Stav yazarı İzet Ćorović: “Karadağ, Boşnakları geçmişte göçe zorladı; şimdi ise ülkeden ayrılanların vatandaşlık ve seçmenlik bağlarını koparmayı hedefliyor.”
Karadağ’da Boşnak nüfusunun tarih boyunca maruz kaldığı göçler ve yeni gündeme gelen ikamet düzenlemesi, ülkedeki azınlık hakları tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Bosna-Hersek merkezli Stav dergisinde İzet Ćorović imzasıyla 9 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan “Modern Etnik Temizlik: Karadağ – Boşnakların Tasfiyesi” başlıklı makalede, Boşnakların Karadağ’dan farklı dönemlerde kitlesel biçimde göç etmek zorunda bırakıldığı ileri sürüldü. Yazıda, bu göçlerin önemli bir bölümünün devlet politikaları ve güvenlik baskılarıyla bağlantılı olduğu savunuldu.
Tarih boyunca kitlesel göçler
Makalede, Boşnakların Karadağ’dan göçlerinin Berlin Kongresi sonrasında başladığı; Balkan Savaşları, Yugoslavya Krallığı dönemi, İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki gelişmeler ve Yugoslavya’nın dağılma sürecinde farklı dalgalar hâlinde devam ettiği belirtildi.
Yazara göre, bugün Türkiye’de Karadağ kökenli yaklaşık 250 bin Boşnak yaşamaktadır. Batı Avrupa ve ABD başta olmak üzere dünyanın farklı bölgelerine dağılan Boşnak kökenli nüfusun da en az bu sayıda olduğu tahmin edilmektedir.
Şahovići Katliamı: 9-10 Kasım 1924
Makalede tarihî hafızanın önemli başlıklarından biri olarak 9-10 Kasım 1924 tarihlerinde yaşanan Şahovići Katliamı öne çıkarıldı.
Yazıda aktarılan tarihî anlatıma göre, Boşnak komita Jusuf Mehonjić’in Sırp subay Boško Bošković’i öldürdüğü yönündeki suçlama bahane edilerek Şahovići bölgesindeki Boşnak halkına yönelik toplu saldırılar gerçekleştirildi. Saldırılar sonucunda çok sayıda Boşnak öldürüldü, hayatta kalanlar ise bölgeyi terk etmek zorunda kaldı.
Bugün Vraneška Dolina olarak anılan bölgede yaşanan bu olayın Karadağ eğitim müfredatında yeterince yer bulmadığına ve kurbanları anmak üzere kalıcı bir anıtın bulunmadığına dikkat çekildi.
2023 nüfus sayımında Boşnakların oranı yüzde 9,45
Karadağ’ın 2023 nüfus sayımı sonuçlarına göre ülkede 58 bin 956 Boşnak yaşamaktadır. Bu sayı toplam nüfusun yüzde 9,45’ine karşılık gelmektedir.
Ćorović, kendisini Boşnak olarak tanımlamayıp Müslüman veya Müslüman inancına mensup Karadağlı olarak kaydettiren önemli bir nüfusun da bulunduğunu belirterek Boşnak nüfusunun gerçek toplumsal ağırlığının resmî rakamların üzerinde olduğunu savundu.
Diasporanın seçmenlik hakkı tartışması
Makalenin ağırlık merkezini ise Karadağ’da gündeme gelen İkamet Kayıtları ve İkametgâh Sicilleri Kanunu’nda yapılması önerilen değişiklikler oluşturuyor.
Söz konusu düzenleme önerisine göre, yurt dışına sürekli yerleşme amacıyla giden vatandaşların ikamet kayıtlarını sildirmeleri gerekecek. Ayrıca polis, bir kişinin kayıtlı adresinde yaşamadığına ilişkin şüphe oluşması hâlinde inceleme yapabilecek. Kişinin yurt dışında sürekli yaşama niyetinde olduğu kanaatine varılması durumunda ikamet kaydının silinmesi gündeme gelebilecek.
Yazar, bu düzenlemenin uygulanması hâlinde yurt dışında yaşayan Karadağ vatandaşlarının seçmen kütüğünden çıkarılabileceğini ve seçimlerde oy kullanma haklarını kaybedebileceğini belirtiyor.
Ćorović, özellikle Boşnak diasporasının bu düzenlemeden olumsuz etkilenebileceğini, geçmişte göç etmek zorunda kalan insanların ülkeleriyle olan hukuki ve idari bağlarının da böylece zayıflatılabileceğini ileri sürüyor.
Diasporanın ekonomik katkısı
Yazıda Karadağ diasporasının ülke ekonomisi ve toplumsal hayatındaki rolüne de dikkat çekiliyor. Yazara göre, yurt dışında yaşayan Karadağ vatandaşları ülkeye yılda yaklaşık 1 milyar avro kaynak aktarıyor. Bu meblağın ülkenin yıllık bütçesinin yaklaşık dörtte birine karşılık geldiği ifade ediliyor.
Diasporanın ekonomik katkılarının yanı sıra ailelerine sağladığı destekler, istihdam imkânları ve özellikle COVID-19 salgını dönemindeki insani yardımları da hatırlatılıyor.
Makalede, Boşnakların yoğun yaşadığı belediyelerin önemli bir bölümünün Karadağ’ın ekonomik açıdan en az gelişmiş bölgeleri arasında yer almasının da göçü teşvik eden koşullardan biri olduğu savunuluyor.
Avrupa Birliği değerleri ve azınlık hakları
İzet Ćorović, yazısını Karadağ’ın Avrupa Birliği üyeliği hedefi üzerinden değerlendirerek tamamlıyor. Önerilen yasal değişikliğin Meclis gündemine gelmemesi veya kabul edilmemesi temennisini dile getiren yazar, Avrupa değerlerinin vatandaşlık haklarının, demokratik katılımın ve azınlıkların korunmasının güvence altına alınmasını gerektirdiğini vurguluyor.
Not: Makalede dile getirilen etnik tasfiye ve Boşnak diasporasının seçmenlik haklarının hedef alınması yönündeki değerlendirmeler Izet Ćorović‘e aittir. Söz konusu kanun değişikliğinin yasalaşma durumu ve uygulamaya ilişkin hukuki sonuçları ayrıca resmî kaynaklardan teyit edilmelidir.
(Mufassal haber:M.Tevfik Yücesoy)