Prizren’de İlhan Ayverdi Anma Programı Gerçekleştirdi

Akdem Akademisi Vakfı, ilk kadın sözlük yazarı İlhan Ayverdi’nin 99. doğum yılı anısına hazırlanan “Müzikal Biyografi” programını bu akşam Prizren’de gerçekleştirdi.

Gecede, Türk mûsikisinin zarif ezgileri eşliğinde İlhan Ayverdi’nin Sâmiha Ayverdi ve Ekrem Hakkı Ayverdi ile iç içe geçmiş hayat hikâyesi sahneye taşındı.

Akdem Akademisi Vakfı Başkanı Fahrünnisa Bilecik, konuşmasında vakfın kuruluş amacının milli kültür değerlerini yaşatmak ve Türkiye’nin kültürel mirasını gelecek kuşaklara aktarmak olduğunu vurguladı. Geçtiğimiz aylarda Prizren’de de bir temsilcilik açtıklarını hatırlatan Bilecik, burada da kültürel etkinlikler düzenlemeyi planladıklarını belirtti.

“Türklükle yoğurulmuş mayanın evlatları” ilkesinden hareketle Balkan kökenli İlhan Ayverdi’yi Prizren’de 99. doğum yıldönümünde Müzikal Biyografi ile anmak istediklerini ifade eden Bilecik, programın bu açıdan özel bir anlam taşıdığını dile getirdi.

Konuşmaların ardından, vakfın “fikir annesi” İlhan Ayverdi’nin yaşamı ve  çalışmaları müzik eşliğinde sanatseverlere aktarıldı.

İlhan Ayverdi Kimdir?

İlhan Ayverdi (24 Ekim 1926, Akhisar - 6 Kasım 2009, Fatih), Türk dilbilimci, sözlükçü, edebiyat öğretmeni. Kubbealtı Akademisi Kültür ve Sanat Vakfı'nın kurucusu ve vefatına kadar başkanı olan Ayverdi, Misalli Büyük Türkçe Sözlük'ün yazarıdır.

Hayatı ve kariyeri

Ailesi ve öğrenim yaşamı

24 Ekim 1926'da Akhisar'da doğdu. Anne tarafı Rumeli asıllıdır. Ailesi, 93 Harbi sırasında topraklarını terk edip önce Bursa'ya sonra Ödemiş'e yerleşmişti. Babası Murat Tolun Bey, Türk Kurtuluş Savaşı yıllarında Galip Hoca diye bilinen Celâl Bayar'ın silah arkadaşıdır; Türk Kurtuluş Savaşı'nda Akhisar Cephesi Kuvâ-yi Milliye Kumandanı olarak görev yapmıştır, İstiklâl Madalyası sahibidir.[2] 

İlhan Ayverdi, posta müdürü olan babasının Akhisar'a tayininden sonra dünyaya geldi; ilk ve orta tahsilini aynı yerde tamamladı. Akhisar'da lise olmadığından lise tahsili için İzmir'e gitti ve 1943 yılında İzmir Karataş Lisesi'nden mezun oldu.

Hastalık sebebiyle iki sene ara verdiği öğrenim yaşamına İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde devam etti. Türk tarihinin ilk edebiyat profesörü olan Ali Nihad Tarlan, edebiyat tarihçisi İsmail Hikmet Ertaylan, Prof. Mehmet Kaplan'ın öğrencisi oldu. Gazeteci yazar Ahmet Kabaklı ile sınıf arkadaşı oldu ve dostlukları ömür boyu devam etti. Fakültede öğrenci iken bir yandan da İstanbul Milli Eğitim Müdürlüğü'nde memur olarak çalıştı; çalıştığı dairede tanıştığı Mehmet Örtenoğlu Dede ile tanışması bütün hayatını etkiledi.[3] Mehmet Dede vasıtasıyla yazar Sâmiha Ayverdi ve Sâmiha Hanım'ın hocası Ken'an Rifâî (Kenan Büyükaksoy) ile tanıştı. Üniversite öğrenimini 1949 yılında tamamladı.

Öğretmenlik yaşamı

Edebiyat öğretmeni olan İlhan Hanım, sırası ile Anarat Higutyan Ermeni Orta Okulu, Galatasaray Lisesi, Zoğrafyon Rum Lisesi (1951-1955), Saint-Joseph Fransız Lisesi ve Saint Michel Fransız Lisesi’nde görev yaptı. 1960 yılında ise Çapa Eğitim Enstitüsü'nde bir süre öğretmenliğe devam etti; aynı yıl öğretmenlikten ayrıldı. Öğretmenliği bıraktıktan sonraki yaşamını dernek çalışmaları, özel kültür faaliyetleri ile doldurdu.

Kültür-Sanat Çalışmaları

8 Ekim 1959 günü Sâmiha Ayverdi'nin erkek kardeşi mimar-mühendis-müteahhit Ekrem Hakkı Ayverdi ile evlendi. Eşinin Anadolu ve Rumeli'de gezerek 20 yıllık bir çalışma sonucu dört ciltlik Osmanlı Mimari Eserleri adlı yapıtı meydan getirmesinde katkıda bulundu.[4] 

1966-1982 yılları arasında Türk Kadınları Kültür Derneği'nin başkanlığını yaptı.1970'li yıllarda Kubbealtı Cemiyeti'nin kuruluşuna Sâmiha ve Ekrem Hakkı Ayverdi ile birlikte başkanlık etti, cemiyetin isim-annesi oldu. Bu cemiyet, Kubbealtı Akademisi Kültür ve Sanat Vakfı adıyla vakfa dönüşünce, vakfın başkanı oldu. Kubbealtı Mecmuası'nın yayımlanmasında, vakfın yayın, seminer, konferanslar, musiki çalışmaları ve çeşitli sosyal faaliyetlerinde eşi Ekrem Hakkı Ayverdi ve Sâmiha Ayverdi ile aktif rol oynadı.

Misâlli Büyük Türk Lugati

1976 yılında, Kubbealtı Vakfı'nın yayımlamaya karar verdiği Misâlli Büyük Türk Lugati'nin hazırlanması ve yazılması işini üstlendi. Bu eser üzerinde 28 yıl aralıksız çalıştı ve 2004 yılında tamamladı. 13. yüzyıldan günümüze kadar Türk dilinin envanterini çıkaran ve binlerce misalle donatılan bu eser, Kasım 2005’te yayımlandı. İlhan Ayverdi, bu eser ile Türkiye Yazarlar Birliği tarafından 2005’te dil alanında “Yılın Yazarı” seçilmiştir.