İslam’a, Müslümanlara ve Türklere Hakaret Eden Sırp Metropolite Devlet Nişanı

- Özel Savcılık (SPO), Karadağ Devlet Nişanı'nın Karadağ Sırp Ortodoks Kilisesi Metropoliti Amfilohije'ye ölümünden sonra verilmesi kararı nedeniyle Karadağ Forumu STK'sı tarafından Cumhurbaşkanı Jakov Milatović hakkında açılan suç duyurusu nedeniyle dava açtı. 

- SDT, Karadağ Forumu STK Başkanı Jelena Marković'in 23 Ekim 2025 tarihinde Cumhurbaşkanı Milatović'e görevi kötüye kullanma ve diğer suçlardan açtığı davaya dayanarak dava açtı._

- Şikayette, diğer hususların yanı sıra, Cumhurbaşkanı Milatović'in Metropolit Amfilohije'ye ölümünden sonra devlet nişanı verme kararı aldığı belirtiliyor. Kararın açıklamasında Amfilohije, Karadağ'ın demokratikleşmesine katkıda bulunan bir şahsiyet, Ortodoks inananları emanet eden bir ruhani lider ve Karadağ'a barış ve uzlaşma getiren bir kişi olarak tanımlanıyor.

- Özel Savcı Sanja Jovićević'in Milatović'e yazdığı bir mektuba göre, "Başvuranlar, bu kararın resmi görevi kötüye kullanma suçunu işlediğine ve itiraflarda bulunup kamuoyuna açıklamalarda bulunarak bir dini cemaatin diğerlerine göre kayırıldığına ve iddia edildiği gibi Karadağ Ceza Kanunu'nun 443. maddesinin -ırksal ve diğer ayrımcılık suçunun- ihlaline yol açabileceğine inanmaktadır." 

- ⁠Özel Yetkili Cumhuriyet Savcılığı, suç duyurusunda bulunulan iddialara ilişkin kararın, ek belgelerin ve yazılı açıklamanın Cumhurbaşkanlığı Makamından talep etti.

Amfilohije Kimdir?

- Amfilohije Radović, 7 Ocak 1938’de Yugoslavya’nın (bugünkü Karadağ) Donja Morača köyü Bare Radovića’nda doğdu. Eğitimini Belgrad Üniversitesi’nde tamamladıktan sonra Bern ve Roma’da teoloji ve felsefe alanlarında yüksek öğrenim gördü. - 1985–1990 yılları arasında Banat piskoposu olarak görev yaptı, ardından Aralık 1990’dan vefat ettiği 30 Ekim 2020’ye kadar Sırp Ortodoks Kilisesi’nin Karadağ ve Kıyı Bölgesi Metropolitliğini yürüttü. 

İslam Hakkında Görüşleri ve Tartışmalı Açıklamaları

- Amfilohije’nin İslam ve Müslümanlar hakkında yaptığı bazı açıklamalar, Karadağ’daki Müslüman topluluklar ve dinlerarası diyalog açısından ciddi eleştirilere yol açmıştır.

- 2014 yılında Karadağ İslam Birliği tarafından “Müslümanları aşağılayan” ifadeler kullandığı gerekçesiyle kınanmıştır. 

- 2016 yılında bir açıklamasında “İslam’ın bir hastalık gibi alana yayıldığını” ve “Türk’leşmenin (Turkification) Karadağ’da zehirli bir hastalık gibi” olduğunu ifade etmiştir. 

- Bu tür ifadeler, özellikle Müslüman topluluklar arasında “nefret söylemi” ve “dinî ve etnik ayrımcılık” iddialarına neden olmuştur. Karadağ’daki Müslüman kurumlar, Amfilohije’nin sözlerinin toplumsal barışı tehdit ettiğini öne sürmüştür. 

Genel Değerlendirme

- Amfilohije, Ortodoks din lideri olarak hem güçlü bir şahsiyet hem de tartışmalı bir figür olarak tarihe geçmiştir.  

- Karadağ’da Ortodoks kiliselerinin inşa edilmesi, manastır hayatının canlandırılması ve bölgedeki Ortodoks geleneklerin yeniden güçlenmesi süreçlerinde etkili olmuştur.

- *Olumsuz yönleri:* Müslüman topluluklara, İslam’a yönelik sert ve ayrımcı ifadeleri nedeniyle özellikle Balkanlarda “nefret söylemi” bağlamında eleştirilmiştir.

- Bu bağlamda Amfilohije’nin mirası karmaşıktır: bir yanda inanç temelli direnç ve geleneksel değerlerin savunuculuğu; diğer yanda dinlerarası ilişkilerde ve etnik-manevi bağlamda oluşturduğu rahatsızlık.  

"Müslümanlar 'sahte bir dine sahip sahte bir halk' ve İslami öğretiler 'manevi bir ölüm'dü."* [1] 
(- 8 Ekim 2014’te yaptığı konuşma)"

(Türkçe haber: M. Tevfik Yücesoy)