İhaleler, Avrupa Komisyonu'nun Raporunda Siyah Nokta

Kamu ihaleleri sözleşmeleri,  belirli işlemlerin tamamlanmasına kadar ilerdeki süreçlere geçiyorsa da, Kosova'nın hiçbir kurumu bu arada herhangi bir sözleşmenin yapılması veya uygulanmasında herhangi bir ihlalin yapılıp yapılmadığını anlamak için "yorulmak" istemiyor. İhale süreçlerinin başarısızlığı ve ihalelerinin iptali,  ihaledeki rekabetli işletmecilerin itirazı ve Tedarik Denetleme Organı'nın kararlarına bağlıdır. Olası kötüye kullanmalara bakılmadan Kosova'nın hiçbir kurumu herhangi bir sözleşmede ihalelerin gözetlenmesiyle ilgilenmiyor.

Avrupa Komisyonu'nun (AK) raporunda bu konu,  Kosova'daki ihale süreçlerinde son derece olumsuz değerlendirildi.

"Kosova,  imtiyaz alanlarında yasal kadroyu ve kamu tedarik yetkililerinin durumunu güçlendirmek ihtiyacına duymakla beraber kilitsel görevlerde bağımsız uzmanlara sahip olabilmek için onların eğitimine de yardım etmelidir" diye belirtiliyor Avrupa Komisyonu'nu raporunda.

Rapora göre kamu tedariki sorumlulukla yönetim ve siyasi alanda yalnız yetkililer değil onların amirleri de kapsanmalıdır. Bu arada Kosova'da bir tedarik yetkilisinin cezalandırıldığı tek bir olay mevcutluğu göze çarpmaktadır.

Tedarik Denetleme Organı Başkanı Hysni Hoxha, AK-nun değerlendirmeleri dışında geçen yıllara kıyasen bu yılki sonuçların daha olumlu olduğunu belirtti.

Hysni Hoxha, sözleşmelerin hayata geçirilmesini bir kimsenin denetlemesinin büyük önem taşıdığını vurgularken bu gereksinimi yeni tedarik yasa değişikliğine dahil ettiklerini, iyi ama bunun mecliste halen onaylanmadığını açıkladı.

Yoksa kamu denetleme prosedürleri aracılığıyla sözleşmelerin değeri,  bir yıl içinde yaklaşık 4 milyon Avro olduğu hesaplanan Kosova'nın yerli imalatının yüzde 20-ni teşkil ediyor.

Rapora göre ise mal ve hizmetler için prosedürleri hükümet açarsa daha az miktarda maddi masraflar da meydana gelir.  Bu da Kamu Tedarik Ajansıyla sağlanabilir.

"Çohu" örgütünden Avni Zogiani kamu tedarik sektörüne ancak kilitsel şahısların siyasete yakın olmayanların ya da siyasetten etkilenmeyenlerin dahil edilmesiyle,  bu alanda daha iyi sonuçların sağlanabileceği görüşünü savunuyor. Zogiani Başbakan Hashim Thaçi'nin yakın akrabası doğrusu amcası oğlunu örnek alırken bu şahısın KEK Kamu Tedarikinde şef olduğunu söyledi. Avni Zogiani'ye göre olası kötüye kullanma belirtileri nedeniyle bu tür şahıslar ihale prosedürlerine dahil olmamalıdır.

USAID Amerika Kalkınma Ajansı'ndan finansmanı yapılan ve KEK-in bir gurup müşavirinden oluşan "PA Consulting" şirketi, elektrik ithalatı için KEK tarafından gerçekleşen ihale aracılığıyla Kosova Bütçesi'nin 8 milyon Avro değerinde zarara uğratıldığını değerlendirdi. Bu şirketin müşavirlerine göre,  yüzde 20 oranında fiyatların daha fazla olmasına karşın Hashim Thaçi'nin amcası oğlu Sırp şirketleri "EFT" ve "Rudnap"-a ihalelerin verilmemesi için bir türlü ikna edilemedi.

AK-nin raporunda ayrıca,  Kosova Bütçesi'nden para masrafları prosedürüne yönelik eleştiriler de yer almaktadır. Bu vesile ile raporda, Vırmiça-Merdar otobanının inşası için Hükümet tarafından yapılan sözleşmenin onaylanan bütçe ve Orta vadeli Masraflar Çerçevesiyle öngörülmediği oysa bu sözleşmenin bütçe açığının artmasını etkileyerek mali çalkantılara yol açtığı vurgulamaktadır.