Karadağ’da Botun Krizi: Protestolar Büyüyor, Türk Firmalarının Rolü ve Ankara’nın Tutumu Merak Konusu

 Karadağ’ın Zeta bölgesine bağlı Botun köyünde planlanan atıksu arıtma tesisi (kolektör) projesine karşı protestolar giderek yayılıyor. Bölge halkı, yalnızca Podgorica ve Zeta’da değil, tüm Karadağ genelinde ana ulaşım arterlerini kapsayacak blokajlara hazırlandıklarını açıkladı.

Botun sakinleri, projeye karşı tepkilerini son günlerde yol kapatma eylemleriyle ortaya koyarken, Karadağ Polisi söz konusu eylemlerin kamu güvenliğini tehlikeye attığını belirtti. Buna karşın protestocular, eylemlerin şiddet içermediğini ve sağlık kaygılarından kaynaklandığını savunuyor.

Projenin Uluslararası Boyutu ve Türk Firmaları

Botun’da inşa edilmesi planlanan atıksu arıtma tesisinin, uluslararası finansman ve yabancı teknik ortaklıklar içeren büyük ölçekli bir altyapı projesi olduğu ifade ediliyor. Karadağ basınında yer alan bilgilere göre, projede Türkiye merkezli mühendislik ve altyapı firmalarının da dolaylı ya da doğrudan yer alabileceği yönündeki iddialar kamuoyunda tartışma konusu oldu. Karadağ’daki bazı siyasiler Türk firmalarına asla izin vermeyeceklerini ifade ederek provokatif açıklamalarda bulundu.

Henüz resmi makamlar tarafından doğrulanmamış olmakla birlikte, Karadağ’da son yıllarda:
      •Yol, enerji ve çevre altyapısı projelerinde
      •Türk müteahhitlik firmalarının artan varlığı
      •Türkiye–Karadağ ekonomik ilişkilerinin ivme kazanması nedeniyle Botun’daki kolektör projesi, Türk firmalarının olası rolü açısından da yakından izleniyor.

Bazı Sırp siyasetçiler projede  Türk firma istemediklerini ve özellikle çevresel etki raporlarının yetersiz olduğunu ve tesisin tarım alanları ile yeraltı sularını tehdit edeceğini savunuyor.

Türkiye’nin ve Türk Büyükelçiliği’nin Tutumu

Yaşanan gelişmeler üzerine gözler, Türkiye’nin Podgorica Büyükelçiliği’nin tutumuna çevrildi. Diplomatik kaynaklara göre Türkiye, Karadağ’daki yatırımlarda:
      •Ev sahibi ülkenin iç hukukuna
      •Çevresel standartlara
      •Yerel halkın hassasiyetlerine saygı ilkesini esas alıyor.

Şu ana kadar Türk Büyükelçiliği’nden Botun özelinde yapılmış resmî bir açıklama bulunmuyor. Ancak diplomatik çevreler, Ankara’nın süreci Karadağ makamlarının iç meselesi olarak gördüğünü, olası Türk firma katılımlarında ise şeffaflık ve çevre güvenliği kriterlerinin ön planda tutulduğunu belirtiyor.

Türkiye’nin Balkanlar’daki genel yaklaşımı, yatırımların sosyal gerilimlere yol açmaması ve yerel halkla uzlaşı temelinde yürütülmesi yönünde biliniyor.

Protestolar Yayılabilir

Zeta’daki Srpska köyünden protesto temsilcisi Bojan Terzić, eylemlerin süreceğini belirterek, bundan sonraki süreçte yol kapatma eylemlerinin yasal bildirimler yapılarak gerçekleştirileceğini söyledi. Terzić, “Başka sesimizi duyuracak yolumuz kalmadı” ifadelerini kullandı.

Öte yandan Karadağ polisi, bildirimsiz eylemlerin kamu düzenini tehdit ettiğini vurgularken, siyasi arenada da tartışmalar sürüyor. İktidar ortakları arasında yer alan bazı partilerin, protestolara verilen destek nedeniyle koalisyon dengelerini yeniden değerlendirdiği belirtiliyor.

Botun’daki kolektör projesi, yalnızca çevresel bir altyapı yatırımı olmaktan çıkarak:
      •Toplumsal tepki,
      •Siyasi kriz,
      •Uluslararası yatırım hassasiyeti başlıklarının kesiştiği bir dosyaya dönüştü. Türk firmalarının projedeki rolü netlik kazanmasa da, Türkiye–Karadağ ilişkileri bağlamında sürecin Ankara tarafından dikkatle izlendiği değerlendiriliyor.