Bosna Hersek İslam Birliği (IZ BiH) Genel Sekreterliği Hukuk ve İdari İşler Dairesi Başkanı Mensur Karadža, Reisülulema seçimlerine ilişkin hazırlanan özel radyo programında, İslam Birliği’nin teşkilat yapısı, üst organlarının konumu ve Reisülulemanın Riyaset içerisindeki rolü hakkında değerlendirmelerde bulundu.
Karadža, Reisululemanın görev ve yetkilerinin İslam Birliği’nin bütün kurumsal yapısı içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
“Reisululemayı başında bulunduğu yapıdan ayrı değerlendiremeyiz. Görevinin gerçek anlamı, ancak bütün İslam Birliği ile ilişkisi içerisinde ele alındığında ortaya çıkar.”
Cemaattan en üst organlara uzanan yapı
Karadža’nın verdiği bilgilere göre İslam Birliği’nin temel teşkilat birimi cemaat. Dinî hayatın doğrudan yaşandığı ve Birliğin temel faaliyetlerinin yürütüldüğü cemaatlerin üzerinde meclisler (medžlis) bulunuyor.
Birden fazla medžlis ise müftülükler çatısı altında toplanıyor. İslam Birliği’nin Bosna Hersek dışındaki geleneksel vatan bölgelerinde ise benzer işlevleri meşihatlar yürütüyor.
Teşkilatın en üst seviyesinde ise beş temel organ bulunuyor:
* Sabor – Meclis
* Reisululema
* Riyaset
* Müftüler Konseyi (Vijeće muftija)
* Anayasa Mahkemesi
Karadža, bu organların yetkilerinin birbirinden farklı olduğunu ve birbirleriyle bağlantılı şekilde çalıştığını belirtti.
Dinî konularda en üst organ Müftüler Konseyi
Karadža’ya göre Müftüler Konseyi, din ve dinî hayatla ilgili meselelerde İslam Birliği’nin esas itibarıyla en yüksek organı konumunda.
Sabor ise en yüksek temsilî ve normatif organ olarak görev yapıyor. Sabor; İslam Birliği Anayasası’nı, genel düzenlemeleri ve Birliğin çalışmalarına ilişkin temel yönergeleri kabul ediyor. Ayrıca bazı üst düzey organların ve üyelerinin belirlenmesinde yetki sahibi.
Anayasa Mahkemesi ise İslam Birliği içerisindeki düzenlemelerin ve faaliyetlerin anayasalara uygunluğunu denetliyor.
Riyaset yürütme organı
Riyaset, İslam Birliği Anayasası’na göre İslam Birliği’nin en yüksek yürütme organı olarak tanımlanıyor.
Riyaset toplam 7 üyeden oluşuyor:
* Reisülulema,
* Reisülulemanın yardımcısı,
* Beş daire başkanı.
Riyaset; din hizmetleri, eğitim, ekonomi ve finans, idari ve hukuki işler başta olmak üzere İslam Birliği’nin misyonundan kaynaklanan çeşitli alanlardan sorumlu.
Reisülulemanın Riyaset içindeki rolü
Karadža, Reisülulemanın Riyaset’in işleyişinde özel bir konuma sahip olduğunu belirtti.
Reisululema:
* Riyaset toplantılarını çağırıyor ve toplantılara başkanlık ediyor,
* Riyaset’in çalışma yönü üzerinde önemli bir etkiye sahip,
* Riyaset tarafından alınan kararları imzalıyor,
* Sabor tarafından kabul edilen bütçenin uygulanmasında yetkili oluyor,
* Bazı görevlerini daire başkanlarına veya diğer yetkili kişilere devredebiliyor.
Karadža, bu nedenle Reisülulemanın Riyaset’in işleyişi, yönü ve sorumluluğu bakımından önemli yetkilere sahip olduğunu ifade etti.
İslam Birliği’nin iç yapısı devletin müdahale alanı dışında
Programda devlet ile dinî topluluklar arasındaki ilişkiye de değinen Karadža, Bosna Hersek’te 2004 yılında kabul edilen Din Özgürlüğü ve Kiliseler ile Dinî Toplulukların Hukuki Statüsü Kanununa dikkat çekti.
Söz konusu yasal çerçevede din özgürlüğünün güvence altına alındığını ve din veya inanç temelinde ayrımcılığın yasaklandığını belirten Karadža, aynı zamanda dinî toplulukların kendi iç yapılarını bağımsız biçimde düzenleme hakkına sahip olduğunu söyledi.
Karadža’ya göre dinî topluluklar kendi öğretileri, iç düzenlemeleri ve ihtiyaçları doğrultusunda yönetimlerini ve hiyerarşik yapılarını kendileri belirliyor.
Bu kapsamda İslam Birliği içerisindeki atamalar, görevlendirmeler ve dinî hizmetlere ilişkin diğer iç meselelerin Zajednica’nın özerkliği kapsamında bulunduğunu, devletin bu konulara müdahale etmediğini ifade etti.
Karadža ayrıca 2004 tarihli yasanın, Bosna Hersek’teki geleneksel dinî toplulukların hukuki devamlılığını da teyit ettiğini ve İslam Birliği dahil bu kuruluşların tüzel kişiliklerinin devlet nezdinde kayıt altına alınabilmesine imkân sağladığını belirtti.
Mufassal haber: M.Tevfik Yücesoy