İran'da ekonomik kriz derinleşirken protestolarda en az 3 kişi öldü

Ölümler, İranlı yetkililerin gösterilere karşı daha sert bir tutum benimsemeye başlayabileceğine işaret ediyor.
Yetkililer, İran’da kötüleşen ekonomik koşullara karşı düzenlenen ve büyük kentlerin dışına, kırsal bölgelere de yayılan protestolarda en az 3 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Ölümler, İranlı yetkililerin gösterilere karşı daha sert bir tutum benimsemeye başlayabileceğine işaret ediyor. Protestolar başkent Tahran’da yavaşlarken, ülkenin diğer bölgelerinde yayılmaya başladı.

Biri çarşamba, 2'si perşembe günü olmak üzere 3 ölüm, ağırlıklı olarak İran’ın Lur etnik grubunun yaşadığı iki kentte meydana geldi.

Bu protestolar, 2022’de 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin polis nezaretinde hayatını kaybetmesinin ardından patlak veren ülke çapındaki gösterilerden bu yana İran’daki en büyük protesto dalgası olarak değerlendiriliyor.

 Fakat eylemler henüz ülke geneline yayılmış değil ve Amini’nin başörtüsünü “uygunsuz taktığı” iddiasıyla gözaltına alınmasının ardından başlayan protestolar kadar yoğun seyretmiyor.

İran’ın Çaharmahal ve Bahtiyari eyaletine bağlı Lordegan kentinde paylaşılan çevrim içi videolarda, sokakta toplanan göstericiler ve arka planda silah sesleri duyuluyor. Görüntülerin, Tahran’ın yaklaşık 470 kilometre güneyindeki Lordegan’a ait olduğu belirtildi.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı, ismi açıklanmayan bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, perşembe günü protestolar sırasında iki kişinin öldüğünü bildirdi.

ABD merkezli Abdorrahman Boroumand İran İnsan Hakları Merkezi de iki kişinin öldüğünü doğruladı ve hayatını kaybedenlerin gösterici olduğunu açıkladı. Kuruluş ayrıca, üzerinde koruyucu yelek bulunan ve elinde pompalı tüfek taşıyan bir İranlı polis memuruna ait olduğu düşünülen bir fotoğrafı da paylaştı.

İran’ın devlet medyası, Lordegan’daki şiddet olaylarına ilişkin henüz bir haber yayınlamadı.

Lordegan çevresinde 2019 yılında da geniş çaplı protestolar yaşanmış, yerel bir klinikte kullanılan iğneler nedeniyle HIV bulaştığına dair bir haberin ardından kamu binalarının zarar gördüğü bildirilmişti.

Ekonomik baskılar protestoları tetikliyor
Çarşamba gecesi düzenlenen ayrı bir gösteride ise Devrim Muhafızları’na bağlı Besic gücünde gönüllü olarak görev yapan 21 yaşındaki bir kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.

Devlet haber ajansı IRNA, Besic üyesinin ölümünü duyurdu ancak ayrıntı vermedi.

Besic’e yakın olduğu belirtilen Student News Network adlı İran haber ajansı, Lorestan Eyaleti Vali Yardımcısı Said Pourali’nin açıklamalarına atıfla, ölümden doğrudan göstericileri sorumlu tuttu.

Pourali, ayrıca 13 Besic üyesi ve polis memurunun da yaralandığını söyledi.

Pourali, “Yaşanan protestolar ekonomik baskılar, enflasyon ve döviz dalgalanmalarından kaynaklanıyor ve geçim sıkıntısının bir ifadesidir,” dedi. “Vatandaşların sesine dikkatle ve akıllıca kulak verilmelidir, ancak insanlar taleplerinin çıkar peşindeki kişiler tarafından istismar edilmesine izin vermemeli.”

Rekor düzeyde değer kaybı
Reformist Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan liderliğindeki sivil hükümet, protestocularla müzakereye açık olduğu mesajını vermeye çalışıyor.

Ancak Pezeşkiyan, İran riyalinin hızla değer kaybettiğini ve fazla bir şey yapamadığını kabul ediyor. Şu anda 1 ABD doları yaklaşık 1,4 milyon riyalden işlem görüyor.

Öte yandan devlet televizyonu, beşi monarşi yanlısı olduğu belirtilen, ikisi ise Avrupa merkezli gruplarla bağlantılı olduğu iddia edilen toplam yedi kişinin gözaltına alındığını duyurdu.

Devlet TV’si ayrıca güvenlik güçlerinin düzenlediği başka bir operasyonda, ayrıntı vermeden 100 kaçak tabancaya el konulduğunu bildirdi.

İran’daki teokratik yönetim, soğuk hava koşullarını gerekçe göstererek çarşamba günü ülkenin büyük bölümünde resmi tatil ilan etti. Bunun, insanları uzun hafta sonu için başkentten uzaklaştırma amacı taşıdığı değerlendiriliyor.

Ekonomik sorunlardan kaynaklanan protestolarda, bazı göstericilerin İran yönetimini hedef alan sloganlar attığı da belirtiliyor.