Kamu Sağlık Enstitüsünden Hava Kirliliği İçin Öneriler

Ulusal Kamu Sağlık Enstitüsü,  Kosova özellikle de Priştine’de  hava kirliliğinin alarm verici boyutta olduğunu bildirdi.
Kış mevsiminde Priştine tamamıyla gaz ve aerosoller karışımı kirli bir havaya sahip.

Böyle bir hava durumu sonucu doğrudan astım hastaları, kronik bronşit,  yaşlılarda akciğer hastalıkları, kalp hastaları sayısının artmasına neden olurken, aynı zamanda  hastanede kalp, kanser hastaları sayısında da bir artış meydana gelmiştir. Bu hava hayatın kısalmasına ve ölüm oranının artmasına neden olmaktadır.

Elektrik termik santralleri,  kış sezonunda odun ve kömürün ısınma için kullanılması,  eski araçlar ve yoğun trafik , çöplerin yakılması, yeşil alanlar eksikliği, yolların temizlenmemesi, yıllardır plansız inşaatlar  ve kentte aşırı derecede toz  hava kirleticilerinin potansiyel kaynakları olarak bilinmektedir.

Mevcut durumu inceleyen Kamu Sağlık Enstitüsü şu tedbirleri önermektedir:

A. Stratejik tedbirler

1. Çevre ve Alan Planlama Bakanlığı tarafından imzalanan faaliyet planın acilen uygulanması;

2. Hava kirliliğine ait ortak ulusal program ve projelerin uygulanması;

3. Sağlık müfettişliğinin  tüm sağlık kurumları tarafından günlük solunum ve kalp hastalıklarıyla ilgili bilgileri kontrol etmesi.

B. Özel tedbirler:

1. Çevre müfettişlerinin,  24 saat boyunca  termik santrallerinde hava filtrelerini ve  vatandaşlar tarafından ısınma için kullanılan yakıtlar kalitesinin sıkı kontrolünü yapması

2. Kamu ulaşımda ekolojik yakıt kullanan otobüsler sayısının artması;

3. Periferiden başkente araçların gelmesinin sınırlandırılması;

4. Araçların teknik kontrolü için acilen sıkı tedbirlerin alınması;

5. Yolların bakımı  ve katı çöplerin  yönetilmesi;

6. Kosova’nın önemli noktalarında hava kirliliğinin sıralı ölçümü  ve günlük online sonuçların sunulması;
C. Bireysel tedbirler (Ahali için sağlık önerileri )

1. Kirli hava durumunda  özellikle sabah ve akşam saatlerinde kente çıkışlar azaltılmalı. Bu, özellikle  kalp ve solunum hastaları, çocuklar ve hamileler için geçerlidir.

2. Evde kalın ve odaların havalanması için  pencereleri açmayın;

3. Dışarı mecburen çıkmak zorunda olanlar  maske kullanmalı ya da  burun ve ağızlarını fularla örtmeli;

4. İnsanların  yoğun bulunduğu  yerlerde, iş yerlerinde, hastane ve okullarda sigara kullanmamaları;

5. Kronik akciğer hastaları, astım ve alerji hastaları, yaşlılar, çocuklar ve hamile kadınlar gibi  risk altında olan ahali grupları  dağ ve sağlıklı yerlerde zamanlarını geçirmeleri tavsiye edilmektedir.

Ulusal Kamu Sağlık Enstitüsü uzmanları, acil tedbirler alınmazsa kirli havanın  sağlığa büyük etkisi olacağını ve özellikle kalp ile solunum hastaları olanlarda ölümlerin artmasına neden olacağını bildirerek, alarm vermektedir.