocak’ta gelmiş, cevabını ise yaklaşık üç ay sonra, 3 Nisan’da yazmıştır.
 
Dikkat çeken bir başka husus da, mektubu gerçek adı “Salih” yerine “el-Hac Hafız Lojo” adıyla imzalamasıdır.
 
Mektupta hem miladi hem hicri tarih kullanılmıştır. Ayrıca imzasının altına “47 yaşındayım” notunu da eklemiştir.
 
1883 yılında cezasını tamamladıktan sonra memleketi Saraybosna’ya dönmek istemesine rağmen, Avusturya-Macaristan yönetimi onu “istenmeyen kişi” ilan ettiği için şehre girişine izin vermedi. Bunun üzerine ailesiyle birlikte Osmanlı topraklarına geçti ve daha sonra Hicaz’a yerleşti.
 
1887 yılında, henüz 53 yaşındayken Mekke’de vefat etti. Böylece hapisten çıktıktan sonra özgürlüğünün tadını uzun süre çıkarma fırsatı bulamadı.
 
⸻
 
Hadži Lojo’nun Mektubu
 
Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla.
 
Âlemlerin Rabbi olan Allah’a hamd olsun.
 
Allah’ın selâmı, rahmeti ve bereketi üzerinize olsun.
 
Benim hâlimi soracak olursanız, Allah’a hamdolsun, sağlığım ve moralim yerindedir.
 
Ey azizlerim! Çocuklarımı Kur’ân-ı Kerîm ile yetiştiriniz. Allah size merhamet etsin.
 
Çünkü Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
 
“Sizin en hayırlınız, Kur’an’ı öğrenen ve onu öğreten kimsedir.”
 
Resûlullah doğru söylemiştir.
 
Yine Allah Resûlü şöyle buyurmuştur:
 
“*Gerçek kul ve mümin, Rabbiyle ve diniyle iftihar eder. Münafık ise soyu sopuyla övünür, malıyla üstünlük taslar*.”
 
Muhammed’e, Mustafa’ya, küçük Âişe’ye, babam Salih Ağa’ya, bütün aileme, kardeşim Derviş Ağa’ya, iki kız kardeşime, Kovač’a ve çocuklarına, ayrıca beni soran herkese selâm ederim.
 
Hidayete uyan herkesin üzerine selâm olsun.
 
13 Safer 1298 (15 Ocak 1881) tarihli mektubunuzdan sağlık ve afiyet içinde olduğunuzu öğrenince çok sevindim.
 
3 Nisan (Nisan ayının 3. günü), 3 Cemâziyelevvel 1298 (3 Nisan 1881)
 
O, her şeyin Rabbidir ve dualara icabet edendir.
 
El-Hac Hafız Lojo
47 yaşında

Hadži Lojo (Hacı Loyo)’nun Terezín Hapishanesi’nden Vasiyeti

Yorumlar (0)

Yorum Kuralları

Anket

Kosova'da sizi en çok ne rahatsız ediyor?

Son Haberler

Desird Design R&D, Kosova'da Yatırım Fırsatlarını İnceledi

Pacolli, Zveçan'da Berisha Ailesine Saldırıyı Kınadı

Yakova-Klina Kara Yolunda Kaza: 7 Yaralı

Priştine Semtlerinde Yaz Konserleri Başlıyor

LDK, İmkanlar Ölçüsünde Devlet Kurumlarının Oluşturulmasına Katkı Sunmaya Hazır